„Fjala e Lirë“: Thjeshtësia intelektuale

“Edukimi është ajo që mbetet pasi ke harruar atë që ke mësuar në shkollë.” shkruan Albert Anshtajni

Dimë nga përvoja mjaft njerëz që e drejtojnë një institucion duke folur shumë për përgjegjësinë, dhe njohim mjaft të tjerë që e dëshmojnë përgjegjësinë pa pasur nevojë ta shpallin atë. Tatjana Misiri Mani, ajo që ka lënë emrin dhe vlerën, i përket kësaj të dytës. Në një kohë kur fjalët institucionale shpesh rëndohen nga formula, lavdërime dhe vetëpohime, ajo zgjedh një gjuhë tjetër: gjuhën e thjeshtësisë, të mirënjohjes dhe të punës së përditshme. Kjo është ajo që mund të quhet thjeshtësi intelektuale: aftësia për të mos e përdorur dijen si dekor, përgjegjësinë si autoritet dhe drejtimin si distancë nga të tjerët. Përkundrazi, intelektualiteti i vërtetë bëhet më i dukshëm atëherë kur njeriu di të flasë qartë, të vlerësojë tjetrin dhe ta vendosë qëllimin mbi veten.

Në mesazhin e saj, në emër të Drejtorisë dhe stafit të Shkollës 9-vjeçare “Ali Agjah”, mirënjohja nuk shfaqet si një formalitet administrativ. Ajo merr kuptimin e një kulture bashkëpunimi. Falënderimi për Kryetarin e Bashkisë Elbasan, z. Gledian Llatja, dhe Drejtoren e ZVAP Elbasan, znj. Vesa Liço, lidhet drejtpërdrejt me atë që përbën thelbin e shkollës: fëmijët, mësuesit, komunitetin dhe të ardhmen. Në këtë këndvështrim, një investim në shkollë nuk është vetëm një ndërhyrje materiale. Është një investim në besim. Një derë e rregulluar, një klasë e përmirësuar, një mjedis më i përshtatshëm apo një vëmendje institucionale marrin vlerë jo thjesht nga ajo që ndryshojnë në hapësirën fizike, por nga mesazhi që u përcjellin fëmijëve: ju meritoni të kujdesemi për ju. Dhe këtu qëndron një nga dimensionet më njerëzore të mesazhit të Tatjana Misiri Manit. Ajo nuk e sheh shkollën vetëm si një institucion që pret mbështetje. E sheh si një komunitet që ndërton marrëdhënie. Prandaj në tekstin e saj përsëriten fjalë që kanë një peshë të veçantë: besim, vlerësim, inkurajim, bashkëpunim, komunikim, përgjegjësi. Nuk janë fjalë të zgjedhura rastësisht. Ato përbëjnë një mënyrë të të menduarit.

Një drejtues shkolle nuk matet vetëm me atë që arrin të administrojë, por edhe me mënyrën se si i bën të tjerët të ndihen pjesë e asaj që po ndërtohet. Mësuesi duhet të ndiejë se puna e tij shihet. Nxënësi duhet të ndiejë se shkolla është hapësirë e sigurt për të mësuar dhe për t'u rritur. Prindi duhet të ndiejë se zëri i tij dëgjohet. Institucionet duhet të kuptojnë se shkolla nuk është një adresë në një hartë administrative, por një organizëm i gjallë njerëzor.

Kjo mënyrë të menduari e zhvendos vëmendjen nga individi te qëllimi. Dhe ndoshta kjo është shenja më e bukur e një drejtimi të shëndetshëm: kur drejtuesi nuk kërkon të jetë qendra e çdo gjëje, por krijon hapësirë që puna e përbashkët të bëhet qendra. Shprehja “Për një shkollë më të mirë. Për fëmijë më të lumtur. Për një të ardhme më të mirë.” është e thjeshtë në formë, por e gjerë në kuptim. Tre fjali të shkurtra mbajnë brenda një filozofi të tërë të arsimit. Shkolla nuk është vetëm vendi ku mësohen lëndët; është vendi ku formohet marrëdhënia e fëmijës me dijen, me shoqërinë, me veten dhe me të ardhmen.

Në Elbasan, qytetin me një traditë të gjatë arsimore e kulturore, kjo ide merr një jehonë të veçantë. Historia e arsimit të këtij qyteti nuk është vetëm histori institucionesh, por histori njerëzish që e kanë parë dijen si mënyrën më të qëndrueshme për të ndërtuar shoqërinë. Në këtë vazhdimësi, çdo drejtues shkolle ka përgjegjësinë të mos e shohë institucionin vetëm si një detyrë të sotme, por si një trashëgimi që u dorëzohet brezave. Tatjana Misiri Mani, përmes këtij mesazhi të shkurtër, na kujton pikërisht këtë: se drejtimi mund të jetë i qetë dhe përsëri i fuqishëm; se mirënjohja nuk e zvogëlon autoritetin, por e njerëzon atë; se thjeshtësia nuk është mungesë thellësie, por shpesh forma më e pastër e saj. Thjeshtësia intelektuale nuk është të dish më pak. Është të dish çfarë ka vërtet rëndësi. Dhe për një drejtues shkolle, ajo që ka rëndësi në fund nuk është emri i tij në një dokument, as lavdërimi i ditës, por fëmija që del nga porta e shkollës me më shumë dije, më shumë besim dhe më shumë dritë në mendje. Kjo është puna që nuk mbetet thjesht zë. Por mbetet.