top of page

Fatmir Terziu: DISA GRIMCA NDRYSHE…

2 hours ago
19 min read

 

EFEKTI FLUTUR

 

Të jetosh me efektin flutur do të thotë të kuptosh se asgjë nga ajo që ndodh mes njerëzve nuk mbetet pa jehonë, se çdo takim, sado i shkurtër të jetë, mund të lërë pas një gjurmë që koha nuk e fshin, ndërsa çdo bisedë, edhe ajo që duket e zakonshme, mund të bëhet fara e një mendimi të ri, e një ndjenje të panjohur apo e një veprimi që nesër do të ndryshojë drejtimin e një jete. Mjafton një fjalë e thënë në çastin e duhur, një vështrim që mbart mirëkuptim, një këshillë e hedhur pa zhurmë në hapësirën e ditës, që diku, në një largësi të paparashikueshme, të zgjojë një tjetër mendim, të nxisë një tjetër veprim, të prekë një tjetër shpirt, e kështu, pa e kuptuar as vetë, të bëhet pjesë e një zinxhiri të pafund ndikimesh njerëzore.

Ndoshta ky është misteri më i bukur i ekzistencës: ne nuk e dimë kurrë se deri ku udhëtojnë fjalët tona, në cilat mendje mbijnë mendimet që kemi lënë pas, apo në sa jetë të tjera vazhdojnë të jetojnë gjestet tona të vogla. Çdo njeri që kemi takuar mbart diçka prej nesh, ashtu siç ne mbartim diçka prej secilit që ka kaluar nëpër udhën tonë. Një kujtim, një fjali, një buzëqeshje, një heshtje, madje edhe një ndarje, mund të shndërrohet në një lëvizje të padukshme që përshkon kohën dhe hapësirën, duke krijuar lidhje që nuk i shohim, por që ekzistojnë përtej çdo llogaritjeje.

Kështu, jeta nuk është vetëm ajo që jetojmë brenda kufijve të ditëve tona, por edhe ajo që zgjojmë te të tjerët, ajo që mbetet në ndërgjegjen e tyre dhe vazhdon të veprojë edhe atëherë kur ne nuk jemi më pranë. Jemi grimca të vogla të një universi njerëzor, ku çdo fjalë mund të bëhet krah fluture, çdo mendim një rrahje e re e ajrit dhe çdo veprim një valë që nuk dihet se në cilin breg do të mbërrijë. Sepse, në të vërtetë, asnjë jetë nuk është e vetmuar, asnjë shpirt nuk është një ishull dhe asnjë takim nuk është krejt i rastësishëm. Ne jemi të ndërthurur, në mënyrë të pashpjegueshme dhe të përhershme, me miliona jetë të tjera, në një rrjet të padukshëm ndikimesh, ku edhe gjëja më e vogël mund të bëhet fillimi i diçkaje të jashtëzakonshme.

 

SHKAK DHE PASOJË

 

Ndonjëherë, jeta na vendos përballë një heshtjeje që nuk dimë si ta përkthejmë në fjalë. Ka njerëz që mbartin brenda vetes më shumë dhimbje sesa mund të tregojë fytyra e tyre, më shumë lodhje sesa mund të kuptojë një përqafim dhe më shumë vetmi sesa mund të dëgjojë një bisedë. Ata që nga jashtë duken të fortë, që dinë të falin, të japin, të buzëqeshin dhe të mbajnë mbi supe edhe peshën e të tjerëve, ndonjëherë janë pikërisht ata që luftojnë betejat më të padukshme me vetveten. Dhe tragjedia qëndron në faktin se largimi i tyre mund të vijë në një çast kur askush nuk e ka kuptuar se sa shumë ndihmë, mirëkuptim dhe dritë u nevojitej.

Ata që mbeten pas kërkojnë shkakun, rindërtojnë bisedat, rikthejnë kujtimet, peshojnë fjalët e pathëna dhe pyesin veten nëse një gjest i munguar, një telefonatë e shtyrë apo një heshtje e zgjatur mund të kishte ndryshuar diçka. Por dhimbja nuk është gjithmonë një ekuacion që zgjidhet duke gjetur shkakun dhe as jeta njerëzore nuk mund të shpjegohet vetëm përmes pasojave. Ndonjëherë, njeriu që largohet nuk ka dashur të largohet nga të tjerët, por ka qenë duke kërkuar një rrugëdalje nga një vuajtje që nuk ka ditur ta emërtojë.

Prandaj, nuk duhet të presim që heshtja të bëhet një mungesë e pakthyeshme, as të mendojmë se ata që na buzëqeshin nuk kanë nevojë për një dorë të zgjatur. Një pyetje e sinqertë, një dëgjim pa paragjykim, një prani në kohën e duhur mund të mos i zgjidhë të gjitha dhimbjet, por mund t'i kujtojë dikujt se nuk është vetëm. Sepse, përpara se të pyesim pse dikush u largua, duhet të mësojmë të dallojmë kur dikush, ende pranë nesh, ka filluar të humbasë lidhjen me jetën.

Dhe ndoshta kjo është përgjegjësia jonë më e madhe njerëzore: të mos e lëmë dashurinë të shfaqet vetëm si kujtim, kur ajo mund të jetë ende shpëtim në të tashmen. Nëse këto vargje lidhen me një dhimbje konkrete, sidomos me mendime për vetëvrasjen, ia vlen të flasim për të me kujdes dhe pa gjykim.

 

EFEKTI I KOHËS MBI DHIMBJEN E ZEMRËS

 

Ka takime që matematika nuk arrin t'i shpjegojë, edhe kur përpiqemi t'i vendosim në boshtet e kohës. Sikur boshti horizontal të përfaqësonte vitin kur dy njerëz u takuan, ndërsa ai vertikal vitin kur pushuan së foluri, ndoshta pika e tyre e prerjes do të ishte diku te koordinatat (14,15), një pikë e vetme në hapësirën e pafundme të mundësive, ku dy rrugë njerëzore u kryqëzuan për të lënë pas një kujtim që koha nuk mund ta fshijë lehtë. Dhe pikërisht këtu nis padrejtësia e ndjenjës, sepse jo gjithçka që është e bukur është e destinuar të zgjasë, as gjithçka që na përket në një çast mund të mbetet përgjithmonë pjesë e së ardhmes sonë.

Ka ditë kur do të dëshironim të kishim qenë dy vija paralele, që ecin në të njëjtin drejtim, që nuk takohen kurrë, që nuk e njohin dhimbjen e një ndarjeje, sepse nuk kanë pasur asnjëherë çfarë të humbasin. Por ka edhe çaste të tjera kur zemra kërkon të pamundurën, kur dëshiron që ato dy vija të ishin bërë një e vetme, të përputheshin në çdo pikë, të kishin përpara një pafundësi zgjidhjesh, një përjetësi të tërë për t'u njohur, për t'u kuptuar dhe për të zbuluar gjithçka që mbeti e pathënë.

Megjithatë, ndoshta bukuria e disa marrëdhënieve qëndron pikërisht në pamundësinë e vazhdimit të tyre. Dy njerëz mund të kenë aq shumë të përbashkëta, aq shumë mendime që përputhen dhe aq shumë ndjenja që gjejnë njëra-tjetrën, por jeta, me ligjet e saj të pashkruara, u jep vetëm një segment të shkurtër kohe për të qenë bashkë. Ata takohen, njohin njëri-tjetrin, shkëmbejnë pjesë të shpirtit dhe pastaj largohen, sikur të kishin qenë dy udhëtarë që për një çast ecën në të njëjtën rrugë, përpara se horizontet t'i ndanin përsëri.

Koha vazhdon të ecë, vitet ndërrojnë koordinatat, kujtimet ndryshojnë ngjyrë, por pika e takimit mbetet aty, e palëvizshme në hartën e brendshme të njeriut. Ndoshta nuk do të ketë më një pikë të dytë prerjeje, ndoshta vijat tona do të vazhdojnë pafundësisht në drejtime të ndryshme, por kjo nuk e bën të pavërtetë atë që ndodhi. Sepse jo çdo takim duhet të përfundojë me një përjetësi që të ketë kuptim.

Dhe në fund, kur dhimbja të jetë zbutur nga distanca e viteve, ndoshta do ta kuptojmë se nuk ishte koha e shkurtër ajo që e bëri të vogël marrëdhënien tonë, por ishte pikërisht ajo pikë e vetme që i dha një vend të veçantë në kujtesë. Më mirë një kryqëzim i vetëm, një çast i vërtetë, një kujtim që vazhdon të marrë frymë brenda nesh, sesa një jetë e tërë vijash paralele që nuk patën kurrë guximin apo rastin të takoheshin. Sepse disa njerëz nuk janë të destinuar të qëndrojnë përgjithmonë në jetën tonë; ata vijnë për të na treguar se edhe një pikë e vetme në pafundësinë e kohës mund të ketë vlerën e një përjetësie.

 

PASOJA

 

Para çdo gjëje, nuk e dija se një emër, i përbërë nga vetëm katër shkronja, mund të kishte fuqinë të shkrihej brenda meje si një karamele mentoli e hedhur në acid klorhidrik, të më digjte gjuhën, kujtesën dhe ndërgjegjen, duke ndryshuar intensitetin e dhimbjes, por pa e ndërprerë kurrë atë. Nuk e dija se fjalët mund të bëheshin aq të rënda sa të mos mund t'i nxirrje më nga goja, por as t'i mbaje brenda vetes, se mund të të duhej t'i gëlltisje çdo ditë, si një ilaç të hidhur, pa pasur asnjë siguri se do të të shëronin.

Nuk e dija se do të vinte një kohë kur dhimbjes në gjoks do t'i duhej një emër, ashtu siç u vëmë emra stinëve, sepse ajo do të kthehej rregullisht, me të ftohtin e janarit, me zbehjen e shtatorit dhe me errësirën e dhjetorit, duke më marrë frymën ngadalë, mushkëri pas mushkërie, sikur çdo muaj të kishte një mënyrë të vetën për të më kujtuar se njeriu mund të mbetet pa frymë edhe kur vazhdon të marrë frymë. Nuk e dija se gjaku im mund të shndërrohej në bojë, se plagët mund të bëheshin faqe të shkruara dhe se lëkura, dikur kufiri që më mbronte nga bota, mund të kthehej në një letër ku dhimbja shkruante pa kërkuar leje.

Nuk e dija se zemra kishte një epiqendër të fshehtë, nga e cila mund të niseshin tërmete të fuqishme, aq të forta sa të tronditnin jo vetëm ndjenjat, por edhe gjithë arkitekturën e qenies. Ato nuk ishin fatkeqësi natyrore, por lëkundje të shkaktuara nga duart e njeriut, të pasuara nga cuname të rënda që vinin njëri pas tjetrit, duke përmbysur gjithçka që kisha ndërtuar me kujdes. Çdo goditje linte pas një çarje, çdo dallgë merrte me vete një pjesë të sigurisë sime dhe, kur uji tërhiqej, unë mbetesha përballë një bregu të panjohur, ku edhe kujtimet dukeshin si rrënoja të një qyteti të braktisur.

Vetëm më vonë kuptova se pasojat zgjasin shumë më tepër se vetë ngjarja që i shkakton. Nuk më duhej një diagnozë profesionale për të kuptuar se diçka brenda meje kishte hyrë në një gjendje të rëndë, sepse ilaçi që dikur më kishte dhënë ndjesinë e jetës tani po më helmonte ngadalë. Ishte një paradoks i hidhur: e njëjta gjë që kishte zgjuar në damarët e mi lëvizjen e lehtë të krahëve të fluturës, tani po i kthente ata krahë në bartës të një helmi të padukshëm. Dhe, megjithatë, diku në thellësinë e asaj dhimbjeje, mbetej ende ideja se pikërisht aty mund të fshihej edhe ilaçi i vetëm që do të më shpëtonte.

Kështu i vura emër sëmundjes sime, dhimbjes sime, agonisë sime. Siç u vëmë emra fëmijëve që vijnë në jetë pa pasur ende një histori të tyrën, edhe unë ia dhashë asaj emrin tënd. Ishte një sëmundje e rrallë, aq e panjohur, sa mjekët nuk e kishin përfshirë ende në librat e tyre, sepse nuk bëhej fjalë për një sëmundje të trupit, por për një gjendje ku kujtesa, besimi, dëshira dhe zhgënjimi bashkëjetonin në të njëjtën plagë.

Kisha besuar, por edhe kisha dyshuar. Brenda meje kishte pasur gjithmonë një zë që nuk pushonte së dhëni shenja, sinjale të vogla që përplaseshin në muret e shpellës së kafkës sime dhe ktheheshin si jehonë. I njihja ato sinjale, e dija çfarë përpiqeshin të më thoshin, por zgjodha të mos u besoja. Para çdo gjëje, më kishin paralajmëruar. Kishte pasur fjalë, vështrime dhe heshtje që duhej t'i kisha lexuar ndryshe, por unë parapëlqeva të dëgjoja zërat qetësues, ata që më ushqenin me shpresë, edhe kur shpresa ishte ndërtuar mbi një iluzion: «Ai nuk ka ndërmend të të bëjë keq».

Pastaj ti u përhape brenda meje si një epidemi, si një tumor që nuk njeh kufijtë e qelizave dhe nuk ndalet përpara asnjë mbrojtjeje. Hyre në mendimet e mia, në ëndrrat e mia, në mënyrën si shihja botën dhe, pa e kuptuar, fillova të humbisja kufijtë mes asaj që isha dhe asaj që më kishe bërë të bëhesha. U shndërrova në një pasqyrim të dhimbjes sate, në një hije të një vuajtjeje që tashmë e njihja aq mirë, sa nuk arrija më ta dalloja nga vetvetja. Çdo ditë më vyshkej diçka, jo domosdoshmërisht trupi, por ajo pjesë e shpirtit që dikur besonte se dashuria ishte një vend ku njeriu mund të pushonte pa pasur frikë.

Dhe në fund, kur gjithçka u shemb, nuk gjeta më asnjë emër të përshtatshëm për fajin. Nuk dija nëse duhej të të fajësoja ty, veten time apo atë besim të verbër që më kishte shtyrë të merrja doza gjithnjë e më të mëdha nga një ilaç që e dija se ishte i hidhur. Ndoshta ishte përzierja e të gjitha këtyre që më kishte çuar deri këtu: dëshira për të besuar, frika për të humbur, pamundësia për t'u larguar në kohë dhe gabimi njerëzor për ta quajtur shpëtim atë që, dalëngadalë, po bëhej plagë.

Tani e kuptoj se disa pasoja nuk vijnë për të na mësuar se sa shumë mund të duam, por për të na treguar se sa shumë mund të humbasim veten kur harrojmë të mbrojmë qenien tonë. Dhe ndoshta çmimi nuk ishte ai që kishe menduar ti, as ai që kisha pranuar unë. Ishte shumë më i madh, sepse nuk paguhej vetëm me një ndarje, por me kohën që do të më duhej për t'u kthyer te vetja. Me sa duket, ky ishte çmimi. Por ajo që mbeti pa u thënë ishte nëse një ditë do të arrija të shërohesha nga ilaçi që dikur e kisha ngatërruar me dashurinë.

 

KIMIA E DASHURISË E LIDHUR ME FIJET KOZMIKE

 

Neuronet përshkojnë fijet e padukshme të kozmosit, ndërsa struktura e trurit ngjan me një stacion cerebral të vendosur diku në hapësirën e pafundme, ku çdo impuls kërkon një destinacion dhe çdo ndjesi përpiqet të gjejë përgjigjen e vet. Atje, në atë arkitekturë të mistershme të mendjes, secila prej simfonive të saj ritmike bëhet një balet dashurie, një vallëzim fijesh që nuk dëgjohen me veshë, por ndihen në thellësinë e qenies. Mjafton të dëgjohet melodia e saj dhe zemra, që deri atëherë kishte rrjedhur gjak nga plagët e kujtimeve, harron për një çast dhimbjen dhe rifiton ritmin e humbur.

Por largësia ka ligjet e veta. Ajo ushtron forcën e saj mbi mendjen, dërgon neurotransmetuesit drejt stacioneve të largëta të kujtesës dhe, pak nga pak, emocionet fillojnë të zbehen, sikur të ishin dritë e mbuluar nga një mjegull kozmike. Kujtimet e ëmbla humbasin në kamuflimin e kohës, ndërsa trupat e ndarë, megjithëse vazhdojnë të kërkojnë njëri-tjetrin, nuk arrijnë të përplasen në atë pikë ku dy shpirtra mund të bëhen një i vetëm. Megjithatë, ekziston një dashuri që nuk i bindet plotësisht këtij ligji të largësisë, një ndjenjë që vazhdon të udhëtojë përtej kohës, duke ruajtur në thellësi të saj një energji të pashpjegueshme.

Dopamina e saj, si një shkëndijë e ringjallur në laboratorin e ndjenjave, krijon përsëri lidhjen, zgjon kujtesën dhe vë në lëvizje atë që dukej e shuar. Shpirti i tij, dikur i përfshirë nga zjarri i pritjes, rigjenerohet dhe merr formën e arit të pastër, të farkëtuar nga temperatura e përjetimeve dhe durimi i viteve. Prej kësaj shkrirjeje lind një unazë, një simbol i bashkimit që nuk njeh kufij, në qendër të së cilës shkëlqen një diamant rozë, si vetë pasioni i saj, i ruajtur në zemër të një premtimi të heshtur.

Rrezet e dritës që dalin nga sytë e saj nuk janë thjesht shkëlqime të bukurisë, por udhërrëfyes në errësirën e galaktikave të panjohura. Çdo frymëmarrje e saj bëhet një rrymë që e vë në fluturim Pegasin e tij, duke e çuar përtej yjësive, përtej viteve-dritë, nëpër hapësira ku koha duket se ka harruar të numërojë çastet. Ai udhëton me shpirtin e ndezur, duke kapërcyer largësi që nuk maten me kilometra, por me intensitetin e një ndjenje që nuk pranon të shuhet.

Dhe kështu, pas një udhëtimi të gjatë nëpër kozmosin e kujtimeve, pas gjithë atyre sinjaleve që humbën dhe u rigjetën, pas heshtjeve që u shndërruan në dritë, ai mbërrin drejt destinacionit të fundit: zemrës së shpirtit të tij binjak, asaj zemre që mund të ketë qenë e humbur në hapësirë, por kurrë e shkëputur plotësisht nga fija e padukshme që i lidhte. Natyrisht dashuria, në universin e saj më të thellë, nuk është vetëm një takim i dy trupave, por një komunikim i pafund i dy qenieve, ku edhe kur sinjalet ndërpriten, fijet e padukshme vazhdojnë të kërkojnë njëra-tjetrën përtej kohës dhe hapësirës.

 

DIKU KU S'KAM UDHËTUAR KURRË

 

Ekzistojnë vende në shpirtin e njeriut ku nuk mbërrin asnjë udhëtim. Ndodh, sepse nuk gjenden në hartat e botës. Gjenden, në atë hapësirë të padukshme ku një vështrim bëhet më i thellë se një fjalë dhe një heshtje mund të thotë më shumë se një jetë e tërë. Aty, diku ku nuk kam udhëtuar kurrë, më pret një gëzim i panjohur, një ndjesi që kapërcen çdo përvojë të mëparshme, sepse sytë e tu kanë një heshtje të tyren, një gjuhë që nuk kërkon përkthim dhe një thellësi që më rrethon edhe atëherë kur nuk arrij ta prek. Në gjestin tënd më të brishtë fshihen gjëra që më mbështjellin ngadalë, aq pranë meje sa ndonjëherë bëhen të paprekshme, sepse afërsia e tyre është më e madhe se mundësia ime për t'i kuptuar.

Mjafton një vështrim i lehtë i yti dhe gjithçka brenda meje fillon të hapet, edhe pse deri atëherë jam mbyllur si gishtat që mbrojnë pëllëmbën nga bota. Ti më hap petal pas petale, pa forcë, pa ngutje, me atë mjeshtërinë e pashpjegueshme që ka vetëm Pranvera kur prek trëndafilin e saj të parë. Dhe unë nuk e di nëse është dashuria ajo që më çliron, apo prania jote që më mëson se edhe gjërat më të mbyllura mund të rilindin, mjafton të preken nga një butësi që nuk kërkon asgjë në këmbim.

Por ti ke edhe fuqinë e kundërt, atë të mbylljes së papritur, kur dëshiron të largohesh dhe të lësh pas vetëm gjurmën e një çasti. Atëherë edhe unë, bashkë me jetën time, mund të mbyllem bukur, pa zhurmë, si lulja që mbledh petalet kur ndien se bora po zbret mbi të, duke e mbuluar me një kujdes të ftohtë gjithçka që pak më parë ishte e hapur drejt dritës. Dhe në këtë mbyllje ka një lloj bukurie të dhimbshme, sepse edhe ajo që humbet nuk pushon së qeni e bukur vetëm pse nuk mund të qëndrojë më pranë nesh.

Asgjë nga ajo që perceptojmë në këtë botë nuk mund të matet me fuqinë e brishtësisë sate. Ajo nuk është dobësi, por një forcë e heshtur që më tërheq drejt peizazheve të panjohura, ku ngjyrat e ndjenjave ndryshojnë me çdo frymëmarrje dhe ku vdekja e një çasti mund të sjellë lindjen e një përjetësie. Ti je njëkohësisht hapje dhe mbyllje, fillim dhe fund, një mister që nuk mund ta shpjegoj, por që di ta ndiej me gjithë qenien time. Nuk e di çfarë është ajo brenda teje që herë mbyllet e herë hapet, as çfarë force e bën zërin e syve të tu të depërtojë përtej gjithë fjalëve që kam njohur. Di vetëm se diçka brenda meje e kupton këtë gjuhë të heshtur, sikur ta kishte mësuar shumë kohë përpara se të të njihte ty.

Dhe ndoshta këtu qëndron e gjithë e vërteta e dashurisë: jo te madhështia e gjesteve, as te premtimet që thuhen me zë të lartë, por te ajo brishtësi e vogël që arrin të prekë pjesët më të thella të qenies sonë. Sepse askush nuk ka duar aq të vogla sa shiu, por as shiu nuk ka atë aftësi të çuditshme për të hapur një zemër pa e prekur fare.

Disa sy nuk shihen vetëm si sy, në ta udhëtohet. Dhe disa shpirtra nuk njihen duke u afruar, por duke zbuluar se kanë qenë gjithmonë pranë njëri-tjetrit në një vend ku askush nuk ka udhëtuar kurrë.

 

MUND TË MOS JETË GJITHMONË KËSHTU; DHE UNË THEM...

 

Mund të mos jetë gjithmonë kështu. Dhe unë e di se një ditë buzët e tua, ato buzë që i kam dashur kaq shumë, mund të prekin buzët e dikujt tjetër, ndërsa gishtat e tu të dashur e të fortë mund të shtrëngojnë një zemër tjetër, ashtu siç dikur shtrënguan timen, në një kohë që ndoshta nuk është edhe aq larg. Mund të ndodhë që flokët e tu të ëmbël të prehen mbi fytyrën e një tjetri, në atë heshtje të veçantë që unë e kam njohur pranë teje, ose që fjalët e tua, ato fjalë të mëdha, të ngarkuara me ndjenjë, të derdhen aq shumë sa të mbeten të pafuqishme përpara shpirtit që përpiqen të arrijnë.

Dhe nëse kjo ndodh, nëse vërtet një ditë rrugët e zemrës sate marrin një drejtim tjetër, unë, që të kam mbajtur kaq thellë brenda vetes, nuk do të kërkoj as shpjegime, as llogari. Do të të kërkoj vetëm një fjalë të vogël, një shenjë të thjeshtë, që të mund të shkoj tek ai njeri që do të jetë pranë teje dhe t'ia marr duart në të miat, jo për t'i kërkuar të më zëvendësojë, as për t'i treguar çfarë kam humbur, por për t'i thënë me gjithë sinqeritetin që mund të mbajë një zemër e plagosur: Pranoje prej meje gjithë lumturinë që mund të të jap. Bëje të lumtur atë që unë kam dashur.

Pastaj do të kthej fytyrën, do të largohem pa e trazuar më atë çast dhe do të vazhdoj rrugën time, duke mbajtur brenda vetes atë që dikur ishte bota ime. Ndoshta do të dëgjoj një zog të këndojë diku larg, aq larg sa kënga e tij të duket e tmerrshme në vetminë e atyre viseve të humbura, ku kujtimet nuk kanë më adresë dhe dashuria nuk ka më ku të kthehet.

Sepse ka një lloj dashurie që, edhe kur nuk mund të jetë më pjesë e lumturisë së tjetrit, nuk dëshiron të bëhet shkak i palumturisë së tij. Ajo nuk kërkon të zotërojë, nuk kërkon të pengojë dhe as të mbajë peng atë që dikur e ka dashur. Ajo pranon të mbetet në heshtje, me gjithë dhimbjen që mbart, vetëm që njeriu i dashur të mos humbasë mundësinë për të qenë i lumtur.

 

Dhe ndoshta kjo është prova më e vështirë e dashurisë: të kesh forcën të bekosh lumturinë e dikujt edhe atëherë kur ajo lumturi nuk do të ketë më vend për ty.

 

DO TË HYJ THELLË

 

Do të hyj thellë në vetvete, përtej kufijve ku mbaron siguria dhe fillon misteri, derisa këmbët të më humbasin mes luleve që digjen, atje ku bukuria dhe dhimbja kanë të njëjtën ngjyrë, ku dëshira nuk njeh më emra dhe trupi bëhet një peizazh i hapur për dritën. Do ta marr diellin në gojë, sikur të mund ta mbaj brenda vetes të gjithë zjarrin e botës, dhe do të hidhem në ajrin e pjekur të një jete që më thërret të jem e gjallë, pa frikë, pa mburoja, me sytë mbyllur, drejt asaj errësire që fle në kthesat më të panjohura të qenies sime.

Atje, ku mendimi nuk arrin të shpjegojë atë që ndien, do të shfaqen duar të buta, me një zotësi të lëmuar nga përvoja e heshtur e natyrës, me pastërtinë e vajzave të detit, si të vinin nga një botë ku trupi nuk është më kufi, por gjuhë, ku çdo prekje është një pyetje dhe çdo drithërimë një përgjigje që ende nuk ka marrë formë. Dhe unë do të pyes veten nëse mund ta zbuloj më në fund misterin e mishit tim, atë të vërtetë të fshehur që as koha, as fjala dhe as vetëdija nuk kanë mundur ta zbërthejnë plotësisht.

Ndoshta do të më duhet të kaloj përmes një mijë vjetësh vetmie, të zbres në thellësitë e kujtesës dhe të ngrihem përsëri, jo si ajo që isha, por si një qenie që ka mësuar të mos i trembet më dritës dhe errësirës. Do të ngrihem ngadalë, duke prekur me buzë lulet e rilindjes, sikur secila prej tyre të ishte një kujtim i shpëtuar nga harresa, një dëshmi se jeta mund të fillojë përsëri edhe pas shekujsh heshtjeje.

Dhe kur hëna të shfaqet në qiell, nuk do të mjaftohem vetëm ta shoh. Do të kërkoj të kafshoj argjendin e saj, të provoj shijen e pamundur të dritës, të mbaj në buzë një copëz të përjetësisë dhe të kuptoj se njeriu nuk lind vetëm një herë: ai rilind sa herë guxon të zbulojë atë që ka mbajtur të fshehur brenda vetes. Unë mendoj se trupi është ndoshta universi ynë i parë, ndërsa shpirti është udhëtari që kërkon të zbulojë pafundësinë e tij.

 

ZONJA E HESHTJES

 

Zonja e Heshtjes kishte zgjedhur të mos fliste, por heshtja e saj nuk ishte mungesë zëri; ishte një gjuhë e fshehtë, një mënyrë tjetër për të qenë e pranishme në botë, pa e trazuar atë me fjalë të tepërta. Nga kafazi i hijshëm i trupit të saj, aty ku bukuria dukej sikur ruante sekretet e veta pas një perdeje të padukshme, u ngrit papritur një zog i shkathët, i lehtë si një mendim që lind në çastin kur nata fillon të humbasë pushtetin e saj. Ai kaloi përmes errësirës së prekshme, duke mbartur në flatrat e padukshme një zë që nuk kishte nevojë të dëgjohej për t'u ndier.

Dhe ndërsa nata shpaloste fytyrën e saj gjigante mbi horizont, zëri yt nisi të hapte krahët, jo për të ikur, por për të shpërndarë një aromë që dukej sikur vinte nga një kopsht i panjohur i shpirtit. Ishte një aromë që nuk i përkiste as tokës, as qiellit, por asaj hapësire të ndërmjetme ku kujtimi bëhet ndjenjë dhe ndjenja shndërrohet në dritë. Fluturimi yt ishte i heshtur, por çdo lëvizje mbante brenda një lajmërim të madh: agimi po afrohej dhe asnjë errësirë nuk mund ta ndalte përgjithmonë bukurinë e tij.

Pastaj u shfaqën këmbët e tua, të tejdukshme si rrezet e para të diellit, duke prekur lehtë kufirin mes natës dhe ditës. Nuk kishte më dallim mes zogut dhe zërit, mes trupit dhe aromës, mes asaj që shihej dhe asaj që vetëm mund të përjetohej. Gjithçka ishte shndërruar në një lëvizje të vetme, në një lindje të brishtë, por therëse, ku bukuria nuk vinte për të qetësuar, por për të zgjuar edhe ato pjesë të shpirtit që kishin fjetur prej kohësh.

Zonja e Heshtjes nuk kishte nevojë të shpallte ardhjen e saj. Ajo mjaftonte të shfaqej, të linte një gjurmë drite në fytyrën e errësirës dhe të largohej pa zhurmë. Sepse disa prani nuk maten me kohën që qëndrojnë, por me dritën që lënë pas.

Dhe agimi, atë mëngjes, nuk ishte thjesht lindja e një dite të re; ishte zëri yt që më mësoi se edhe heshtja mund të ketë flatra. Ka heshtje që nuk fshehin asgjë. Ato thjesht presin çastin kur shpirti të jetë gati të dëgjojë.

 

GISHTËRINJTË E TU KRIJOJNË LULE TË HERSHME

 

Gishtërinjtë e tu kanë një mënyrë të çuditshme për të krijuar lule nga gjithçka që prekin. Sikur pranvera të mos ishte një stinë që vjen nga qielli, por një sekret i vogël që ti e mban në pëllëmbë dhe e shpërndan pa e kuptuar. Edhe flokët e tu, sidomos ata, janë pikërisht ajo që dashuria ka zgjedhur të dojë, një butësi që nuk mjaftohet të jetë e bukur, por kërkon të këndojë, të përkëdhelë dhe të pëshpërisë se, edhe nëse dashuria zgjat vetëm një ditë, nuk duhet të kemi frikë nga përkohshmëria e saj, sepse ka gjithmonë një pranverë që na pret dhe lule që duhen mbledhur përpara se të vijë mbrëmja.

Këmbët e tua, të bardha si bora e parë, enden lehtë nëpër hapësirat e ditës, pa lënë pas zhurmë, por duke zgjuar gjithçka që prek. Sytë e tu të lagësht luajnë me puthjet, sikur të kishin mësuar një gjuhë që vetëm zemrat e dashuruara mund ta kuptojnë. Dhe kjo çuditëri e bukur, kjo mënyrë e jotja për të qenë njëkohësisht e afërt dhe e paarritshme, flet më shumë se çdo rrëfim. Edhe kur dashuria zgjat vetëm një ditë, ajo arrin të mbushë një përjetësi të tërë me pyetje. Për cilën vajzë po i mbledh këto lule? Kujt po ia dhuron aromën e pranverës? Dhe kush do të jetë ajo që do t'i mbajë në duar kujtimet e një dashurie që nuk premtoi të zgjaste?

Të jesh buzët e tua, qoftë edhe për një çast, duhet të jetë një ëmbëlsi e vogël, një mrekulli e përmbajtur në kufijtë e një puthjeje. Aty ku fjala ndalet, fillon ajo që nuk mund të shpjegohet, aty ku trupi bëhet kujtim dhe kujtimi merr frymë si një lule e sapoçelur. Prandaj, o Vdekje, nëse arrin ta kapësh këtë çast, nëse mund të prekësh këtë pasuri të vogël që quhet dashuri, atëherë mund të quhesh e pasur përtej çdo dëshire njerëzore. Por nëse nuk arrin ta kuptosh, nëse nuk mund ta mbash në duar këtë ëmbëlsi që lind dhe zhduket brenda një frymëmarrjeje, atëherë nuk ke kapur asgjë, sepse pasuria e vërtetë nuk është ajo që mbetet, por ajo që arrin të na bëjë të ndihemi të gjallë.

Dhe le të jetë dashuria sa një ditë, le të jetë jeta një kalim i shkurtër mes dy heshtjesh, le të vyshken lulet dhe të bien petalet njëra pas tjetrës. Ka diçka që nuk pranon të dorëzohet, diçka që vazhdon të jetojë përtej stinëve, përtej frikës dhe madje përtej vetë vdekjes. Dihet dhe kuptohet, dashuria mund të zgjasë vetëm një ditë, por një puthje e vërtetë mund ta bëjë atë ditë të pavdekshme. Dhe jeta, sado e shkurtër të jetë, nuk do të reshtë kurrë së kërkuari buzët ku dëshiron të lërë gjurmën e saj.

 

ZËRI YT I VOGËL

 

Zëri yt i vogël erdhi përmes telave duke kërcyer, sikur të mos ishte një tingull që përshkonte largësinë, por një zog i padukshëm që kishte gjetur rrugën drejt zemrës sime. Dhe papritur, pa e kuptuar se çfarë po ndodhte, ndjeva një marramendje të ëmbël, një tronditje që më shkëputi nga pesha e zakonshme e botës. Ishte sikur thirrjet e luleve të gëzuara të kishin shpërthyer brenda meje, duke sjellë flakë të vogla me taka të larta, që hidheshin, kërcenin dhe përkuleshin me hijeshi përpara syve të mi, si një kortezh i çuditshëm gëzimi që vinte nga një stinë e harruar.

Ato më rrethuan me shkëlqimin e tyre, u afruan aq pranë sa m'u duk se mund t'i prekja, ndërsa fytyrat e tyre të mrekullueshme, plot guxim dhe dritë, ngritën sytë drejt meje. Duart e tyre, të lehta si krahë zogjsh, notonin në ajër dhe pastaj u vendosën mbi trupin tim, sikur të kërkonin të zgjonin çdo ndjenjë që kishte mbetur në gjumë. Nuk isha më një njeri që dëgjonte një zë përmes një largësie; isha bërë pjesë e një vallëzimi të jashtëzakonshëm, ku trupi, mendimi dhe shpirti kishin harruar kufijtë e tyre.

U rrotullova dhe u hodha lart, gjithnjë e më lart, drejt atyre hapësirave ku yjet e zbehtë ruajnë madhështinë e tyre dhe hëna, me humorin e një vajze lozonjare, duket sikur buzëqesh përballë çmendurisë sonë të bukur. Atje, në atë lartësi ku nata nuk ishte më errësirë, por një skenë e pafundme për ndjenjat, të kërkova përsëri, vajzë e dashur, jo me sytë e trupit, por me gjithë atë që kishte mbetur zgjuar brenda meje.

Sa shumë u çmenda atëherë dhe sa shumë qava! Sepse zëri yt nuk erdhi thjesht nga largësia, por nga përtej kohës, përtej dallgëve që ndajnë brigjet, madje edhe përtej hijes së vdekjes. Ai erdhi duke kërcyer, duke kapërcyer çdo pengesë, duke më kujtuar se ka tinguj që nuk i nënshtrohen as harresës, as heshtjes, as largësisë.

Dhe kur gjithçka u qetësua, kur yjet u kthyen në vendet e tyre dhe hëna pushoi së qeshuri, mbeti vetëm ai zë i vogël, i ëmbël, i papërsëritshëm, që vazhdonte të jehonte brenda meje. Eh, disa zëra nuk dëgjohen me veshë, por me kujtesën e shpirtit. Ata mund të vijnë përmes telave, të kalojnë oqeane e shekuj, të kapërcejnë edhe heshtjen e vdekjes, por gjithmonë dinë të gjejnë rrugën drejt zemrës që i ka pritur.

Comments


Shkrimet e fundit

bottom of page