Skënder Milaqi: Nada Minguli një zë interesant në poezinë bashkëkohore durrsake.

Nada është një autore që ka ditur të ndërthurë me natyrshmëri profesionin e farmacistes me ndjeshmërinë e rrallë të krijueses.

E lindur më 23 mars 1988, ajo i përket atij brezi intelektualësh që e shohin letërsinë jo vetëm si pasion, por edhe si një mision shpirtëror për të komunikuar me shoqërinë dhe kohën në të cilën jetojnë.

E diplomuar në farmaci, Nada Minguli ushtron një profesion që lidhet drejtpërdrejt me kujdesin për jetën dhe shëndetin e njeriut. Mirëpo, përtej laboratorëve, recetave dhe përkushtimit profesional, ajo ka ruajtur një botë të pasur emocionale, e cila ka gjetur shprehje të plotë në poezi. Kjo ndjeshmëri e veçantë ka bërë që emri i saj të njihet gjithnjë e më shumë në rrethet letrare, jo vetëm në Durrës, por edhe më gjerë.

Deri tani, poetja ka botuar katër libra poetikë, të cilët dëshmojnë një evolucion të vazhdueshëm artistik dhe një zgjerim të tematikave që ajo trajton.

Libri i saj i parë, “Në dorën tënde”, paraqet tablonë e një shpirti delikat femëror që përballet me sfidat e një kohe të trazuar. Në këto poezi gjejmë dashurinë, ndjenjën, brishtësinë, por edhe forcën e gruas moderne. Në kopertinën e këtij libri, poeti i njohur Shpend Topallaj shprehet se “të botosh një libër me poezi është si të hedhësh një petale trëndafili”. Një metaforë e ëmbël dhe domethënëse, e cila i shkon për shtat frymës së këtij vëllimi poetik. Në faqet e tij, autorja sjell jo vetëm emocionin personal, por edhe problematikat e gjinisë femërore, duke evidentuar forcën, dinjitetin dhe sakrificat e gruas.

Në librin “Misteri i heshtjes”, poetja shfaqet më qytetare dhe më e drejtpërdrejtë. Këtu ndihet revolta ndaj padrejtësive, ndaj mediokritetit dhe indiferencës që shpesh shoqërojnë jetën publike. Poezitë e këtij vëllimi përçojnë një mesazh të qartë: heshtja përballë së keqes nuk mund të jetë zgjidhje.

Autorja ngre pyetje, sfidon mendësi dhe fton lexuesin në reflektim. Kjo e bën librin jo vetëm poetik, por edhe qytetar në kuptimin më të mirë të fjalës.

Një tjetër dimension i krijimtarisë së saj shfaqet në librin “Nën vellon e hënës”. Këtu lexuesi përballet me një univers poetik më meditativ, ku natyra, drita, deti, hëna dhe peizazhi bëhen pjesë e pandashme e frymëzimit.

Durrësi, me historinë dhe bukuritë e tij, është shpesh i pranishëm në këto poezi, por autorja nuk kufizohet vetëm te realiteti. Ajo guxon të kalojë në hapësira fantazie dhe përfytyrimi artistik, duke krijuar imazhe të pasura poetike që mbeten gjatë në kujtesën e lexuesit.

Në librin “Pesha e fjalës”, Nada Minguli shfaq pjekurinë e saj krijuese. Ajo trajton problematika sociale që prekin jo vetëm qytetin e saj, por mbarë shoqërinë shqiptare. Në të njëjtën kohë, poetja vendos përballë këtyre sfidave asetet dhe vlerat tona kombëtare e qytetare: plazhin, lungomaren, mozaikët, historinë dhe trashëgiminë kulturore.

Fjala poetike merr peshën e ndërgjegjes qytetare dhe bëhet mjet komunikimi mes së shkuarës, së tashmes dhe së ardhmes.

Ajo që e dallon Nada Mingulin është aftësia për të ruajtur ekuilibrin mes ndjenjës dhe mendimit.

Poezia e saj nuk është thjesht rrëfim emocional; ajo mbart reflektim, mesazh dhe përgjegjësi qytetare. Në vargjet e saj gjejmë një grua që vëzhgon botën me sy kritik, por që nuk humbet kurrë besimin te vlerat

Poezia me të cilën Nada Minguli fitoi Çmimin e Dytë në festivalin poetik “Poezia e Detit”,i cili u zhvillua në ambjentet e mrekullueshme të resortit

”FaFa Blu” në Golem me 23/05/2026 përbën një dëshmi të qartë të pjekurisë së saj artistike dhe të aftësisë për ta parë detin jo vetëm si një element të natyrës, por si një simbol filozofik, ekzistencial dhe shpirtëror.

Poetia çfaqet e bukur në vargjet e mëposhtme:

Deti flet me zëra që si mëson askush,

Ashtu si dashuria vjen pa trokitur në derë,

Në çdo valë që thyhet mbi brigjet e heshtura,

Fshihet një zemër që kërkon të mos vdesë e mjerë.

Në këtë poezi, deti shfaqet si një qenie e gjallë, që “flet me zëra që s’i mëson askush”. Qysh në vargjet e para autorja krijon një lidhje të natyrshme mes detit dhe dashurisë, dy forca universale që vijnë në jetën e njeriut pa paralajmërim dhe pa trokitur në derë. Kjo metaforë e fuqishme i jep poezisë një dimension të thellë emocional.

Veçanërisht i goditur është vizioni poetik në strofën e dytë, ku qielli “përkulet si një mendim i pafund”. Këtu shfaqet një imagjinatë e pasur figurative, ku natyra nuk është më thjesht peizazh, por bëhet reflektim i mendimit njerëzor. Ajri shndërrohet në lutje, ndërsa drita në frymë shpirtërore, duke krijuar një atmosferë pothuaj mistike.

Në strofat pasuese autorja prek raportin mes kohës, përjetësisë dhe ekzistencës njerëzore. Toka mban plagët e historisë, ndërsa deti i shëron me “kripën e përjetësisë”. Kjo përballje mes tokësores dhe së përjetshmes është një nga gjetjet më të bukura të poezisë. Ajo arrin të ndërtojë ura midis reales dhe metafizikes, midis asaj që preket dhe asaj që vetëm ndihet.

Një element tjetër i rëndësishëm është prania e nuancave surrealiste. Vargu “Surrealja hapet si një portë pa kyç e pa emër” dëshmon guximin krijues të autores për të dalë përtej kufijve tradicionalë të përshkrimit. Këtu mendimi poetik fiton liri të plotë dhe lexuesi ftohet të udhëtojë në hapësira të pafundme të imagjinatës.

Kulmi filozofik i poezisë vjen në fund, kur poetja e sheh veten si “një pikë mbi pafundësi”. Është një reflektim i thellë mbi vendin e njeriut në univers. Deti nuk mbetet më një hapësirë gjeografike, por shndërrohet në “kujtim të botës”, një arkiv të përjetshëm ku bashkëjetojnë dashuria dhe harresa, kujtesa dhe koha.

Kjo poezi përmbledh në mënyrë të përkryer disa nga tiparet më të spikatura të krijimtarisë së Nada Mingulit: ndjeshmërinë femërore, pasurinë metaforike, filozofinë e ekzistencës dhe aftësinë për të krijuar imazhe poetike të freskëta e të papritura. Pikërisht këto cilësi e bëjnë atë një nga zërat më premtues të poezisë bashkëkohore.

Nëse do ta përfshija këtë poezi në portretin letrar të autores, do të shtoja se çmimi i fituar në festivalin “Poezia e Detit” nuk ishte thjesht një vlerësim për një krijim të veçantë, por edhe një njohje e rrugëtimit poetik të Nada Mingulit, e cila me katër libra të botuar ka dëshmuar se zotëron një zë origjinal, të ndjeshëm dhe njëkohësisht reflektues. Në poezinë e saj bashkëjetojnë emocionet e zemrës, shqetësimet qytetare, bukuritë e natyrës dhe kërkimi i vazhdueshëm për kuptimin e ekzistencës njerëzore. Kjo është arsyeja pse emri i saj po zë një vend gjithnjë e më të dukshëm në letërsinë e sotme shqiptare.