Vushtri: Kur fjala bëhet urë mes atdheut dhe mërgatës

U promovua romani “Liria në lotët e Gresës” i autores Valbona Ahmeti

Ka libra që botohen dhe ka libra që lindin për t’u ndarë me njerëzit. Ka përurime që mbeten vetëm ceremoni dhe ka të tjera që shndërrohen në një festë të shpirtit, ku letërsia, kujtesa dhe mirënjohja bashkohen në një atmosferë të veçantë. I tillë ishte promovimi i romanit “Liria në lotët e Gresës”, vepra më e re e autores Valbona Ahmeti, mërgimtare shqiptare që jeton dhe vepron në Kanada, por që me penën e saj vazhdon të mbetet fort e lidhur me vendlindjen.

Në Qendrën e Kulturës “Hasan Prishtina” në Vushtrri, nën patronazhin e Kryetarit të Komunës, Ferit Idrizi, u mblodhën krijues, intelektualë, lexues dhe dashamirës të librit për të përshëndetur ardhjen e një romani që flet për sakrificën, qëndresën dhe dinjitetin e gruas shqiptare.

Atmosfera ishte e ngrohtë dhe plot emocion. Nuk ishte vetëm prezantimi i një libri të ri; ishte takimi i një autoreje me njerëzit e saj, me lexuesit që e pritën me respekt dhe dashamirësi, duke dëshmuar se letërsia vazhdon të mbetet një nga urat më të forta që lidh mërgatën me atdheun.

Romani sjell një rrëfim ku dhimbja nuk është fundi i historisë, por fillimi i një force të re njerëzore. Nëpërmjet figurës së Gresës, autorja ndërton një univers ku lotët nuk janë shenjë dobësie, por dëshmi e një lirie të fituar me çmim të lartë. Pikërisht kjo filozofi e bën veprën të prekshme dhe aktuale për çdo lexues.

Një nga momentet më të bukura të aktivitetit ishte prania e akademikes dhe simbolit të rezistencës shqiptare, Flora Brovina, e cila kishte lexuar romanin përpara promovimit. Prezenca e saj i dha aktivitetit një dimension të veçantë moral e kulturor. Vlerësimi që ajo shprehu për librin dhe nderimi që i bëri autores u prit me duartrokitje të ngrohta, duke e kthyer atë çast në një nga kulmet emocionale të ceremonisë.

Në fjalët e saj ndihej bindja se letërsia e mirë vazhdon të mbetet një dëshmi e kohës dhe një mënyrë për të ruajtur identitetin kombëtar, veçanërisht kur ajo shkruhet nga autorë që jetojnë larg Shqipërisë dhe Kosovës, por e mbajnë gjallë gjuhën dhe kujtesën shqiptare.

Autoria e Valbona Ahmetit dëshmon se largësia gjeografike nuk e zbeh përgjegjësinë krijuese. Përkundrazi, mërgimi shpesh e bën më të mprehtë kujtesën, më të ndjeshme penën dhe më të thellë nevojën për të rrëfyer historitë e popullit tënd.

Në prapaskenën e këtij suksesi qëndron edhe një punë e kujdesshme redaktuese. Vetë autorja, pas përfundimit të ceremonisë, shprehu mirënjohjen e saj me fjalë që burojnë nga zemra: “Gjithçka shkoi mirë. Edhe pse nuk mundëm të krijonim lidhje të drejtpërdrejtë, ti ke qenë redaktori dhe fjala e parë e këtij romani. Kam një respekt të veçantë për ty. Faleminderit për punën e bukur.” Janë fjalë që dëshmojnë se një libër nuk është vetëm vepër e autorit, por fryt i një bashkëpunimi ku besimi, dialogu dhe përkushtimi profesional bëhen pjesë e udhëtimit të tij drejt lexuesit.

Promovimi në Vushtrri tregoi edhe një herë se komuniteti shqiptar di ta nderojë krijimtarinë letrare, veçanërisht atë që vjen nga mërgata. Ai u shndërrua në një festë të kulturës, ku libri ishte në qendër, por rreth tij u bashkuan miqësia, respekti dhe krenaria për gjuhën shqipe. Në fund, mbeti bindja se “Liria në lotët e Gresës” nuk është thjesht një roman i sapobotuar. Ai është një dëshmi e forcës së gruas shqiptare, e kujtesës që nuk shuhet dhe e lidhjes së pandërprerë mes vendlindjes dhe bijve të saj nëpër botë. Dhe kur një libër arrin të bashkojë zemrat përtej oqeanit, ai e ka fituar tashmë misionin e tij më të rëndësishëm: të jetojë gjatë në kujtesën e lexuesve.

Shtëpia Botuese “Ura” në Prishtinë vazhdon të dëshmojë se botimi i një libri është shumë më tepër sesa një proces teknik; ai është një akt kulture, përgjegjësie dhe përkushtimi ndaj fjalës së shkruar. Nën drejtimin profesional të Lumnie Thaçi Halilit dhe Xhemë Karadakut, dy emra të njohur të letërsisë dhe publicistikës shqiptare, “Ura” ka krijuar një profil të dallueshëm në botën e librit, duke sjellë botime cilësore që respektojnë autorin dhe lexuesin njëkohësisht.

Lumnie Thaçi Halili dhe Xhemë Karadaku janë dy pena që nuk i shërbejnë vetëm krijimtarisë së tyre, por edhe afirmimit të autorëve të tjerë. Përvoja e tyre letrare, ndjeshmëria estetike dhe korrektësia profesionale reflektohen në çdo botim të “Urës”, ku kujdesi për përmbajtjen, redaktimin, dizajnin dhe paraqitjen grafike ndërthuren në një standard që e nderon botuesinë shqiptare. Ata kanë ndërtuar një filozofi pune ku libri trajtohet si një vlerë e qëndrueshme kulturore dhe jo thjesht si një produkt botues.

Edhe romani “Liria në lotët e Gresës” mban vulën e këtij profesionalizmi. Falë përkushtimit të ekipit të Shtëpisë Botuese “Ura”, vepra mori formën e denjë që meritonte, duke u paraqitur para lexuesit me dinjitet artistik dhe editorial. Është një tjetër dëshmi se kur pasionit për letërsinë i bashkohet përvoja e botuesve me vizion si Lumnie Thaçi Halili dhe Xhemë Karadaku, libri fiton jetë më të gjatë dhe arrin të ndërtojë ura të forta komunikimi mes autorit, lexuesit dhe kulturës shqiptare.

Dibran Fylli, me fjalën e tij plot ndjenjë dhe peshë letrare, e vendosi romanin “Liria në lotët e Gresës” në kontekstin e letërsisë bashkëkohore shqiptare, duke vlerësuar guximin e autores për të trajtuar plagët, sakrificat dhe triumfin moral të gruas shqiptare. Ai theksoi se romani nuk është thjesht një rrëfim artistik, por një dëshmi e gjallë e kohës sonë, ku letërsia bëhet zë i ndërgjegjes dhe ruajtëse e kujtesës kolektive. Sipas tij, Valbona Ahmeti ka arritur të ndërtojë një komunikim të sinqertë me lexuesin, duke e bërë dhimbjen të flasë me gjuhën e shpresës.

Xheladin Mjeku, me qasjen e tij analitike dhe përvojën e gjatë në kritikën letrare, u ndal te struktura artistike e romanit, duke evidentuar rrjedhshmërinë e rrëfimit, ndërtimin psikologjik të personazheve dhe aftësinë e autores për të krijuar emocione të natyrshme. Ai nënvizoi se “Liria në lotët e Gresës” është një roman që nuk kërkon të impresionojë me retorikë, por me të vërtetën njerëzore që buron nga çdo faqe. Pikërisht kjo e bën veprën të prekshme dhe të afërt për çdo lexues, pavarësisht moshës apo përvojës së tij jetësore.

Në cilësinë e botuesit dhe krijuesit, Xhemë Karadaku ndau me të pranishmit rrugëtimin e veprës nga dorëshkrimi deri te libri që tashmë kishte mbërritur në duart e lexuesve. Ai vlerësoi seriozitetin krijues të Valbona Ahmetit dhe përkushtimin e saj ndaj fjalës artistike, duke theksuar se Shtëpia Botuese “Ura” e priti me bindje këtë projekt, sepse pa tek ai një vepër me vlera letrare dhe njerëzore. Sipas Karadakut, çdo libër që ruan identitetin kombëtar dhe pasuron letërsinë shqipe meriton të gjejë vendin e tij në bibliotekën e lexuesit.

Një vlerësim të veçantë dha edhe Lumnie Thaçi Halili, e cila foli për dimensionin shpirtëror të romanit dhe për forcën e personazheve femërore që mbajnë mbi supe barrën e historisë, të familjes dhe të dinjitetit njerëzor. Ajo theksoi se Valbona Ahmeti ka sjellë një zë autentik në prozën shqipe, duke dëshmuar se edhe nga largësia e mërgimit mund të lindin vepra që mbajnë të gjallë gjuhën, kulturën dhe kujtesën kombëtare. Në vlerësimin e saj, libri është një dëshmi se letërsia vazhdon të jetë ura më e sigurt ndërmjet zemrës së autorit dhe shpirtit të lexuesit.

Kulmin emocional të promovimit e shënoi fjala e Flora Brovinës, e cila kishte lexuar romanin përpara ceremonisë dhe erdhi posaçërisht për ta nderuar autoren me praninë e saj. Me autoritetin e shkrimtares, mjekes dhe simbolit të qëndresës shqiptare, ajo e cilësoi veprën si një rrëfim që buron nga ndjeshmëria e thellë njerëzore dhe që i jep zë gruas shqiptare në të gjitha përmasat e saj: si nënë, si bijë, si luftëtare dhe si mbartëse e shpresës. Brovina vlerësoi sinqeritetin artistik të autores dhe aftësinë e saj për ta shndërruar dhimbjen në letërsi, duke pohuar se romane të tilla jo vetëm pasurojnë fondin e prozës shqiptare, por edhe i kujtojnë brezave se liria fiton kuptim të plotë vetëm kur mbështetet mbi dinjitetin, kujtesën dhe dashurinë për njeriun.

Në mesin e të pranishmëve kishte një vend të veçantë për mësuesit dhe profesorët që kishin ndjekur hapat e parë të Valbona Ahmetit në rrugën e dijes. Ishin aty pedagogët e jetës së saj, ata që dikur i mësuan alfabetin, bukurinë e gjuhës shqipe dhe dashurinë për librin. Prania e tyre në këtë promovim nuk ishte thjesht një nderim për ish-nxënësen, por një dëshmi se fara e dijes, kur mbillet me përkushtim, jep fryte që zgjasin një jetë të tërë.

Po aq domethënëse ishte edhe pjesëmarrja e profesorëve të shkollës së mesme, të cilët e panë me krenari se vajza që dikur ulej në bankat e klasës tashmë ishte autore e një romani të mirëpritur nga lexuesit dhe kritika. Në fytyrat e tyre lexohej kënaqësia e misionit të përmbushur, sepse suksesi i një nxënësi mbetet gjithmonë edhe suksesi i mësuesit që ka besuar tek ai.

Salla u bë edhe më e ngrohtë nga prania e miqve, familjarëve dhe bashkëudhëtarëve të autores, të cilët e kanë mbështetur në çdo etapë të jetës dhe të krijimtarisë së saj. Ata nuk erdhën vetëm për të marrë pjesë në një promovim libri, por për të ndarë një gëzim të përbashkët, duke dëshmuar se pas çdo vepre të rëndësishme qëndron gjithmonë një rreth njerëzish që besojnë, inkurajojnë dhe japin forcë në çastet më të vështira.

Në këtë ngjarje kulturore nuk munguan as shumë profesionistë nga fusha të ndryshme: shkrimtarë, poetë, gazetarë, studiues, mësimdhënës, artistë dhe veprimtarë të jetës publike. Prania e tyre e shndërroi promovimin në një takim të vërtetë të botës së kulturës shqiptare, ku fjala e bukur, respekti për librin dhe dialogu intelektual krijuan një atmosferë dinjitoze dhe frymëzuese. Çdo përshëndetje dhe çdo urim ishte një vlerësim për punën e autores dhe për rëndësinë që ka letërsia në jetën e shoqërisë.

Por çasti më prekës i ceremonisë ishte ai kur sytë u kthyen nga nëna e moshuar e autores. E ulur mes të afërmve, ajo nuk mundi t’i fshehte lotët e gëzimit. Ishin lot që nuk rridhnin vetëm për një libër të promovuar, por për gjithë rrugëtimin e së bijës, për mundin, sakrificat, largësinë e mërgimit dhe ëndrrat që më në fund po merrnin formë para syve të saj. Në ato lot pasqyrohej krenaria e një nëne që sheh frytin e edukimit dhe të dashurisë së saj të kurorëzuar me sukses.

Në fund të ceremonisë u kuptua se “Liria në lotët e Gresës” kishte bashkuar shumë më tepër sesa lexues. Ajo kishte bashkuar breza, kujtime, mësues e nxënës, familjarë e miq, krijues e studiues, duke e kthyer promovimin në një festë të shpirtit shqiptar. Dhe mbi të gjitha, kishte dhuruar buzëqeshjen dhe lotët e lumturisë së një nëne, bekimi i së cilës mbetet ndoshta vlerësimi më i madh që mund të marrë një autore në ditën e saj më të rëndësishme letrare.