top of page

Shpëtim Cami: HALIL RAMA, MISIONARI I FJALËS SHQIPE , I VLERAVE DHE HISTORISË TONË TË PËRBASHKËT

8 hours ago
6 min read

Shpëtim Cami: HALIL RAMA, MISIONARI I FJALËS SHQIPE , I VLERAVE DHE HISTORISË TONË TË PËRBASHKËT

Nga Shpëtim Cami

 

Sot jemi mbledhur në një veprimtari të veçantë, ku bashkohen tri ngjarje të bukura dhe domethënëse: 66-vjetori i lindjes së shkrimtarit dhe publicistit Halil Rama, nderimi i tij me titullin “Qytetar Nderi i Bashkisë Dibër” dhe promovimi për herë të parë i librit që kolegu i tij, Nexhbedin Basha, i ka kushtuar jetës dhe veprimtarisë së tij.

Janë tri ngjarje që kanë një emërues të përbashkët: mirënjohjen për njeriun, respektin për krijuesin dhe vlerësimin për kontributin intelektual.

Në cilësinë e Kryetarit të Lidhjes së Intelektualëve Dibranë, por edhe si mik dhe koleg i Halilit, dëshiroj të ndaj me ju disa mendime për profilin e tij krijues, për marrëdhënien e tij me librin, historinë, kulturën dhe mbi të gjitha me fjalën shqipe.

1. Halil Rama – shkrimtari dhe publicisti

Kur përpiqemi të përcaktojmë profilin krijues të Halil Ramës, mendoj se duhet të nisemi nga një karakteristikë themelore: ndërthurja e krijimtarisë letrare me publicistikën, e interesit për individin me vëmendjen ndaj historisë dhe shoqërisë.

Shkrimtari dhe publicisti nuk janë domosdoshmërisht e njëjta gjë. Shkrimtari kërkon të depërtojë në botën njerëzore, ndërsa publicisti përpiqet të evidentojë dhe interpretojë ngjarjet, proceset dhe problematikat e kohës.

Por kur këto dy dimensione bashkohen tek një autor, fjala e shkruar fiton mundësinë të jetë njëkohësisht dëshmi, interpretim dhe reflektim.

Në këtë këndvështrim, krijimtaria e Halil Ramës paraqet interes për shumëllojshmërinë e temave dhe për përpjekjen e tij për të sjellë në vëmendjen e lexuesit personalitete, ngjarje dhe përvoja njerëzore.

Për mua, një tipar i rëndësishëm i profilit të tij është pikërisht marrëdhënia midis njeriut dhe kohës në të cilën ai jeton.

Sepse historia nuk është vetëm histori ngjarjesh. Ajo është, para së gjithash, histori njerëzish.

2. Krijuesi që dokumenton historinë dhe kujtesën

Një dimension i rëndësishëm i krijimtarisë së Halil Ramës është interesimi për personalitetet dhe kujtesën historike.

Këtë e dëshmon e gjithë krijimtaria e tij vetëm apo me bashkautorësi sidomos dy botimet e fundit “ Dibra dhe dibranët në panteonin e vlerave “ në dy vëllime

Vetëm nga tematika e këtyre veprave mund të dallojmë disa drejtime të interesit krijues: historia, kultura, personalitetet, traditat dhe kujtesa kolektive.

Nëpërmjet këtyre botimeve, janë  bashkuar përpjekjet për të dokumentuar dhe përcjellë te lexuesi përvoja e kontribute që meritojnë të kujtohen.

Dëshiroj të ndalem veçanërisht te një element: bashkautorësia është një formë e zhvilluar e bashkëpunimit intelektual.

Të shkruash së bashku do të thotë të ndash ide, të respektosh këndvështrime, të bashkërendosh mendimin dhe të marrësh përgjegjësi të përbashkët për veprën.

Kjo përvojë bashkëpunimi përbën, sipas meje, një vlerë të rëndësishme të profilit krijues të Halil Ramës.

Në këtë kuptim, ai nuk është vetëm një autor që shkruan, por edhe një krijues që bashkëpunon, komunikon dhe ndërton marrëdhënie intelektuale.

3. Publicisti dhe ruajtësi i kujtesës historike

Një vend të veçantë në veprimtarinë e Halil Ramës zë publicistika historike.

Angazhimi i tij si kryeredaktor i gazetës “VETERANI”, organ i Organizatës së Bashkuar të Veteranëve të Luftës, si dhe libri “30 vjet OBVL: Histori Suksesi”, përbëjnë dëshmi të interesimit të tij për dokumentimin e veprimtarisë shoqërore dhe historike.

Në këtë fushë, publicistika merr edhe një funksion dokumentues: ajo mbledh dëshmi, evidenton veprimtari dhe ndihmon në ruajtjen e kujtesës së institucioneve, organizatave dhe njerëzve.

Sigurisht, kujtesa historike kërkon gjithmonë përgjegjësi ndaj fakteve, dokumenteve dhe burimeve.

Pikërisht për këtë arsye, roli i publicistit është i rëndësishëm: të lidhë dëshminë me dokumentin, ngjarjen me kontekstin dhe kujtesën individuale me atë kolektive.

Sepse një shoqëri që nuk kujdeset për kujtesën e saj, rrezikon të humbasë një pjesë të identitetit të vet.

4. Promovuesi i mendimit dhe i krijimtarisë së të tjerëve

Një tjetër dimension i profilit të Halil Ramës është angazhimi i tij në botime dhe në promovimin e krijimtarisë intelektuale.

Dëshiroj të përmend këtu rolin e tij si botues i revistës “Dituria”, botim i Akademisë Shqiptaro-Amerikane të Shkencave dhe Arteve, një organizatë joqeveritare me qendër në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Ky angazhim e vendos Halilin edhe në rolin e një njeriu që kontribuon në krijimin e hapësirave të komunikimit ndërmjet autorëve, studiuesve dhe intelektualëve shqiptarë brenda dhe jashtë vendit.

Në kohën e globalizimit dhe të komunikimit digjital, botime të tilla marrin rëndësi të veçantë për qarkullimin e ideve dhe për forcimin e lidhjeve kulturore me diasporën.

Për çdo autor është kënaqësi kur krijimtaria e tij lexohet dhe komentohet. Por unë kam vlerësuar tek Halili jo thjesht vëmendjen ndaj librave të mi, por gatishmërinë e tij për të komunikuar me mendimin dhe krijimtarinë e të tjerëve.

Kjo është një cilësi që, sipas meje, meriton të evidentohet.

Sepse një krijues i vërtetë nuk pasuron vetëm bibliotekën me librat e tij. Ai pasuron edhe mjedisin intelektual, duke nxitur leximin, debatin, vlerësimin dhe bashkëpunimin.

Vlera e një intelektuali nuk qëndron vetëm tek ajo që krijon vetë, por edhe tek hapësirat që krijon për mendimin e të tjerëve.

Dhe këtë cilësi unë e kam njohur personalisht tek Halil Rama.

5. Halil Rama – Misionar i Gjuhës Shqipe

Të nderuar miq,

Dëshiroj të ndalem në një përkim të bukur dhe simbolik.

Sot nderojmë shkrimtarin dhe publicistin Halil Rama, ndërsa nesër, më 22 nëntor, kremtojmë Ditën e Alfabetit të Gjuhës Shqipe, që na kujton Kongresin historik të Manastirit të vitit 1908.

Në këtë prag feste kombëtare, dëshiroj t'i shtoj profilit krijues të Halil Ramës edhe një cilësim që, sipas meje, e meriton:

“Halil Rama – Misionar i Gjuhës Shqipe”

Dhe këtë nuk e them thjesht si një epitet ceremonial.

E them sepse, përmes librave, publicistikës, drejtimit të gazetës “VETERANI”, apo  revistës “Dituria” dhe bashkëpunimit me autorë të tjerë, Halili ka kontribuar në përhapjen dhe promovimin e fjalës së shkruar shqipe.

Misionar i gjuhës nuk është vetëm ai që e studion atë shkencërisht apo që ua mëson të tjerëve në shkolla e universitete.

Misionar i gjuhës është edhe ai që shkruan me përkushtim, që boton, që promovon krijimtarinë dhe që ndihmon në përcjelljen e kulturës shqiptare nga një brez te tjetri.

Kongresi i Manastirit na la një trashëgimi të jashtëzakonshme: një alfabet të përbashkët, si një nga themelet e bashkimit tonë kulturor e kombëtar.

Por alfabeti është vetëm fillimi.

Janë shkrimtarët, poetët, studiuesit, mësuesit, gazetarët dhe botuesit ata që, përmes punës së përditshme, e mbajnë të gjallë dhe e pasurojnë gjuhën.

Alfabeti na bashkoi shkronjat, ndërsa misionarët e gjuhës shqipe vazhdojnë të na bashkojnë mendimin, kulturën dhe kujtesën kombëtare.

Në këtë kuptim, unë dëshiroj ta vlerësoj Halil Ramën edhe si një misionar të fjalës shqipe.

Dhe ka një simbolikë të veçantë që pikërisht në prag të Ditës së Alfabetit, Dibra nderon një njeri që i ka kushtuar një pjesë të rëndësishme të jetës librit dhe publicistikës.

6. Një libër për Halil Ramën – mirënjohje për krijuesin

Sot promovohet për herë të parë edhe libri që Nexhbedin Basha i ka kushtuar Halil Ramës.

Dëshiroj ta përgëzoj autorin për këtë nismë.

Të shkruash një libër për një krijues është një akt vëmendjeje, respekti dhe përgjegjësie ndaj kujtesës kulturore.

Është një mënyrë për të dokumentuar një jetë krijuese dhe për ta bërë atë objekt njohjeje e reflektimi për lexuesit.

Ne, si Lidhje e Intelektualëve Dibranë, kemi arsye të vlerësojmë nisma të tilla.

Sepse Dibra ka pasur dhe ka personalitete të shumta të dijes, kulturës dhe krijimtarisë, veprimtaria e të cilëve meriton të dokumentohet dhe të përcillet te brezat.

Një komunitet që shkruan për njerëzit e vet të kulturës, nuk ruan vetëm kujtimin e tyre. Ai ndërton edhe kujtesën e vet kolektive.

Të nderuar pjesëmarrës,

Sot, në 66-vjetorin e lindjes së Halil Ramës, kemi mundësinë të reflektojmë mbi një të vërtetë të thjeshtë:

Njeriu jeton në kohën e vet, por përmes veprës mund të komunikojë edhe me kohët që vijnë.

Në këtë kuptim, libri është një nga format më të qëndrueshme të kujtesës njerëzore.

Dhe sot, kur Halil Rama nderohet me titullin “Qytetar Nderi i Bashkisë Dibër”, dëshiroj të theksoj se ky vlerësim është njëkohësisht edhe një mesazh për rëndësinë që duhet t'i japim dijes, kulturës dhe krijimtarisë.

Halil Rama ka nderuar Dibrën me punën dhe krijimtarinë e tij, ndërsa sot Dibra nderon Halil Ramën.

I dashur Halil,

Në emër të Lidhjes së Intelektualëve Dibranë dhe në emrin tim personal, të uroj nga zemra shëndet, jetë të gjatë, lumturi familjare dhe krijimtari të begatë.

Të uroj që të vazhdosh të shkruash, të botosh dhe të kontribuosh në jetën tonë kulturore e intelektuale.

Dëshiroj të përgëzoj edhe Nexhbedin Bashën për librin e tij dhe t'i uroj sukses këtij botimi.

Dhe më lejoni ta mbyll me një mendim:

Vitet i japin njeriut moshën, veprat i japin emrin, ndërsa mirënjohja e vendlindjes i jep këtij emri një vend të veçantë në kujtesën e brezave.

Gëzuar 66-vjetorin, i dashur Halil!

Urime për titullin “Qytetar Nderi i Bashkisë Dibër”!

Dhe, në prag të Ditës së Alfabetit, urime edhe si një Misionar i Gjuhës Shqipe!

Ju faleminderit!

Dibër, 21 nëntor 2026

Comments


Shkrimet e fundit

bottom of page