Sakip Cami: IMAMI ATDHETAR I SHQUAR DIBRAN

  Nga Sakip Cami

Daut  Langu  ishte  djali  i  dytë  i  Osman Efendi Langut, deshmor i Atdheut. Në  Nëntor  të  vitit  1912  kur  atdhetarët  shqiptarë  shpejtonin  për  të  ngritur  flamurin  në  Vlorë  dhe  të  shpallnin  pavarsinë  e  Shqipërisë, 1000  dibranë  të  qytetit  të  Dibrës  e  Rekës, u nisën  drejt  Manastirit, për  të  mbrojtur  këtë  qytet  nga  ushtritë  serbe  e  greke  të  cilët  po  pushtonin  mbarë  viset  shqiptare. Luftrat  zhvilloheshin  në  fshatrat  Ovak  e  Preblicë  të  Manastirit dhe  në  fushën  e  Orizanit, afër Manastirit   ku luftuan  heroikisht  deri  sa  dhanë  jetën  si  deshmor  Osman  Efendi  Langu, Jusuf  Efendi  Skikuli  dhe  komandanti  i  tyre  Aqif  Selim  Rusi, të  cilet    permenden në  librin  e  Haki  Sharofit : “Historia e Dibres” dhe te Haki Stermillit: “Dibra ne prag te historise”, 1940.

Vellai i madh i Dautit,  Sherifi ka qene kryetar i Klubit “Bashkimi” te Dibres (1908-1910) dhe delegat i Kuvendit te Vlores, 30 nentor 1912 -4 dhjetor 1912

Dauti lindi më  1883  në  Dibër  të  Madhe. Shkollimin  e  mbaroi  në  vendlindje. U  martua  me  Muniren e lindur më 1895, familja Myftiu, pra  motër  me  Firdozin  gruan  e  Sherifit  ( baxhanak  me  Sherifin ). Dauti  kishte  tri  vajza  dhe  dy  djem.

                 Edhe  Dauti  e ndoqi rrugën e të  vëllait, Sherifit, në aspektin kombëtar  dhe fetar, nga  që  ndikoi  edukata  familjare, shoqërore  dhe  qytetare. Ai  ka  pastur  një karakter të  forte, moral të paster, respekt  në  komunitetin  dibran dhe  humanitar ndaj shtresës  së  varfer.

Gjendja ekonomike  e tij ka qenë e  mire, është  marrë  me kultivimin e prodhimeve  bujqësore, rritjen dhe zhvillimin  e  blegtorisë  etj.

DAUT  OSMAN  LANGU ( 1883 – 1944)

Në  vitin  1908  duke qenë  të  pakënaqur  nga  qëndrimet  e  qeverisë  Turke  për  ndalimin  e  shkollave  shqipe, Daut  Langu  dhe  Eqerem  Cami  e  udhëheqin aksionin me  krerët  dhe  popullin  Dibran  kundër  qeverisë  turke  dhe  per disa javë  protestuan ne qytet.

Ne mars te vitit 1911 erdhi ne Diber ministri i brendshem turk Haxhi Adil Beu ne krye te nje komisioni per zbatimin e reformave perandorake. Studentet e Gjimnazit te Dibres ndermjet tyre dy vllezrit e Dautit, Shabani dhe Rifati u ngriten ne proteste kunder reformave osmane dhe per lejimin e gjuhes shqipe, proteste qe perfundoi me plotesimin e kerkesave.

Në  muajin Prill  1941, pas  kapitullimit  të  Mbretërisë  Jugosllave, Dibra  e  Madhe  ra  nën  zonën  pushtuese  Italjane , ku  u  formua  “Komiteti Shqiptar” me  antarë : Daut  Langu (Imami) , Sherif Langu ( Imami ), Osman Piperku , Nuri Shehu , Osman Rusi , Ali Maliqi , Hysni Dema , Sabri Maqellara , Uke  Saliu , Uke Cami, etj.,  me  objektiv : Bashkimin e  viseve  shqiptare  me  shtetin  shqiptar, hapjen e shkollave  shqipe në Dibër  e rrethinë , funksionimi dhe veprimi i gjyqsorit etj.

Në  vitin 1941  Kryetar bashkie ishte  Shemsi  Hatipi ndërsa Kryetar i Këshillit  të  Kuvendit  ishte  Daut  Langu,  antarë Osman Rusi , Shahin Pasholli , Beqir  Taraneshi , Riza  Axhialili , Tosum Spahiu etj.

Në  këtë  kohë popullata  shqiptare u përça  në  njenin krah u formuan forcat  vullnetare  Atdhetare  shqiptare  të  udhëhequr  nga  patriotë  shqiptar  me  emrin  “Bashkimi  Dibran “, dhe në çetat  partizane  të udhëhequr  nga  komunistë  shqiptar të  zhgënjyer me  premtime  boshe  nga politikanë shovenist  sërbo – maqedonas  duke shpresuar se  pas  lufte  do ketë  “Vllazërim-Bashkim. Dibrën  e  kishin  në  dorë  forcat vullnetare atdhetare  dibrane dhe një  numër  i vogël ushtarë  gjerman , pra gjithsej  nuk  bëheshin më  shumë  se  250  veta.

Më  9.korrik  1944   çetat partizane  të udhëhequr  nga  eprorë  sërbo-maqedon të  cilët  numrojshin  750  vetë  vendosën  ta  sulmojnë qytetin  e Dibrës së Madhe. Këshilli  i Dibrës  me në krye Kryetarin  Shemsi Hatipi , vullnetarët  dibran u vendosën në  kodrat  e Dibrës , guri i Amza  Begut, katundi Elevc dhe Rajçicë . Në  këto  formacione  ishte  edhe  Daut Langu ( Imami ).

Sulmi i luftës  filloi në  ora 4  të  mëngjezit , për  shkak të  erësirës  dhe  numrit  të madh të  ushtarëve, mundën  të  afrohen  pranë  rojeve  vullnetare  dhe  në  befasi duke  luftuar  2  orë,  një  pjesë  të  vullnetarëve  u  vranë, u plagosën dhe  pjesa  tjetër u tërhoq . Lufta  mori  fund  në  ora  7 të mbramjes me shpartallimin e çetave partizane jugosllave.

Në  këtë  luftë  në  moshën  61  vjeçare  u  vra  Daut Langu dhe  shumë  atdhetarë  dibran në mbrojtje të qytetit të Dibrës.

                    Të vrarë  nga  vullnetarët  atdhetar janë :

Daut Langu- Imami ( vëllai  i Hafiz Sherif Langut (Imami) ), Muhamet  Hysa , nënpunës i gjendjes civile, Xhemal Ahmeti, nënpunës finance, Shuaip  Greva , ekonomist i shkollës  tregtare  Vlorë, Maksut  Kërluku , Arif  Jevgu , Rahman Jevgu , Xhem Jevgu , Veledin  Jevgu , Cen  Jevgu , Gani  Korumi , Shefqet  Korumi , Hasan Rexhep  Ramku, Munir Kërliu , Feim  Sadiku , Aqif  Jevgu.

                     Të  plagosurit  : 

Seit  Daci , Ilmi Bollçishta , drejtor i zyrës  postelegrafike, Mehmet  Toçi , Asllan  Sela , Faik  Spahiu , Dalip  Dobrova , Bexhet  Abdishurdhi , qytetar .

                      Të  vrarë  nëpër shtëpi  nga  granadat :

Murat  Mela, Qamil  Begu, Izet  Sallaku, Mentor  Menzelxhiu.

Të  plagosur te tjere : 

Tre fëmije  të  Sami  Osmanit, e  ama e  Ymer  Melos, bashkëshortja  e  Ferit  Pashollit, bashkëshortja  dhe  i  biri  i  Izet   Sallakut. ( Të dhënat janë nga  gazeta “Bashkimi I Kombit” 19.korrik  1944 ).

                      Në  postin  si  udhëheqës  i  Këshillit  të Bashkisë – Dibër , Daut  Langu  e  aprovoi  vendimin  që  të  punohet  dhe te vendoset busti  i  Skenderbeut më 25.02.1942 , veper e Odise Paskalit dhe  më  11 prill 1942  u përurua busti i Skenderbeut në sheshin e qytetit të  Dibrës së Madhe.

 Këshilli  vendosi  që  financimi i bustit  të  jetë  nga  buxheti  i  bashkisë ,mirpo pas  një  kohe ndodhi vjedhja  e  arkës  së  bashkisë  së  Dibrës  dhe antarët  e  Këshillit  dhanë  propozim që  paratë  të  mblidhen  me  kontribut  nga  popullata, mirpo  financimin e  këti   busti  e  muaren  përsipër  dy  persona : 80%  Beqir  Taraneshi  dhe  20%  Daut  Langu (Imami) . (Të  dhanat jane marre nga  Ilmi  Krifca ).

Gafur  Duka nga Spasi tregon se në fshatin Spas ka  ndodhur  një  mosmarrveshje  në  mes disa fshatarëve  dhe  ushtrisë  kufitare sërbe dhe  fshati  ka  qenë  i  izoluar  disa  ditë. Por duke  shfrytëzuar  autoritetin,  aktivitetin, mençurinë dhe  aftësine  e  Daut Langut, ai u dërgua  të  bisedojë  me  eprorin kufitar , bisedë  qe dha   si rezultat heqjen e  izolimit te fshatit Spas.

Kisha  Orthodokse karshi shtëpisë se Langollarve ka  qenë  xhamia “Dervish Mustafa”e Lagjes Dollmahallë, në të cilën si imam i kësaj xhamie ka shërbyer Osman efendi Langu si dhe djali i tij Hafiz Sherif Langu.

Vendndodhja e  Xhamisë ka qenë karshi shtëpisë së familjes Langu,prandaj populli i Dibrës së Madhe  e quente edhe si “Xhamia e Langollarëve”.Kujdesja dhe pastrimi i xhamisë është bëre nga antarët e familjes Langu.  Në  oborin e kësaj xhamie  jane varrosur antarë  të familjes Langu. 

Regjimi  bullgaro-sërb në  vitin  1913 vendosi që ta prishi  xhaminë “Dervish Mustafa”,   dhe në themelet e xhamisë  ndërtoi   Kishën Orthodokse  e cila në ditën e sotme  po të shikohet nga brenda   ka disa  shenja të xhamisë, ku dhe drejtimi i Kishës është kah Kiblja.

Para shkatrimit të xhamisë “Dervish Mustafa” nga regjimi Bullgaro-Sërb,familja Langu bëri rivarosjen e personave të vdekur sipas rregullave fetare Islame në Lokalitetin e varezave të Teqes “Këllëç – Babë”.