Myslim Balla, pjesa e dytë e një historie që kërkon të dëgjohet

2 minutes ago
8 min read

Ky rrëfim nuk mbaron aty ku mbyllet një derë. Përkundrazi, pikërisht pas asaj dere fillon pyetja. Dhe historia e Myslim Ballës, mësuesit të Sebishtit, është një prej atyre rrëfimeve që kërkojnë të lexohen jo vetëm me sytë e gazetarit apo publicistit, por edhe me ndërgjegjen e kujtdo që e sheh arsimin si një mision dhe jo thjesht si një vend pune. Në pjesën e parë të këtij rrëfimi u ndalëm te largimi i tij nga shkolla dhe te pretendimi se pas këtij vendimi qëndron një motiv politik. Në këtë pjesë të dytë, ai më ka treguar më gjatë për rrugën e tij profesionale, për vitet e punës, për përpjekjet në një shkollë malore, për nxënësit dhe rezultatet e tyre, por edhe për atë që ai e quan përsëritje të një historie sa herë afrohen zgjedhjet.

Dhe historia nis shumë më herët.

Myslim Balla ka mbaruar shkollën e mesme në Klenjë. Në vitin 1992 filloi punën si mësues, fillimisht në Matematikë dhe Biologji. Më pas ndoqi studimet për Matematikë në Universitetin “Luigj Gurakuqi” të Shkodrës, të cilat, siç më shpjegon, nuk arriti t'i përfundonte për shkak të vështirësive të ndjekjes në distancë. Por ai nuk mbeti pa formim profesional. Ka marrë shkallën e dytë të kualifikimit, të cilën e përkufizon si “mësues specialist”, dhe sot mbart mbi supe rreth 35 vite punë në arsim.

Tridhjetë e pesë vite.

Një numër që në një dokument administrativ mund të shfaqet si një rresht në një dosje. Por për një mësues, 35 vite do të thotë mijëra mëngjese, qindra dimra, breza nxënësish, prindër, provime, libra, dërrasa të zeza, soba të ndezura para ardhjes së fëmijëve dhe një jetë të tërë e lidhur me një shkollë. Balla më thotë se rreth 20 vitet e fundit është specializuar në punën me klasa kolektive, për shkak të rënies së numrit të nxënësve. Në Sebisht, nga klasa e gjashtë deri në të nëntën, nxënësit janë zhvilluar së bashku, pasi numri nuk mundësonte ndarjen e klasave sipas strukturës tradicionale. Kush nuk e ka përjetuar një shkollë të tillë, mund të mos e kuptojë vështirësinë. Një mësues që duhet të përballojë njëkohësisht nivele të ndryshme, lëndë të ndryshme dhe kërkesa të ndryshme pedagogjike, në një zonë të thellë malore, nuk është thjesht duke zhvilluar një orë mësimi. Ai po ndërton një sistem të tërë me burimet që ka. Dhe Balla pretendon se këtë e ka bërë për vite me radhë.

Ai më tregon edhe për një moment të rëndësishëm të karrierës së tij. Në vitin 2002, kur, sipas tij, ishte diskutuar largimi i tij nga puna, Drejtori i Arsimit në Librazhd, Pëllumb Kurti, vendosi që vendi i punës të përcaktohej përmes një konkursi.

Shtatë mësues konkurruan.

Balla thotë se doli fitues, duke marrë pikët maksimale, 176 pikë, përballë komisionit të inspektorëve të arsimit. Ky episod është i rëndësishëm në rrëfimin e tij për një arsye: ai e sheh atë konkurs si një formë të hershme të asaj që sot do ta quanim një proces konkurrues për një vend pune. Nuk ishte thjesht një emërim; ishte një përballje profesionale. “Fitoi më i miri”, është thelbi i mënyrës se si ai e kujton atë moment. Më pas, në vitin 2007, u emërua kryemësues i shkollës dhe qëndroi në këtë detyrë deri në vitin 2014. Më vonë, nga viti 2017 deri në vitin 2021, u emërua përsëri kryemësues, sipas tij, mbi bazën e meritës.

Por viti 2014 mbetet një tjetër pikë e rëndësishme.

Ai më thotë se atëherë u hoq nga puna për tre muaj, por u rikthye pas kundërshtimit të komunitetit dhe prindërve. Dhe këtu rrëfimi i tij fillon të marrë një tjetër trajektore. “Sa herë ka zgjedhje, ose ulem në detyrë, ose hiqem nga puna dhe kthehem përsëri”, më thotë. Është një pretendim serioz. Dhe pikërisht për këtë arsye duhet trajtuar si pretendim i tij, jo si një fakt i gjykuar paraprakisht. Por kur një mësues e përsërit këtë shqetësim përgjatë disa viteve, pyetja publike bëhet e pashmangshme: A është shkolla shqiptare vërtet e mbrojtur nga ciklet politike? Balla këmbëngul në një tjetër element: ai nuk ka qenë pjesë e asnjë partie politike. “Kam parë vetëm punën time”, më thotë. Dhe në logjikën e tij kjo ka qenë arsyeja pse nuk e ka parë të nevojshme të lidhej me politikën.

Këtu ndodhet edhe paradoksi.

Një njeri që thotë se nuk ka pasur angazhim partiak, që ka qëndruar në një zonë të largët dhe ka punuar për dekada me nxënësit, pretendon se pikërisht në periudhat zgjedhore ka përjetuar pasigurinë më të madhe profesionale. Në vitin 2021, sipas rrëfimit të tij, pas zgjedhjeve kaloi nga mësues efektiv në mësues me kontratë të caktuar. Atij, thotë, iu premtua se do të vazhdonte të punonte me kontratë. Por në qershor 2025 iu komunikua mbyllja e kontratës. Dhe në shtator 2025, në ditën e parë të vitit të ri shkollor, ai shkoi në shkollë sikur çdo gjë të ishte normale. Kishte përgatitur fillimin e vitit. Kishte bërë punën e tij. Por iu komunikua se nuk ishte më në punë.

Sipas rrëfimit të tij, nuk iu dha as mundësia të merrte sendet personale. Më pas, thotë ai, u ndryshuan bravat e shkollës. Është pikërisht ky detaj që e bën rrëfimin emocionalisht të fortë. Sepse nuk bëhet më fjalë vetëm për një kontratë pune. Bëhet fjalë për mënyrën se si një institucion i jep fund marrëdhënies me një njeri që ka kaluar pjesën më të madhe të jetës së tij aty.

“Unë kujdesesha më shumë për shkollën se për shtëpinë”, më shkruan. Një fjali e tillë nuk ka nevojë për koment të gjatë. Ajo është vetë një dëshmi e mënyrës se si një profesion mund të kthehet në jetë.

Një mësues, një shkollë, një brez i tërë

Balla më tregon se nga viti 2015 deri në vitin 2025 ka mbuluar, sipas tij, pothuajse të gjitha lëndët e ciklit të lartë në Sebisht. Matematikë. Gjuhë amtare. Fizikë. Biologji. Kimi. Histori. Gjeografi. Dhe madje edhe Edukim Fizik. Ai e quan veten me një lloj krenarie “mësues enciklopedik”. Ndoshta është një term që në një shkollë të madhe urbane do të tingëllonte i pazakontë. Por në një shkollë të vogël malore, ku mungesa e nxënësve dhe largësia krijojnë një realitet krejt tjetër, ai merr një kuptim konkret. Një mësues që duhet të dijë shumëçka, sepse shkolla nuk mund të përballojë gjithmonë ndarjen tradicionale të roleve.

Sipas tij, nxënësit e Sebishtit kanë vazhduar shkollat e mesme pa pengesa dhe kanë arritur rezultate të mira. Ai më përmend edhe një shembull të vitit të fundit: tre nxënës që kanë përfunduar maturën, dy prej tyre në Gjimnazin e Librazhdit, me mesatare 9.57. Këto shifra duhen verifikuar nëse do të përdoren si të dhëna statistikore publike. Por ajo që është e rëndësishme në rrëfimin e tij është ideja: nxënësi i një fshati të largët nuk duhet të jetë nxënës i dorës së dytë. Dhe ndoshta kjo është një nga betejat më të rëndësishme të një mësuesi rural. Jo thjesht të zhvillojë mësimin. Por t'i bindë nxënësit se mund të konkurrojnë me çdo fëmijë tjetër, pavarësisht se ku kanë lindur.

Dimri i Sebishtit

Ka një pjesë të rrëfimit që nuk lidhet drejtpërdrejt me politikën. Lidhet me dimrin. Balla më tregon për temperatura nën minus 15 gradë, për borën që mund të kalojë një metër dhe për vështirësitë e lëvizjes në zonë. Ai thotë se çdo ditë, rreth orës 7:30, shkonte në shkollë. Hapte dyert. Ndizte sobat. Përgatiste ambientin. Dhe synonte që, kur të vinin nxënësit, në klasë të ishte ngrohtë. Ai thotë se temperatura arrinte deri në 30–32 gradë, aq sa nxënësit hiqnin xhupat. Mund të ketë diskutime teknike për mënyrën e ngrohjes apo për temperaturat e sakta, por pamja që ai përshkruan është e qartë: mësuesi shkonte përpara nxënësve. Në një kohë kur në qytete flasim për teknologji, platforma, laboratorë dhe inteligjencë artificiale, në një fshat malor mund të ketë ende një pyetje shumë më të thjeshtë: A është klasa e ngrohtë kur vijnë fëmijët? Dhe ndoshta kjo është një nga fytyrat e padukshme të arsimit shqiptar.

Një shkollë e vogël me një ëndërr të madhe

Balla më tregon një episod të shtatorit 2024. Kishte marrë librat dhe po i shpërndante nxënësve, kur në shkollë mbërritën disa turistë gjermanë. Sipas tij, ata ishin njerëz që punonin në Gjermani dhe kishin ardhur për të vizituar zonën. Pas kafesë kërkuan të shihnin shkollën. Balla i mori dhe ua tregoi ambientet. Ai thotë se turistët mbetën të befasuar nga mënyra se si ishte modeluar shkolla. Një shkollë e vogël. Por me shumë elemente. Dhe, mbi të gjitha, me një simbolikë kombëtare që ai e kishte vendosur në ambientet e saj, përfshirë flamuj në kënde të ndryshme. Sipas rrëfimit të tij, vizitorët gjermanë i thanë: “Kjo shkollë nuk ka asnjë ndryshim me një shkollë në Gjermani.”

Nuk mund ta verifikoj këtë fjali pa dëshmitë e personave që e kanë thënë. Por fotografitë që Balla më ka dërguar dhe mënyra se si ai e përshkruan shkollën tregojnë se për të ajo nuk ka qenë thjesht një ndërtesë. Ka qenë një projekt personal. Një mënyrë për t'u thënë fëmijëve të Sebishtit: edhe shkolla jonë mund të jetë e bukur. Edhe ne mund të kemi një ambient dinjitoz. Edhe këtu mund të ndërtohet një model.

Dhe pastaj vjen letërsia

Por ndoshta pjesa më e bukur e rrëfimit të Myslim Ballës nuk është ajo që lidhet me largimin nga puna. Është ajo që lidhet me djalin e ri që dikur u ul në bankën e shkollës së mesme në Klenjë. Mësuesi i letërsisë ishte Fidan Marku, nga Gjinaveci. Në orën e parë ai pyeti nxënësit: Kush e ka lexuar këtë roman? Balla ngriti dorën. Pastaj pyetjet erdhën njëra pas tjetrës. Personazhi kryesor? Personazhi negativ? Personazhi pozitiv? Ideja kryesore? Një fragment i rëndësishëm?

Ai përgjigjej. Kishte lexuar. Jo vetëm një roman. Jo vetëm një autor. Kishte hyrë në botën e Kadaresë, pastaj në letërsinë shqiptare dhe më tej te Shekspiri, Homeri, Balzaku dhe letërsia botërore. Mësuesi, sipas kujtimit të tij, e pyeti në fund: “Kush ta ka dhënë këtë gjuhë?” “Mësues Medi Lila”, iu përgjigj. Dhe mësuesi tha: “Medi Lila është strateg. Shiko çfarë nxënësi ka sjellë.” Pastaj, sipas Ballës, i tha diçka edhe më të pazakontë: se ai kishte nivelin e njohurive të një nxënësi të vitit të katërt të shkollës së mesme për letërsi. Ndoshta kjo është arsyeja pse një mësues matematike ka ruajtur gjatë gjithë jetës një dashuri të veçantë për letërsinë. Sepse para se të bëhej mësues, ai kishte qenë nxënës. Dhe ndoshta një mësues i mirë është pikërisht ai që nuk e harron kurrë nxënësin që ka qenë.

Çfarë mbetet pas derës së mbyllur?

Myslim Balla është i martuar dhe ka tre fëmijë. Ka kaluar pjesën më të madhe të jetës së tij profesionale në Sebisht. Ai thotë se ka dhënë edukimin e rreth 35 brezave. Sot, ai nuk është më në shkollën ku ka punuar për dekada. Sipas tij, dera iu mbyll në shtator 2025 dhe që atëherë nuk është kthyer më. Ai thotë se nuk iu dhanë as sendet personale dhe materialet didaktike që kishte përgatitur vetë. Këtu, përtej çdo debati politik, ekziston një pyetje shumë njerëzore: A mund të ndahet një institucion nga një mësues pa respektuar kujtesën e tij brenda atij institucioni? Nëse ka sende personale, ato duhet t'i kthehen. Nëse ka materiale të shkollës, ato duhet të inventarizohen. Nëse ka pasur punë të kryer nga mësuesi në funksion të shkollës, ajo duhet të vlerësohet. Dhe nëse largimi ka qenë i motivuar nga një vendim administrativ, ai duhet të jetë i dokumentuar dhe i shpjegueshëm. Sepse dinjiteti i mësuesit nuk duhet të varet nga politika e ditës. Myslim Balla më shkruan në fund me një mirënjohje që e tejkalon historinë e tij personale. Më falënderon që u interesova për rrëfimin e tij. Më drejtohet me respekt si profesor, shkrimtar dhe publicist. Por në të vërtetë, kjo histori nuk ka nevojë për lavdërime. Ka nevojë për dëgjim. Ka nevojë për dokumente. Ka nevojë për përgjigje, sepse pas çdo shifre qëndron një njeri.

Pas 35 viteve qëndron një jetë. Pas një shkolle të vogël qëndrojnë breza fëmijësh. Dhe pas një dere të mbyllur mund të qëndrojë një pyetje që nuk duhet mbyllur kurrë: A e kemi ndërtuar arsimin mbi meritën e mësuesit, apo ende lejojmë që politika të vendosë se kush duhet të qëndrojë pranë dërrasës së zezë? Myslim Balla e ka dhënë versionin e tij. Tani, si në çdo histori që pretendon të ketë dimension publik, duhet të flasin edhe dokumentet, institucionet dhe faktet, sepse një mësues mund të largohet nga një shkollë. Por ajo që ka mbjellë te nxënësit e tij nuk mund të hiqet me ndryshimin e një brave.