Fejzulla Berisha: Shteti nuk rrënohet vetëm nga armiqtë e jashtëm

Fejzulla Berisha: Shteti nuk rrënohet vetëm nga armiqtë e jashtëm – ai dobësohet kur mungon përgjegjësia e brendshme

Kriza institucionale, polarizimi politik dhe dobësimi i përgjegjësisë shtetërore po krijojnë një rrezik të brendshëm që mund të cenojë arritjet historike të Republikës së Kosovës dhe pozitën e saj në marrëdhëniet ndërkombëtare.

Autor: Prof. Dr. Fejzulla BERISHA

Legjenda e Rozafës është një nga metaforat më të fuqishme të qytetërimit shqiptar. Ajo nuk flet vetëm për sakrificën e një gruaje, por për një të vërtetë universale të ndërtimit të çdo shteti: asnjë mur nuk qëndron në këmbë pa përgjegjësi, unitet dhe përkushtim ndaj së mirës së përbashkët.

Në shekullin XXI, “Rozafa” e Kosovës nuk është më një kala prej guri. Ajo është vetë shteti i Kosovës – institucionet, demokracia, sovraniteti, subjektiviteti ndërkombëtar dhe besimi i qytetarëve te Republika.

Sot, për fat të keq, kjo Rozafë nuk po sulmohet vetëm nga jashtë. Ajo po gërryhet nga brenda, pikërisht në kohën kur shteti ka më shumë nevojë për stabilitet institucional, unitet politik dhe besueshmëri ndërkombëtare.

Shtetet rrëzohen më shpesh nga brenda sesa nga jashtë

Historia e marrëdhënieve ndërkombëtare dëshmon se shumë shtete nuk kanë humbur fuqinë për shkak të një pushtimi ushtarak, por për shkak të krizave të brendshme.

Perandoria Romake nuk u dobësua vetëm nga sulmet e barbarëve. Ajo u rrënua nga korrupsioni, fragmentimi politik dhe dobësimi i institucioneve.

Jugosllavia nuk u shpërbë vetëm nga konfliktet etnike, por edhe nga kolapsi institucional dhe mungesa e një rendi kushtetues të qëndrueshëm.

Edhe në raste të tjera, dobësimi i institucioneve shtetërore ka krijuar hapësirë për ndërhyrje të jashtme, konflikte të brendshme dhe humbje të besimit të qytetarëve.

Ky është një mësim i rëndësishëm edhe për Kosovën.

Kosova ka fituar shumë në arenën ndërkombëtare

Republika e Kosovës nuk është produkt i rastësisë.

Ajo është rezultat i rezistencës së popullit shqiptar, i luftës çlirimtare, i mbështetjes së aleatëve strategjikë dhe i një procesi të gjatë diplomatik e juridik ndërkombëtar.

Kosova ka arritur:çlirimin;ndërtimin e institucioneve demokratike;shpalljen e pavarësisë;njohjen nga një numër i konsiderueshëm shtetesh;anëtarësimin në organizata të rëndësishme ndërkombëtare;ndërtimin e partneritetit strategjik me Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe vendet kryesore të Bashkimi Evropian;afirmimin si faktor stabiliteti në Ballkan.

Këto nuk janë vetëm arritje politike.Janë kapitale të politikës së jashtme që duhet të ruhen me përgjegjësi.

Marrëdhëniet ndërkombëtare nuk matin vetëm fuqinë, por edhe seriozitetin institucional

Në teorinë moderne të marrëdhënieve ndërkombëtare, besueshmëria e një shteti ndërtohet mbi disa shtylla:funksionimin normal të institucioneve;sundimin e ligjit;stabilitetin politik;kulturën demokratike;aftësinë për të respektuar detyrimet ndërkombëtare.

Kur një shtet hyn në kriza të gjata institucionale, partnerët ndërkombëtarë fillojnë të shtrojnë pyetje të rëndësishme:A është ky shtet partner i besueshëm?A mund të zbatojë marrëveshjet që nënshkruan?A ka institucione funksionale?A ekziston stabilitet politik për investime dhe bashkëpunim afatgjatë?

Në diplomaci, perceptimi shpesh ka po aq peshë sa realiteti.

Bllokadat e brendshme dobësojnë pozitën ndërkombëtare

Kur institucionet nuk funksionojnë normalisht dhe krizat politike zgjasin, pasojat nuk mbeten vetëm brenda vendit.

Ato ndikojnë në:procesin e integrimit euroatlantik;marrëdhëniet me aleatët strategjikë;tërheqjen e investimeve të huaja;kredibilitetin diplomatik;fuqinë negociuese të shtetit.

Në të njëjtën kohë, aktorët që nuk e njohin Kosovën përpiqen ta përdorin çdo krizë të brendshme si argument kundër konsolidimit të shtetësisë së saj.

Në marrëdhëniet ndërkombëtare nuk ka vakum

Kur një shtet dobësohet nga brenda, aktorë të tjerë përpiqen të zgjerojnë ndikimin e tyre.

Historia e Ballkanit e dëshmon vazhdimisht këtë fenomen.

Prandaj, uniteti institucional nuk është vetëm çështje e politikës së brendshme.

Ai është element i sigurisë kombëtare.

Rozafa moderne nuk kërkon flijim njerëzor

Kosova nuk ka nevojë për mite të reja.Ajo ka nevojë për institucione që funksionojnë.Ka nevojë për klasë politike që vendos Republikën mbi interesin partiak.Ka nevojë për diplomaci aktive.Ka nevojë për drejtësi funksionale.Ka nevojë për konsensus në çështjet strategjike kombëtare.Vetëm atëherë muret e shtetit nuk do të shemben.

Rozafa e legjendës u bë simbol i sakrificës që ndërton.

Rozafa e Kosovës rrezikon të bëhet simbol i një shteti që mund të dobësohet jo nga mungesa e miqve ndërkombëtarë, por nga mungesa e përgjegjësisë së elitës së vet politike.

Nëse nuk mbrohen institucionet, nuk kultivohet dialogu demokratik dhe nuk ruhet besueshmëria ndërkombëtare, atëherë arritjet historike të Kosovës mund të cenohen nga brenda. Përkundrazi, nëse forcohen sundimi i ligjit, funksionimi kushtetues dhe uniteti rreth interesave strategjike të shtetit, Kosova do të konsolidojë më tej pozitën e saj si një republikë demokratike dhe një partner i besueshëm në marrëdhëniet ndërkombëtare.

Rozafa e Kosovës nuk duhet të shembet nga duart tona. Ajo duhet të ndërtohet çdo ditë me përgjegjësi kushtetuese, kulturë demokratike, vizion shtetëror dhe besnikëri ndaj interesit kombëtar. Vetëm kështu sakrifica e brezave që ndërtuan lirinë dhe shtetin do të marrë kuptimin e saj të plotë.