“ Haxhi Murati “ i Lev Tolstoit



Levi ,ne programet shkollore te periudhes moniste , trajtohej per aq rendesi , sa kishte . Nuk injorohej sic innjoroheshin , Kafka , Nitche , Stendal apo Camy, megjithse I perkiste asaj filozofie . Une mendoj se ky diferencim ekzistonte , sepse per Tolstoin kishte folur Lenini . Lenini kishte nevoje , per Tolstoin , jo e kunderta . Lenini u mbeshtet ne nje teori fallse , pa te arthme , pa argumente , qe ishte e destinuar te deshtonte . Po qe se do te kishte triunfuar filozofia e Tolstoit , bota do te ishte krejt ndryshe . Ndoshta nuk do te kishte triunfuar fashizmi i viteve 30- 40 te shekullit te kaluar dhe me siguri nuk do te kishte ndodhur “lufta e ftofte “ 50 e ca vjecare . Levi ishte vigan historik . Lenini ishte liliput . Triunfi i leninizmit ishte fatkeqesi boterore .

Tolstoi hyn ne peseshen e pare te romancierve me te famshem te botes . Ka jetuar dhe ka shkruar , kur idete marxiste perhapeshin me shpejtesi ne Europe dhe posacerisht ne Rusi . Tolstoi , megjthse cifligar i pasur , ushqeu synimet social demokrate , qe dhe sot , pas 150 vjetesh , jane vitale .Ndryshe nga shume shkrimtare , qe influencohen nga filozofia dhe politika , Tolstoi si shkrimtar i inpornohej filozofise dhe politkes . Ketu qendron madheshtia e ketij vigani .

Si artist i fjales dhe mjeshter i intriges romanciere , Tolstoi renditet ne grupin shume te vogel te romanciereve boterore , si Cervantes , Dumas , Hygo , Dikens . Si romancier dhe historian i thelle njekohesisht , Tolstoi eshte i ve