Fejzulla Berisha: Retorika e kërcënimeve ushtarake

Fejzulla Berisha: Retorika e kërcënimeve ushtarake dhe realiteti diplomatik në Ballkan – një analizë e zgjeruar juridiko-diplomatike

Shkruan:Prof.Dr.Fejzulla BERISHA

Në diskursin publik të rajonit të Ballkanit, deklaratat që aludojnë për “arsye për luftë” ose për përdorimin e forcës ushtarake ndaj Kosovës përbëjnë një devijim serioz nga standardet e komunikimit diplomatik modern dhe nga rendi juridik ndërkombëtar i konsoliduar pas Luftës së Dytë Botërore.

Pavarësisht natyrës politike të këtyre deklaratave, ato duhet të analizohen në tri nivele: juridik, diplomatik dhe strategjik të sigurisë ndërkombëtare, pasi ndikojnë drejtpërdrejt në stabilitetin e një rajoni ende të ndjeshëm.

 Korniza juridike ndërkombëtare: ndalimi absolut i përdorimit të forcës

E drejta ndërkombëtare bashkëkohore është e qartë dhe kategorike.

Neni 2(4) i Kartës së Kombeve të Bashkuara ndalon kërcënimin ose përdorimin e forcës ndaj integritetit territorial ose pavarësisë politike të çdo shteti.

Në këtë kontekst:Kosova është nën një regjim të sigurisë ndërkombëtare të mbështetur nga NATO (KFOR),çdo kërcënim ushtarak bie ndesh me frymën e rezolutave ndërkombëtare dhe praktikën e konsoliduar të paqes në rajon,dhe çdo deklaratë për luftë përbën shkelje të parimit të moskërcënimit (non-threat principle) në marrëdhëniet ndërkombëtare.

Në praktikën ndërkombëtare, Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë në disa raste ka theksuar se edhe deklaratat politike që përmbajnë kërcënim të përdorimit të forcës mund të konsiderohen si shkelje të detyrimeve ndërkombëtare nëse ato krijojnë rrezik real për destabilizim.

 Realiteti diplomatik: Kosova si subjekt i mbrojtur ndërkombëtarisht

Kosova sot nuk është një hapësirë e zbrazët politike, por një realitet i strukturuar ndërkombëtarisht me tri shtylla kryesore:prania e NATO-s përmes KFOR-it si garant i sigurisë,partneriteti strategjik me Shtetet e Bashkuara të Amerikës,dhe integrimi gradual në mekanizmat ndërkombëtarë.

Në praktikën e sigurisë euroatlantike, çdo tentativë për ndryshim të gjendjes në terren pa koordinim me NATO-n do të konsiderohej kërcënim i drejtpërdrejtë ndaj paqes rajonale dhe do të aktivizonte mekanizmat e reagimit kolektiv.

Kjo e vendos Kosovën në një kategori të mbrojtur de facto nga sistemi ndërkombëtar i sigurisë.

Funksioni politik i retorikës së ashpër

Deklaratat për “arsye për luftë” zakonisht nuk duhen lexuar si plane reale ushtarake, por si:instrumente të politikës së brendshme,mjete për mobilizim elektoral,ose për devijim të vëmendjes nga sfidat ekonomike dhe institucionale.

Në shumë raste në Ballkan dhe më gjerë, retorika e tensionuar është përdorur për të konsoliduar pozicionet e brendshme politike, por ka dështuar të prodhojë efekt në arenën ndërkombëtare, ku vendimet merren mbi bazën e realiteteve të sigurisë dhe jo deklaratave emocionale.

Dimensioni strategjik: pamundësia e konfliktit të kontrolluar

Në realitetin aktual të sigurisë në Evropë, një konflikt i ri në Ballkan:do të përfshinte menjëherë NATO-n,do të destabilizonte të gjithë arkitekturën e sigurisë në rajon,dhe do të kishte pasoja të pakontrollueshme politike dhe ekonomike.

Rasti i Kosovës pas vitit 1999 tregon qartë se çdo tentativë për ndryshim të gjendjes me forcë është përballur me ndërhyrje ndërkombëtare të drejtpërdrejtë. Ky precedent e bën të pamundur përsëritjen e skenarëve të konfliktit klasik në të njëjtën formë.

Dimensioni diplomatik i përgjegjësisë shtetërore

Në diplomacinë moderne, liderët shtetërorë kanë përgjegjësi të drejtpërdrejtë për:ruajtjen e paqes dhe stabilitetit rajonal,shmangien e gjuhës që nxit tensione ndëretnike ose ndërkombëtare,dhe respektimin e partneriteteve strategjike.

Çdo devijim nga këto parime cenon jo vetëm imazhin ndërkombëtar të një shteti, por edhe perspektivën e tij euroatlantike.

Ilustrim krahasues ndërkombëtar

Historia moderne ofron shembuj të qartë:Irlanda e Veriut: konfliktet u zgjidhën përmes Marrëveshjes së Paqes së Belfastit, jo përmes forcës.Bosnja dhe Hercegovina: pasojat e luftës treguan se konflikti nuk prodhon fitues, por vetëm ndërhyrje ndërkombëtare dhe marrëveshje të imponuara.Kaukazi: tensionet e ngritura shpesh janë frenuar nga ndërhyrja e fuqive ndërkombëtare.

Në të gjitha rastet, diplomacia ka zëvendësuar luftën si instrument politik.

Diplomacia mbi retorikën e forcës

Në realitetin aktual ndërkombëtar, retorika për luftë nuk prodhon fuqi, por izolim diplomatik. Ballkani Perëndimor nuk është më hapësirë e konkurrencës ushtarake, por hapësirë e integrimit euroatlantik.

Kosova, si realitet i mbrojtur ndërkombëtarisht dhe i konsoliduar politikisht, nuk mund të trajtohet në logjikën e kërcënimit, por vetëm në logjikën e dialogut dhe bashkëpunimit.

Prandaj, përgjigjja më e fuqishme ndaj çdo retorike të tillë nuk është eskalimi verbal, por:forcimi i shtetit të së drejtës,thellimi i partneritetit me SHBA dhe NATO,dhe konsolidimi i subjektivitetit ndërkombëtar të Kosovës.

Në diplomacinë moderne, paqja nuk është opsion – është detyrim juridik dhe strategjik.