Trari


T R A R I

Tregim nga Kozma Gjergji


Teksa kërkoj në bibliotekën time librin që më duhet, dora më kapi një nga blloqet e dikurshëm të shënimeve. Habitem si ekzistoka e u gjendka këtu. E shfletoj me nostalgji të hidhur. Përplot me probleme, ankthe, strese të kohës pas prishjes me Kinën.

Përjetuam krizën më të egër. Na u bënë fytyrat si tolonat e racionimit e zumë të flisnim përçart. Për dreq ndodha drejtues. Mallkim e ndëshkim. Sa dëshiroja të dorëhiqesha, por s'guxoja se të damkosnin si kapitullant, dezertor, tradhtar… S'kishe nga t'ja mbaje. Roli qe përcaktuar sipas një ligji të pashkruar: Me ata lartë duhet të luaje zagarin, kurse këtu poshtë gjuetarin.

Ndjehesha keq, se më mungonte ai talent, prandaj dhe dënimet që më jepeshin s'më brengosnin, mbasi tek e fundit i meritoja. Të mahnisnin disa pelivan, të cilët dinin t'i luanin aq bukur e ia çonin mjaft mirë. Natyra e di pse i ka krijuar kështu kaq të ndryshme qëniet, si fjala vjen drerin nga luani, bletën nga grerëza, lepurin nga dhelpra… Në këtë botë secili ndjekë fatin e vet prej zvarraniku, miu, shqiponje a tigri.

Ajo kohë i ngjasonte një kamioni rrangallë, që gulçonte me shpirt ndër dhëmbë nga peshat e rënda të problemeve, defekteve, dështimeve, paçka se propaganda e paraqiste si trenin e shpejtësive të mëdha ngarkuar përplot me fitoret e sukseset e socializmit.

Nëpër fletët e bllokut si në kuadrot e një filmi më shfaqet vetja midis kolegësh të ndërmarrjeve të tjera. Gjithnjë në radhë me orë e ditë, si ato shishet bosh të qumështit e bidonat e vajgurit, për të tërhequr furnizimin nga Baza e Madhe Teknike. Nuk kish punë më të dhjer, sepse të duhej të përballoje njëkohësisht arrogancën e dhënësit dhe poshtërimin prej lypsari.

Vonesat e vazhdueshme dhe pakësimi në maksimum i furnizimit e ulën ndjeshëm plotësimin e planit dhe pagën e punonjësve. Pakënaqësia nisi të ngrejë zërin. Shpërthyen fletërrufetë si flakët e një zjarri stërmadh.

Organet partiake e pushtetare vepruan shpejt për zbutjen e gjëndjes. Vetë sekretari i parë i partisë së rrethit publikoi enkas në gazetën lokale një artikull të gjatë me porosinë që të lexohej e diskutohej dhe të ndërmerreshin nisma të reja revolucionare për mposhtjen dhe shpartallimin e bllokadës imperalisto-revizioniste. Synohej ngritja më lartë e mobilizimit dhe e një vullnetarizmi masiv që do t'u rrëmbente njerzëve edhe të dielat.

Mirëpo, ndryshe nga më parë, nuk funksionoi për shkak të një gabimi thjesht teknik e njerëzor. Në dy foto të gazetës qenë këmbyer diçiturat. Poshtë asaj ku fiksohej një çast nga stërvitja e skuadrës së futbollit të qytetit ishte vendosur e tjetrës: "Një tufë derrash të NB-… ", kurse nën atë me derrat e fermës: "Djemtë e skuadrës A… në stërvitje. "

Nuk e shpjegonim dot sesi kjo ngatërresë kaq e parëndësishme i bëri një konkurrencë asgjësuese shkrimit të partiakut të lartë. Mbase ngaqë iu përcillte njerëzve të vërtetën se ajo kohë i pati shndërruar tamam në derra.

Menjëherë shkoi te sekretari i parë informacioni i hollësishëm. Midis të tjerave vihej në dukje me theks të veçant, se dështimi kishte ardhur në fakt nga përkeqësimi i gjëndjes sesa nga diçiturat, gjë të cilën e shfrytëzoi djallëzisht armiku. Dhe për ta ilustruar silleshin plot parrulla e shprehje reaksionare si: "Akoma ky me imperialistët si me mullinjtë e erës, kur ne s'kemi fuqi as të pjerdhim e lëre më të luftojmë dhe t'i mundim." ose "Unë zotohem që për inat të armiqve të ha çdo ditë një kilogramë mish dhe të jetoj një qind e pesëdhjetë vjetë." e të tjera.

Partiaku i lartë tërboi nga inati e nuk e mbante vendi ..Thirri shpejt kryetarin e ekzekutivit të shkëmbenin mendime për kundërgoditjen. Teksa pinin kafe e pyeti:

-A e more vesh ç'na bëri ky Zylfua, kryeredaktori?

-Çfarë?

-E ktheu në estradë numërin më të rëndësishëm të gazetës. I bëri njerëzit derra dhe e kundërta. Kaq iu desh miletit për ta shndërruar gjithë aksionin politik në gallatë…

Kryetari duke e konsideruar emocional reagimin e tij dhe gabimin të zmadhuar si bretkoca e përrallës mendoi ta qetësonte.

-Ta zemë se në këtë komedi derrat luajnë sportistët dhe anasjelltas, por ama, mos harro se kryeheroi pozitiv është pikërisht artikulli yt, i cili e dominon dhe udhëheq shkëlqyeshëm tërë shfaqjen deri në fund…

Gjithë shqetësimin e kam tek Baza e Furnizimit. Duhet të hapim sytë katër dhe e vlerësojmë me preçedencë, se prej atje mund të na vijnë hatara e rreziqe të papërfytyrueshme…

Fill mbas këtij alarmimi në të u kryen me urgjencë ndryshime të thella, që nga zvendësimi i drejtorit. I riu i sapoemëruar, thuhej se vinte nga burgjet, ku qe shquar ndër drejtuesit më të suksesshëm. Thërritej Tahip, emër që të kujtonte lojën e kaluçit. I ngrysur e hijerëndë sa të dukej absolutisht e pamundur ta bëje për vete. Demonstronte ftohtësinë e ndjeshmërinë e akullit dhe të shikonte me ca sy prej qeni agresiv. Zakonisht përshëndetjen e kthente me fjalët: "S'ka… s'ka… " Kur rrallëherë ndodhte të qeshte dukej sikur qante. Nuk mund t'u gjeje sozie më të përsosur se ky, atyre pikturave moderniste të deformuara, që kritikët e artit i quajnë bukuri brutale.

Në Bazën e Furnizimit u shtri rrufeshëm sundimi i tij i hekurt, me rregulla e disiplinë të burgut. Ndër veprimet e para që ndërmorri qe vendosja në hyrje e një trari stërmadh për të kontrolluar rreptësisht çdo automjet. Ky send si shpata e Demokleut iu bë shënjë kryesore dalluese e identitetit dhe identifikimit. Njëkohsisht u shndërrua në shprehjen më të rëndësishme të ditës: "A ta ngriti trarin ai trari?" dhe përgjigjja: "Po, po më ngriti k..rin".

Në vijim u surprizuam të gjithë kur zbuluam një tjetër pamje të kompetentit. Nuk e kish gjë fare të bëhej qilim për këmbët e eprorëve dhe t'i shpërblente me dreka, darka e ryshfete të majme. Prandaj me të drejtë i shtuan edhe emrin "Kulla e Pizës", domethënë i stërpërkulur para të mëdhenjëve dhe i stërkrekosur ndaj nesh e vartësve.

Mënyra sesi drejtonte e përkeqësoi situatën. Ndaluan prodhimin disa linja. Orteku i pakënaqësisë sa vinte e rritej. E akuzuan se po vepronte si armik për të bërë të pakënaqur klasën punëtore që të përplasej me partinë e pushtetin popullor.

Për të mos e lënë tendosjen sa të këputej ministri caktoi të dërguar fuqiplotë një nga drejtorët më të rëndësishëm, shokun Kajmak. E mirëpritëm se pati dëshmuar zotësi në çbllokimin e zgjidhjen e mjaft problematikave. Veç kësaj ishte i thjesht, i komunikueshëm e i prirur të të ndihmonte.

Ashtu si plot të tjerë edhe ky i përkiste shtresës pa asnjë trashëgimi intelektuale, por që regjimi i shkollonte e ngrinte në poste dhe që këta pastaj ia shpërblenin me besim e devotshmëri. Ndonëse tashmë qe i kultivuar, prapëseprapë ruante nga origjina diçka të pagdhendur e banale dhe kripën e humorit popullorë.

Me të mbërritur na mblodhi në një takim të gjërë. Ndryshe nga të tjerët e zhvilloi në formë dialogu miqësor. Përshëndeti dhe filloi.

-Shumicën nga ju i njoh prej kohësh, madje me disa kam punuar nëpër vepra… Oh ja, Prenga, një nga shokët e vjetër… Po si je more burrë i Malësisë?

-Mirë shumë shoku Kajmak.

-Mora vesh që je martuar ose më saktë rimartuar. M'u bë qejfi. Bëre mjaft mirë. Pesëdhjetë vjeç, je akoma shumë i ri. Nuk duhej ta ngrysje jetën vejan. Më pëlqeve që si gjithnjë parimor e i drejt ke respektuar barazinë e moshës…

Më tej vijojë shkujdesur si të ishte në kafene.

-Si po të duket kjo e dyta?

Prenga, i njohur për batutat ia priti:

-Si me t'jua thanë shoku Kajmak, njashtu si xhaketë e kthyme…

-Aaaa!… Hajt mo!… Kryesorja është të të mbajë ngrohtë…

-Në atë drejtim kam kenë me mjaft fat… Tash e tutje nuk më duhen ma hiç as drutë e komunales…

I dërguari i ministrit kaloi tek problematika për të cilën kishte ardhur enkas. Iu drejtua drejtorit të uzinës mekanike.

-E lexuam me vëmëndje letrën tënde shoku Bejkush. Një çarçaf plot me driza dhe i lagur me lot. Kërkesa e ankesa pa frena fare. Ajo gërrneta jote këndon vetëm funerale e këngë qyqesh. Ore shok, ku jeton ti?! Nuk e di që ne punojmë e luftojmë në bllokadë e rrethim si Stalingradi? Ku është shpirti i sakrificës? Duhet ta mbrojmë socializmin me çdo kusht, se kemi përgjegjësinë e madhe edhe para proletariatit botëror për të mos e lënë të fiket këtë dritë të vetme që ka mbetur…

Ta dish sesa u mërzit e nervozua shoku ministër! Dhe e di ç'th