Prof. Dr. Fejzulla BERISHA: Largimi i tij është humbje njerëzore

PROF. DR. MEHDI HYSENI – FIGURA E NJË INTELEKTUALI TË PËRKUSHTUAR NDAJ KOMBIT, ZË I PASHUAR I SHQIPTARIZMIT DHE I IDEALIT TË SHQIPËRISË NATYRALE!

Një jetë në shërbim të çështjes kombëtare, të drejtave të shqiptarëve në të gjitha trojet etnike dhe vizionit për Shqipërinë Natyrale. Largimi i tij është humbje njerëzore, por mendimi dhe veprimtaria e tij mbeten pjesë e kujtesës kombëtare.

Shkruan: Prof. Dr. Fejzulla BERISHA

Me dhimbje të thellë, pikëllim dhe një ndjenjë të veçantë njerëzore mora lajmin për ndarjen nga jeta të mikut tim, bashkëkombësit dhe intelektualit shqiptar, Prof. Dr. Mehdi Hyseni. Ishte një lajm që më preku thellë, aq më tepër kur kujtoj se nuk kishte kaluar shumë kohë nga biseda jonë e fundit. Është gjithmonë e vështirë të pranosh largimin e një njeriu me të cilin ke ndarë mendime, biseda, shqetësime dhe angazhime për çështje që lidhen me fatin e kombit shqiptar.

Prof. Dr. Mehdi Hyseni ndërroi jetë në Boston të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, të dielën, më 8 nëntor 2026, ndërsa varrimi i tij u bë më 10 nëntor 2026, po në Boston. Me largimin e tij nga kjo jetë, familja humbi njeriun e dashur, miqtë humbën mikun e çmuar, ndërsa bashkësia shqiptare humbi një intelektual që një pjesë të rëndësishme të jetës së tij ia kushtoi dijes, mendimit politik dhe çështjes kombëtare.

Vdekja është një realitet i pashmangshëm i jetës njerëzore, por kujtimi për njerëzit që kanë lënë gjurmë përmes punës, mendimit dhe përkushtimit nuk shuhet me largimin e tyre fizik. Përkundrazi, është pikërisht në këto çaste ndarjeje kur vlerësohet më qartë rëndësia e një jete të kaluar në shërbim të idealeve dhe bindjeve të veta.

Intelektuali dhe përgjegjësia ndaj çështjes kombëtare

Mehdi Hyseni i përkiste asaj kategorie intelektualësh shqiptarë që nuk e shihnin dijen vetëm si një pasuri individuale, por edhe si përgjegjësi shoqërore dhe kombëtare. Përkushtimi ndaj çështjes shqiptare, angazhimi publicistik dhe trajtimi i zhvillimeve politike e ndërkombëtare përbënin pjesë të rëndësishme të identitetit të tij intelektual.

Në veprimtarinë e tij, ai u mor me çështje që lidhen me pozitën politike të shqiptarëve, të drejtat e tyre kombëtare, zhvillimet në rajon dhe raportet e faktorit shqiptar me politikën ndërkombëtare. Ai ishte ndër ata intelektualë që besonin se çështja shqiptare nuk duhej të mbetej vetëm objekt i kujtesës historike, por duhej të trajtohej vazhdimisht përmes argumenteve politike, historike, juridike dhe diplomatike.

Në këtë kuadër, një vend të veçantë në bindjet dhe angazhimin e tij zinte ideali i Shqipërisë Natyrale. Ky koncept për të përfaqësonte një çështje të rëndësishme të debatit kombëtar shqiptar, të lidhur me historinë, të drejtat kombëtare, vetëvendosjen dhe pozitën e shqiptarëve në hapësirën e tyre historike.

Mund të ketë këndvështrime të ndryshme për mënyrën se si trajtohen çështjet e mëdha kombëtare, por një gjë mbetet e rëndësishme: ato kërkojnë dije, argumente, përgjegjësi politike dhe një vizion të qartë për të ardhmen. Mehdi Hyseni ishte i përkushtuar ndaj këtij debati dhe nuk e fshehu bindjen e tij për rëndësinë e çështjes shqiptare.

Diaspora shqiptare dhe lidhja e pandërprerë me atdheun

Jeta dhe veprimtaria e shqiptarëve në diasporë kanë qenë historikisht pjesë e rëndësishme e përpjekjeve tona kombëtare. Nga migrimet e para shqiptare në Amerikë e deri te brezat e sotëm, mërgata ka dhënë kontribut të çmuar për ruajtjen e identitetit, për ndërgjegjësimin ndërkombëtar dhe për mbështetjen e proceseve historike të kombit shqiptar.

Bostonit i takon një vend i veçantë në këtë histori. Ky qytet është një nga qendrat më të rëndësishme të trashëgimisë shqiptaro-amerikane, i lidhur ngushtë me veprimtarinë e Fan S. Nolit dhe të shumë personaliteteve që punuan për çështjen shqiptare.

Në këtë qytet, ku historia e diasporës sonë ka lënë gjurmë të pashlyeshme, tani do të prehet edhe Mehdi Hyseni. Është një simbolikë e veçantë që ai do të pushojë në të njëjtin qytet amerikan ku prehen edhe shumë bashkëkombës tanë, të cilët, në kohë të ndryshme, e lidhën jetën e tyre me idealet e kombit.

Edhe pse larg atdheut, përkushtimi ndaj çështjes shqiptare nuk matet me kilometra, por me punën, mendimin, qëndrimet dhe kontributin që individi jep për kombin e tij. Kjo është një nga vlerat që duhet të kujtojmë kur flasim për intelektualët shqiptarë të diasporës.

Një humbje njerëzore dhe një kujtim që mbetet

Për mua, Mehdi Hyseni nuk ishte vetëm një emër i njohur në rrethin e angazhimeve intelektuale dhe kombëtare. Ai ishte mik, bashkëbisedues dhe bashkëkombës me të cilin më lidhnin respekti dhe marrëdhëniet njerëzore.

Lajmi për vdekjen e tij më la pa fjalë. Është e rëndë të mendosh se një njeri me të cilin ke biseduar, ke shkëmbyer mendime dhe ke diskutuar për çështje të rëndësishme, papritur nuk është më në mesin e të gjallëve.

Në jetën tonë takojmë shumë njerëz, por vetëm disa prej tyre mbeten të pranishëm në kujtesën tonë për shkak të mënyrës se si kanë menduar, vepruar dhe ndërtuar marrëdhëniet me të tjerët. Mehdi Hyseni ishte njëri prej atyre njerëzve që do ta kujtoj me respekt dhe mirënjohje.

Një intelektual vlerësohet jo vetëm për titujt akademikë, por edhe për guximin e mendimit, qëndrueshmërinë në bindje dhe përgjegjësinë ndaj shoqërisë. Prandaj, kujtimi për të duhet të ruhet përmes njohjes dhe vlerësimit të veprimtarisë së tij, të shkrimeve dhe të angazhimit që la pas.

Lamtumirë, miku im Mehdi Hyseni!

I dashur Mehdi, ndonëse sot nuk je më fizikisht në mesin tonë, kujtimi për ty do të mbetet i gjallë te familja, miqtë, bashkëpunëtorët dhe të gjithë ata që patën rastin të të njohin.

Prehu në paqe në dheun e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, në Boston, aty ku prehen edhe shumë bashkëkombës tanë, ndër ta edhe figura e ndritur e historisë sonë kombëtare, Fan S. Noli.

Bostonit, këtij qyteti me histori të veçantë për shqiptarët e Amerikës, sot i shtohet edhe një kujtim i dhimbshëm për një intelektual shqiptar që u nda nga jeta larg vendlindjes, por me lidhje të pandërprerë shpirtërore me kombin e tij.

Lamtumirë, o mik i dashur! Lamtumirë, Mehdi Hyseni!

U prehsh në paqe! Qoftë i përjetshëm kujtimi për ty, ndërsa vepra dhe angazhimi yt intelektual e kombëtar të mbeten pjesë e kujtesës sonë.

Ngushëllimet më të sinqerta familjes Hyseni, të afërmve, miqve, bashkëpunëtorëve dhe gjithë komunitetit shqiptar në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.