Fjala e Lirë – Londër: Maliq Torra nuk i ndahet librit me shpirtin e Mokrës

Maliq Torra është një nga ata autorë për të cilët shkrimi nuk është thjesht akt krijues, por mënyrë jetese. Letërsia e tij buron nga Mokra, nga njerëzit, kujtesa dhe përjetimet e një krahine që ai e ka mbajtur gjithmonë me vete, kudo ku ka qenë. Në veprën “Mokrarë të Universit Mokrar” (Vëllimi i dytë), Torra e thellon edhe më tej këtë lidhje, duke e shndërruar librin në një arkiv të gjallë të identitetit mokrar. Kjo vepër dokumentare–letrare përfshin 120 portrete njerëzore, të ndërtuara me ndjeshmëri, realizëm dhe respekt për jetën e përditshme. Personazhet e Maliq Torrës nuk janë figura bardh e zi, por qenie me histori personale, sakrifica, dhimbje, gëzime dhe dinjitet njerëzor. Autori i sjell ata si mësues që kanë ndriçuar breza, emigrantë që kanë mbajtur Mok­rën në zemër edhe larg saj, intelektualë dhe familjarë që e kanë ruajtur lidhjen me vendlindjen si një amanet moral.

Libri është një homazh për njerëzit e thjeshtë, për ata që e kanë shndërruar jetën dhe punën në mision. Me një gjuhë të ngrohtë, emocionale dhe rrëfim të drejtpërdrejtë, vepra shërben si një urë e qëndrueshme mes së shkuarës, së tashmes dhe brezave që do të vijnë, duke e bërë Mokrën pjesë të kujtesës kolektive shqiptare. Jeta e vetë Maliq Torrës është një shembull këmbënguljeje dhe dashurie për dijen. Ai lindi në Velçan të Mokrës në vitin 1960, ku kreu arsimin 8-vjeçar. Për shkak të kushteve, nuk pati mundësi të vazhdonte menjëherë shkollimin e mëtejshëm, por arsimin e mesëm e përfundoi po në vendlindje, pa u shkëputur nga puna pas përfundimit të shërbimit ushtarak. Dëshira për arsimim të lartë nuk u shua kurrë; ajo mbeti e gjallë dhe e pandarë nga shpirti i tij, deri sa në moshën 49-vjeçare u diplomua në Shkencat Humane, Gjuhë Shqipe–Letërsi, në Universitetin “Aleksandër Xhuvani” të Elbasanit. Pasioni për letërsinë ka qenë i hershëm. Që në klasën e gjashtë ai botoi krijime në revistën “Pionieri”, e më pas edhe në gazetën “Drita” dhe në media të tjera. Krijimtaria e tij është e përditshme dhe jashtëzakonisht e bollshme; në arkivin krijues të autorit numërohen rreth 35 mijë poezi, një fakt që e dëshmon përkushtimin dhe energjinë e rrallë krijuese që e karakterizon.

Maliq Torra ka dalë para lexuesit me disa vepra letrare, ndër të cilat spikasin: “Pak diell nga vendlindja” (2002); “Djeg ky mall” (2007); “Më duaj një herë” (2017); “Mokrarë të Universit Mokrar” (2023, vëllimi i parë); “Zemrat shtegtojnë” (2023). Këto botime dëshmojnë një autor që nuk i ndahet temës së mallit, dashurisë për vendlindjen dhe njeriut të thjeshtë, duke e kthyer përvojën personale në përvojë kolektive.

Në thelb, Maliq Torra nuk i ndahet librit sepse nuk i ndahet Mokrës. Shkrimi për të është një akt kujtese, një mënyrë për të ruajtur shpirtin e vendlindjes dhe për t’ia përcjellë atë brezave që vijnë. Në këtë kuptim, vepra e tij mbetet jo vetëm letërsi, por edhe dëshmi e gjallë e identitetit dhe e qëndrueshmërisë njerëzore.

@copyright