Fjala e Lirë: Kur populli të përcjell me vargje

Ka ikje që nuk janë vetëm dhimbje familjare. Ka ikje që prekin kujtesën e një vendi dhe bëhen pjesë e shpirtit të tij. Kur një njeri i letrave përcillet jo vetëm me fjalët e miqve e të kolegëve, por edhe me vargjet e popullit, atëherë kuptojmë se vepra e tij ka kapërcyer kufijtë e librit dhe ka hyrë në ndërgjegjen njerëzore.

Kështu vijnë këto vargje të Bajram Koshenës nga Dukati për Akademiken Vilhelme Vranari Haxhiraj. Janë vargje të thjeshta në dukje, por të mbushura me një ndjenjë të pastër nderimi. “U këput një yll, / por nuk u shua” është më shumë se një metaforë: është besimi se njeriu mund të largohet nga kjo botë, por drita që ka lënë pas nuk shuhet. Ajo mbetet në libra, në kujtesë, në fjalën e njerëzve.

Në këto vargje Vilhelma nuk përcillet vetëm si shkrimtare. Ajo përcillet si “dritë”, si “mençuri”, si “ari dhe argjend”, si një figurë që i ka dhënë diçka vendit të saj. Dhe ndoshta kjo është forma më e bukur e mirënjohjes: kur një njeri i zakonshëm gjen fjalët e veta për të nderuar një figurë të madhe të kulturës.

“Na ike, Vilhelme, / lotin ti le pas” tingëllon si një vajtim i qetë, por menjëherë pas tij vjen shpresa: “Por veprat e tua / lart të ngrihen lart.” Pikërisht këtu qëndron thelbi i kësaj poezie. Vdekja merr njeriun, por nuk mund të marrë veprën. Ajo mund të mbyllë një jetë, por nuk mund të mbyllë një libër, një kujtim, një fjalë të bukur.

Dhe kur populli të përcjell me vargje, kjo është një tjetër mënyrë për të thënë: ti nuk ike krejt. Një pjesë e jotja mbeti këtu, mes nesh, në fjalët që shkrove dhe në zemrat që të kujtojnë.

Ndoshta ky është pavdekësia më e vërtetë e një shkrimtari: të bëhet varg edhe pasi ka pushuar së shkruari. (Fjala e Lirë)

 ____________________________________________________________________

Poezi për ikonën e letrave shqipe, Vilhelme Vranari Haxhiraj

Nga Bajram Koshena, Dukat

 Nderim për Akademiken tonë VIVRA

ESENCË

1. – U këput një yll

Por nuk u shua,

Qielli vezullon,

Qielli u harbua.

2.

Madhështia jote,

Nderi i këtij vendi,

Veprat e tua,

Ari dhe argjendi.

3.

Çdo fjalë e jotja,

Veç një mençuri,

Librat e tua,

Dritë dhe dituri.

4.

Na ike, Vilhelme,

Lotin ti le pas,

Por veprat e tua

Lart të ngrihen lart.

5.

Na ike, dritë,

Tek yjet në qiell,

Atje ndriçon bashkë

Me hënën e me diell.

Bajram Koshena, Dukat