Fatmir Terziu: Rexhep Bekteshi - Kur drejtësia bëhet karakter

Para se të flitet për një gjyqtar, duhet të flitet për njeriun. Sepse drejtësia nuk ndërtohet mbi kollaren e zezë, mbi tryezën e sallës së gjyqit apo mbi tekstin e ligjit. Ajo ndërtohet mbi karakterin. Ligji mund të mësohet, por integriteti jo. Prandaj, në historinë e kombeve, janë kujtuar jo ata që kanë shqiptuar më shumë vendime, por ata që kanë bërë që qytetarët të besojnë se drejtësia ekziston. Në çdo shoqëri ekzistojnë njerëz që nuk kërkojnë të jenë të dukshëm, por bëhen të pazëvendësueshëm pikërisht sepse nuk e ndërtojnë jetën mbi zhurmën. Ata nuk flasin për integritetin, e jetojnë atë. Nuk kërkojnë lavdërime, mjaftohen me ndërgjegjen. Nuk kërkojnë histori personale, ndërtojnë histori institucionale. Një figurë e tillë është gjyqtari Rexhep Bekteshi.

Në një kohë kur drejtësia shqiptare ka kaluar në një nga proceset më të vështira të historisë së saj moderne, atë të rivlerësimit (vetingut), emri i tij mbeti ndër ata që dolën nga ky proces me konfirmim të plotë në të tre shtyllat themelore, pasuria, pastërtia e figurës dhe aftësia profesionale. Ai u konfirmua në detyrë nga Komisioni i Pavarur i Kualifikimit në vitin 2019, ndërsa dokumentacioni zyrtar evidenton deklarime të rregullta, burime të ligjshme financiare dhe vlerësim pozitiv profesional. Por, në të vërtetë, nuk është vetingu ai që e ndërton profilin e një gjyqtari. Vetingu vetëm verifikon atë që karakteri ka ndërtuar për dekada.

Që nga emërimi i tij në vitin 1993, Rexhep Bekteshi ka shërbyer për më shumë se tri dekada në gjykatën e Durrësit, një prej gjykatave me ngarkesën më të madhe në vend. Një karrierë kaq e gjatë nuk është thjesht një statistikë. Është një provë qëndrueshmërie profesionale, një dëshmi e besimit institucional dhe një ushtrim i përditshëm i përgjegjësisë. Historia e drejtësisë botërore na mëson se gjyqtarët e mëdhenj nuk maten nga numri i vendimeve, por nga pesha morale që ato mbartin.

Në Shtetet e Bashkuara, Oliver Wendell Holmes Jr. e konsideronte ligjin një përvojë njerëzore më shumë sesa një formulë mekanike. Në Itali, Giovanni Falcone tregoi se drejtësia nuk është profesion, por mision, edhe kur çmimi është vetë jeta. Në Francë, Robert Badinter dëshmoi se humanizmi mund të jetë po aq i fuqishëm sa kodi penal. Ndërsa në Mbretërinë e Bashkuar, Tom Bingham e ngriti sundimin e ligjit në nivelin e një vlere qytetërimi. Secili prej tyre ndryshonte në stil, kulturë dhe sistem juridik. Por i bashkonte një tipar i vetëm: Ata nuk e përdornin ligjin për të ushtruar pushtet. Ata e përdornin pushtetin vetëm për t'i shërbyer ligjit.

Ky është edhe modeli që të kujton një karrierë si ajo e Rexhep Bekteshit.

Në një epokë ku opinioni publik shpesh kërkon spektakël, gjyqtari serioz zgjedh heshtjen profesionale. Sepse drejtësia nuk është teatër. Ajo nuk ka nevojë për protagonizëm. Vendimi duhet të flasë më fort se gjyqtari. Ndoshta ky është dallimi mes një funksionari dhe një magjistrati. Funksionari ushtron një detyrë. Magjistrati ndërton besim.

Në Shqipëri, ku sistemi gjyqësor ka kaluar sprova të forta morale e institucionale, çdo figurë që arrin të ruajë koherencën profesionale për dekada bëhet pjesë e memories së shtetit. Jo sepse është i pagabueshëm, askush nuk është, por sepse arrin të mbetet i besueshëm. Besueshmëria është kapitali më i madh i një gjyqtari. Një bankier humbet para. Një politikan humbet vota. Një gjyqtar, nëse humbet besimin, humbet vetë drejtësinë. Prandaj procesi i rivlerësimit nuk duhet parë vetëm si një filtër administrativ, por si një provë e marrëdhënies midis karakterit dhe institucionit. Në rastin e Rexhep Bekteshit, dokumentet publike tregojnë një rezultat pozitiv në të gjitha kriteret e rivlerësimit, çka përbën një element të rëndësishëm të profilit të tij profesional.

Në fund të fundit, drejtësia nuk ka nevojë për heronj. Ajo ka nevojë për njerëz normalë me karakter të jashtëzakonshëm. Për njerëz që e shohin ligjin jo si privilegj personal, por si kontratë morale me shoqërinë. Për njerëz që e kuptojnë se pavarësia nuk është arrogancë, por përgjegjësi. Për njerëz që nuk i shërbejnë emrit të tyre, por emrit të drejtësisë. Në këtë kuptim, Rexhep Bekteshi përfaqëson një model të magjistratit që ndërton autoritet jo përmes retorikës, por përmes vazhdimësisë; jo përmes vetëlavdërimit, por përmes punës, jo përmes ekspozimit publik, por përmes respektit ndaj ligjit. Dhe ndoshta ky është përkufizimi më i bukur i një gjyqtari: Kur qytetarët nuk kujtojnë fytyrën e tij, por kujtojnë se besuan te drejtësia.

Faktet kryesore që e karakterizojnë janë:

Emërimi i tij i parë si gjyqtar daton 16 tetor 1993, çka do të thotë se ai ka mbi 32 vjet në sistemin shqiptar të drejtësisë.

Ka ushtruar pothuajse të gjithë karrierën në Gjykatën e Durrësit, një nga gjykatat me ngarkesën më të madhe në Shqipëri.

Ka përfunduar studimet e larta juridike në Universitetin e Tiranës në vitin 1980.

Në vitin 2019 u konfirmua në detyrë nga Komisioni i Pavarur i Kualifikimit (KPK), pas procesit të rivlerësimit (vetingut). Vendimi nuk u ankimua nga Komisioneri Publik, duke marrë formë përfundimtare.

Dokumentacioni publik nuk evidenton masa disiplinore në fuqi ndaj tij.

Në vitin 2024, me vendim të Këshillit të Lartë Gjyqësor, u caktua anëtar i Kolegjit Zgjedhor Gjyqësor, organi që shqyrton mosmarrëveshjet më të rëndësishme zgjedhore në vend.

Gjatë zgjedhjeve parlamentare të vitit 2025 ai mori pjesë në trupat gjykues të Kolegjit Zgjedhor në disa çështje me interes të lartë publik, duke shqyrtuar ankime që lidhen me qarqe të ndryshme të vendit, si Dibra, Gjirokastra dhe Kukësi. Në disa raste ishte anëtar i trupit gjykues dhe në një çështje shërbeu edhe si relator.

Por faktet biografike janë vetëm hyrja. Më intereson më shumë ajo që këto fakte tregojnë.

Në historinë e drejtësisë, një karrierë mbi tri dekada nuk është rastësi. Ajo do të thotë se një profesionist ka kaluar ndryshimin e regjimeve ligjore, reformën territoriale të gjykatave, reformën kushtetuese të vitit 2016, procesin e vetingut dhe transformimin e sistemit gjyqësor, duke mbetur ende pjesë aktive e tij. Kjo është një vazhdimësi që në vetvete përbën një fakt institucional.

Një element tjetër me rëndësi është përzgjedhja në Kolegjin Zgjedhor. Në traditën evropiane, gjyqtarët që gjykojnë konfliktet zgjedhore duhet të gëzojnë besim të lartë profesional, sepse vendimet e tyre prekin legjitimitetin e institucioneve demokratike. Vetë përfshirja në këtë kolegj është një tregues i konsideratës institucionale që gëzon një gjyqtar. Kjo e afron figurën e tij me një traditë më të gjerë evropiane. Krahasimi nuk nënkupton barazim në ndikim historik, por ngjashmëri në një parim themelor, autoriteti i gjyqtarit buron nga integriteti profesional, pavarësia dhe besimi që institucioni vendos tek ai.