Romani “ I Huaji “ i Albert Kamy


Illo Foto, studiues

Romani “ I Huaji “ i Albert Kamy

Ne rinine e brezit tim te gjimazit , nxenesit ishin shume te dhene pas leximeve te letersise dhe filozofise dhe ma pak ndaj leximeve te shkencave te mirfillta , qe kerkojne me shume impenjim te vemendjes . Kjo dukuri mund te spjegohet edhe me faktin , se atbote mungonin terenet dhe mundesite e defrimit , qe mosha i kerkon , si pjese e pa ndare e jetes rinore .

Ishte koha , kur shumica dermuse e autoreve perendimore te letersise , te shkences , te artit , ishin te ndaluar te lexoheshin ne territorin e ish Republikes moniste . Ishin te ndaluara , eshte nje fjale goje , por ato perbenin rrezik , per personat , qe diktoheshin se i lexonin ne menyre klandestine . Neper gjyqe degjoheshin , qe shqyptoheshin shprejet klishe : “ Kemi te dhena se lexon letrsi dekadente perendimore , qe te kane erresuar syte te shofesh zhvillimin socialist te vendit , nen udheheqjen e Partise “ .

Ne ate kohe te lexoje , kete lloj letrsie , nuk ishte ndonje problem fakultativ , po beheshe objekt i nje gjykimi penal . Nje nga autoret me te ndaluar te asaj kohe , ishte shkrimtari Francez , me orgjine algjeriane , Alber Kamy . Eshte nga shkrimtaret me produktiv te shekullit 20 . Pati jete te shkurter. Jetoi vetem 47 vjet , per shkak te nje aksidenti tragjik rrugor . Ne vitin 1953 , ka merituar cmimin ‘ Nobel “, per letersine . Frymezusit e tij , ne krijimtari , kane qene Franc Kafka dhe Dostojevski . Sot , qe jemi krejtesisht te distancuar nga ajo periudhe aq apsurde , njerzit lexojne ate qe pelqejne , gjykojme se ajo censure ishte nga me improduktivet , qe njef bota .