Fejzulla Berisha: Miqësia shqiptaro–amerikane

Fejzulla Berisha: Miqësia shqiptaro–amerikane: aleancë historike e lirisë, drejtësisë dhe shtetndërtimit

(Një reflektim historiko–politik dhe gjeostrategjik mbi një partneritet të pathyeshëm)

Prof. dr. Fejzulla Berisha

Miqësia si themel i historisë moderne shqiptare

Miqësia ndërmjet popujve nuk përbën vetëm një kategori emocionale, por një koncept të mirëfilltë historik, politik dhe gjeostrategjik, i cili ndërtohet mbi vlera të përbashkëta dhe mbi momente vendimtare të zhvillimeve ndërkombëtare.

Në këtë kuptim, marrëdhëniet shqiptaro–amerikane përfaqësojnë një nga shembujt më të qëndrueshëm të diplomacisë moderne, ku një fuqi globale dhe një komb i vogël në aspektin demografik, por i madh në aspiratat për liri, kanë ndërtuar një partneritet të veçantë strategjik.

Historia e shqiptarëve në përgjithësi dhe e Kosovës në veçanti dëshmon qartë se Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë qenë faktor vendimtar në mbijetesën kombëtare, çlirimin dhe shtetndërtimin e tyre.

1. Wilson dhe mbrojtja e ekzistencës së shqipërisë

Në fund të Luftës së Parë Botërore, Shqipëria u përball me rrezikun serioz të copëtimit territorial nga fuqitë e mëdha evropiane.

Në këtë moment kritik, Presidenti amerikan Woodrow Wilson ndërhyri në Konferencën e Paqes në Paris (1919), duke kundërshtuar çdo plan që cenonte integritetin territorial të Shqipërisë.

Ky qëndrim historik u mbështet mbi parimin e vetëvendosjes së popujve dhe mbi konceptin e një rendi ndërkombëtar të drejtë e të baraspeshuar.

Me këtë akt, Shtetet e Bashkuara u shndërruan për herë të parë në garant moral të ekzistencës së shtetit shqiptar.

2. Periudha e heshtjes dhe ruajtja e idesë së lirisë

Gjatë periudhës ndërmjet dy luftërave botërore dhe gjatë Luftës së Ftohtë, çështja shqiptare mbeti kryesisht në periferi të agjendës globale.

Megjithatë, Shtetet e Bashkuara vazhduan të përfaqësonin modelin e demokracisë dhe të lirisë, duke u shndërruar në simbol të një rendi alternativ ndaj totalitarizmit që dominoi Evropën Lindore.

Ky dimension ideologjik dhe politik ndikoi fuqishëm në orientimin strategjik të shqiptarëve drejt botës euroatlantike dhe vlerave perëndimore.

3. Rikthimi amerikan në çështjen e kosovës

Në fund të shekullit XX, me shpërbërjen e Jugosllavisë dhe thellimin e krizës në Kosovë, çështja shqiptare u rikthye fuqishëm në agjendën ndërkombëtare.

Një moment kyç ishte vizita e senatorit amerikan Bob Dole në Kosovë në vitin 1990, e cila:theu izolimin ndërkombëtar të Kosovës,e futi çështjen e saj në debatet politike amerikane,i dha zë kërkesave për të drejta politike dhe liri.

Ky zhvillim shënoi fillimin e një angazhimi të qëndrueshëm amerikan në Ballkan.

4. Ndërhyrja e nato-s në vitin 1999 dhe fundi i dhunës

Gjatë viteve 1998–1999, Kosova u përball me një krizë të thellë humanitare dhe politike, të karakterizuar nga dhunë sistematike dhe shkelje të rënda të të drejtave të njeriut.

Në këtë kontekst historik, Presidenti Bill Clinton udhëhoqi procesin ndërkombëtar për ndërhyrjen e NATO-s, ndërsa Sekretarja e Shtetit Madeleine Albright luajti rol vendimtar në artikulimin diplomatik të ndërhyrjes humanitare.

Ndërhyrja e NATO-s:ndaloi spastrimin etnik,mbrojti civilët e pafajshëm,riktheu parimet e së drejtës ndërkombëtare,hapi rrugën e lirisë dhe vetëvendosjes së Kosovës.

Ky moment përfaqëson një nga kthesat më vendimtare të historisë moderne të Ballkanit.

5. Kosova pas luftës: shtetndërtimi dhe stabiliteti

Pas vitit 1999, Kosova hyri në një proces të thellë dhe kompleks shtetndërtimi.

Shtetet e Bashkuara luajtën rol strukturor në:ndërtimin e institucioneve demokratike,zhvillimin e administratës publike,reformimin e sektorit të sigurisë,forcimin e sundimit të ligjit.

Ky proces përfaqësoi një model të veçantë të asistencës ndërkombëtare në ndërtimin e shtetit modern dhe funksional.

6. Pavarësia e kosovës dhe konsolidimi ndërkombëtar

Shpallja e pavarësisë së Kosovës më 17 shkurt 2008 shënon kulmin e një procesi historik, politik dhe diplomatik.

Shtetet e Bashkuara të Amerikës ishin ndër vendet e para që njohën Kosovën si shtet të pavarur, duke konfirmuar vazhdimësinë e angazhimit të tyre strategjik dhe moral.

Në vijim, figura të rëndësishme politike amerikane, përfshirë Presidentin Joe Biden, kanë mbështetur vazhdimisht stabilitetin e Kosovës dhe integrimin e saj euroatlantik.

7. Partneriteti strategjik shqiptaro–amerikan

Në shekullin XXI, marrëdhëniet shqiptaro–amerikane kanë evoluar në një partneritet strategjik të konsoliduar dhe shumëdimensional.

Ky partneritet mbështetet në:demokracinë funksionale,shtetin e së drejtës,sigurinë rajonale,integrimin euroatlantik,respektin për të drejtat e njeriut.

Shtetet e Bashkuara mbeten garantuesi kryesor i stabilitetit në Ballkanin Perëndimor dhe partneri më i fuqishëm i Kosovës në arenën ndërkombëtare.

8. Vijimësia historike e një aleance të veçantë

Marrëdhëniet shqiptaro–amerikane përbëjnë një vijë të pandërprerë mbështetjeje historike:1919 – Woodrow Wilson mbron Shqipërinë,1990 – Bob Dole ndërkombëtarizon çështjen e Kosovës,1999 – Bill Clinton udhëheq ndërhyrjen e NATO-s,1999 – Madeleine Albright formëson vendimmarrjen humanitare,2008 – SHBA njeh pavarësinë e Kosovës,shekulli XXI – thellim i partneritetit strategjik

Miqësi e provuar në histori dhe e garantuar në të ardhmen

Miqësia shqiptaro–amerikane përbën një nga aleancat më të qëndrueshme në historinë moderne ndërkombëtare.

Ajo nuk është ndërtuar mbi interesa të përkohshme, por mbi vlera universale të lirisë, demokracisë dhe dinjitetit njerëzor.

Në këtë kuptim, Shtetet e Bashkuara të Amerikës përfaqësojnë jo vetëm një fuqi të madhe botërore, por edhe një partner historik, strategjik dhe moral të kombit shqiptar.

Kjo miqësi mbetet një dritë udhërrëfyese në rrugën e shqiptarëve drejt konsolidimit shtetëror, integrimit euroatlantik dhe afirmimit të plotë ndërkombëtar.