Një përpjekje e koordinuar politike për t’u mohuar shqiptarëve qëndrimin në M. B.

Një studim i ri interesant, i rishikuar nga kolegë dhe i botuar javën e kaluar në revistën shkencore British Journal of Politics and International Relations, shqyrton mënyrën se si qeveria e Mbretërisë së Bashkuar i ka paraqitur në mënyrë negative azilkërkuesit shqiptarë. Studimi argumenton se narrativa të racizuara dhe të ndërtuara mbi stereotipe gjinore kanë qenë në themel të politikave të Home Office që synonin këtë grup, veçanërisht që nga viti 2022. Artikulli është shkruar nga Ingi Iusmen i University of Southampton dhe William Shankley i University of Liverpool.

Autorët analizojnë retorikën qeveritare, mesazhet mediatike dhe të dhënat zyrtare për të kuptuar se si establishmenti politik britanik i ka karakterizuar negativisht azilkërkuesit nga Shqipëria vitet e fundit. Në këtë diskurs, Shqipëria paraqitet si një “vend i sigurt”, ndërsa burrat shqiptarë si një rrezik për sigurinë dhe si të lidhur me kriminalitetin. Kjo, sipas studimit, i hapi rrugë qeverisë që nga viti 2022 të ndërmerrte një agjendë politike dhe ligjore qartësisht kundër shqiptarëve.

Iusmen dhe Shankley shpjegojnë:

“Ne tregojmë se kriminalizimi i migrantëve shqiptarë, i mbështetur në narrativa të racizuara (fokus te shqiptarët, të perceptuar si ‘bardhësi periferike’) dhe në stereotipe gjinore (të parë përmes figurës së burrit shqiptar), u përforcua nga përshkrimi i Shqipërisë si vend i sigurt. Këto dy narrativa të ndërlidhura ndihmuan në vendosjen e një agjende kundër shqiptarëve në nivel qeveritar, e cila është shtyrë përpara nga qeveria që nga viti 2022.”

Studimi thekson se qeveria ka manipuluar konceptin e sigurisë dhe rrjedhimisht edhe atë të “meritueshmërisë” për azil, duke krijuar narrativa që dallojnë mes azilkërkuesve “të denjë” dhe “të padenjë”, në varësi të kombësisë së tyre.

Artikulli vijon:

“‘Tjetërsimi’ i azilkërkuesve përmes idesë së padenjësisë shpesh përforcohet nga narrativa që lidhin kriminalitetin me grupe të caktuara etnike apo racore. Studime të fundit tregojnë se ky tjetërsim i grupeve të veçanta të azilkërkuesve ndodh edhe në qendrat e akomodimit përmes kornizimeve racizuese të kriminalitetit. Megjithatë, mungojnë studime të plota për shtetasit shqiptarë dhe për qasjen e qeverisë britanike ndaj tyre, veçanërisht në kontekstin e rritjes së mbërritjeve të shqiptarëve dhe masave ligjore e politike për frenimin e emigracionit. Prandaj është e rëndësishme të analizohet se si qeveria e paraqet ‘meritueshmërinë’ e kërkesave për azil nga shqiptarët dhe si përdoren këto narrativa për të forcuar agjendën politike kundër emigracionit.”

Siç thekson studimi, zotimi i qeverisë britanike për të “ndalur varkat” solli ndërhyrje të drejtpërdrejtë ministrore në trajtimin e kërkesave për azil të shqiptarëve. Autorët vërejnë se zyrtarëve iu dha udhëzim të refuzonin shumicën e kërkesave të shqiptarëve si “të padenja”, pas rritjes së mbërritjeve në vitin 2022. Kjo konfirmohet edhe nga gjetjet e Independent Chief Inspector of Borders and Immigration dhe nga vendosja e operacionit Operation BRIDORA.

Ky operacion vendosi trajtim të diferencuar për rastet e shqiptarëve, përfshirë kufizime në përqindjen e miratimit të azilit dhe udhëzime për të mos miratuar kërkesa, duke çuar në një përqindje të lartë refuzimesh dhe tërheqjesh të kërkesave, të justifikuara me argumentin se Shqipëria është një “vend i sigurt”.

Artikulli vëren:

“Politizimi i mbërritjeve të shqiptarëve dominoi mënyrën se si duhej të vlerësoheshin kërkesat e tyre nga punonjësit e Home Office. Sipas raporteve të inspektorit të pavarur, versionet e përditësuara të dokumenteve të Home Office për informacionin mbi vendin – që trajtojnë çështje si gjakmarrja dhe trafikimi në Shqipëri – u publikuan në fillim të vitit 2023. Këto dokumente janë burimi kryesor që përdorin punonjësit për të vlerësuar kërkesat për azil. Nën presion politik, Home Office ndryshoi mënyrën se si përshkruhej siguria për gratë e trafikuara që ktheheshin në Shqipëri. Një zyrtar i Home Office deklaroi se ‘papritur dukej sikur gratë e trafikuara mund të ktheheshin dhe se kishte mbrojtje të mjaftueshme; papritur po i dërgojmë gratë e trafikuara mbrapsht’. Më e rëndësishmja është se politizimi i kërkesave shqiptare bëri që ato të trajtoheshin në mënyrë të përgjithshme, në vend që të vlerësoheshin rast pas rasti.”

Paralelisht, mbërritjet e shqiptarëve u paraqitën në diskursin politik dhe mediatik përmes një prizmi kriminaliteti. Autorët shpjegojnë se azilkërkuesit shqiptarë u portretizuan kryesisht si burra dhe shpesh u lidhën me krimin e organizuar, duke përdorur stereotipe gjinore që e lidhin maskulinitetin me sjelljen kriminale. Kjo mënyrë paraqitjeje e shndërroi çështjen nga një problem mbrojtjeje humanitare në një problem sigurie publike.

Studimi argumenton gjithashtu se, megjithëse shqiptarët janë fenotipikisht të bardhë, racizimi ka luajtur gjithsesi një rol të rëndësishëm. Autorët përdorin konceptin e “bardhësisë periferike” për të shpjeguar se shqiptarët vendosen në kufijtë e identitetit të bardhë dhe për këtë arsye lidhen më lehtë me kriminalitetin, një proces që përforcohet nga gjuha politike nxitëse dhe nga narrativat mediatike mbështetëse.

Duke u mbështetur edhe në mendimet e ekspertëve shqiptarë, studimi vëren se masat politike për të kufizuar mbërritjet e shqiptarëve u shtynë kryesisht nga konsiderata politike dhe u mundësuan nga rritja e kalimeve në Kanalin Anglez gjatë vitit 2022. Sipas autorëve, paraqitja e azilkërkuesve shqiptarë si “të padenjë” ose kriminalë e bëri më të pranueshme politikisht vendosjen e politikave kufizuese, ndërsa njëkohësisht fshehu faktin se shumë kërkesa – veçanërisht ato të grave dhe fëmijëve – rezultonin të suksesshme.

Autorët përfundojnë:

“Analiza jonë empirike tregoi se kishte një përpjekje të koordinuar politike për t’u mohuar shqiptarëve strehimin në Mbretërinë e Bashkuar, pavarësisht dëshmive të ekspertëve shqiptarë që kundërshtonin paraqitjen e qeverisë për institucionet dhe ligjet shqiptare si të afta për të mbrojtur grupet e cenueshme. Duke i parë të gjithë shqiptarët përmes një lenteje kriminalizimi të racizuar dhe të bazuar në stereotipe gjinore, shteti britanik nuk pranon se e drejta për mbrojtje është individuale dhe duhet të jetë e hapur për të gjithë shqiptarët pavarësisht kombësisë. Siç tregojmë, ka njerëz që largohen nga përndjekja dhe për këtë arsye meritojnë mbrojtje.”