Fatmir Terziu: Nëntoka që e ktheu në dritë
Katër vite më pas, më duket sikur 17 shtatori nuk erdhi për të marrë xhaxhain tim të paharruar, Rexhepin, por për të më kthyer mua te një kohë kur ai ende ishte mes nesh. Iku në të gdhirë, në atë orë të çuditshme kur nata nuk është larguar krejt dhe dita ende nuk e ka marrë guximin të flasë. Në banesën e tij në Durrës, xhaxhai im i shtrenjtë kaloi në duart e Zotit. Dhe ndoshta kjo ishte mënyra më e natyrshme për të, të largohej jo në zhurmën e ditës, por në heshtjen e agimit, aty ku kufijtë mes kësaj bote dhe tjetrës duken më të hollë.
Ai ishte vëllai i vetëm i babait tim. Kjo fjali sot ka një peshë tjetër. Dikur ishte thjesht një e dhënë familjare. Sot është një urë. Në njërën anë qëndron babai im, në tjetrën Rexhepi, dhe në mes të dyve jam unë, duke kërkuar me kujtesë gjurmët e një afërsie që nuk mbaroi me vdekjen. Ata u deshën si vëllezër, por ndoshta edhe si dy njerëz që e dinin se jeta nuk i kishte sjellë rastësisht pranë njëri-tjetrit. Më duket se u morën shpejt. Sikur njëri, pasi kishte pritur gjatë, t’i kishte thënë tjetrit: Mjaft tani. Eja. Dhe xhaxha Rexhepi shkoi. Por përpara se të shkonte drejt atij udhëtimi të fundit, ai kishte bërë një udhëtim tjetër, shumë më të vështirë, kishte zbritur nën tokë. Atje, ku drita nuk hynte me lehtësi.
Miniera nuk ishte vetëm vendi ku punonte. Ishte një botë tjetër. Një botë ku njeriu e provonte veten jo përballë qiellit, por përballë tokës. Gërmonte në errësirë për të nxjerrë në dritë atë që toka kishte fshehur. Manganin. Mineralin. Pasurinë e nëntokës. Por, pa e ditur ndoshta, ai po paguante me trupin e vet për çdo copëz drite që nxirrte prej saj.
„E di kush punon nëntokë?“ – më thoshte.
Dhe unë tundja kokën.
Nuk e dija çfarë donte të më mësonte atëherë. Sot mendoj se pyetja e tij ishte më e madhe se përgjigjja. Ndoshta donte të më tregonte se ka njerëz që jetojnë atje ku të tjerët nuk guxojnë të zbresin. Ka njerëz që e mbajnë mbi shpinë atë që të tjerët nuk e shohin. Ka njerëz që hyjnë në errësirë për t'u kthyer me diçka në duar. Rexhepi ishte njëri prej tyre. Pastaj nëntoka hyri në trupin e tij. Dhe një ditë trupi që kishte qenë i fortë, i fuqishëm, i mësuar me punën dhe vështirësinë, nuk iu bind më si më parë. Paraliza e gjatë e uli në një karrocë lëvizëse dhe kështu filloi një tjetër lloj nëntoke: ajo e heshtjes së trupit. Por ai nuk u dorëzua. Njeriu mund të humbasë lirinë e këmbëve dhe të mos humbasë udhën. Mund të mos ecë më dhe prapë të ketë një destinacion. Mund të qëndrojë ulur për vite dhe brenda vetes të bëjë udhëtime më të gjata se ata që vrapojnë.
Rexhepi e kishte këtë udhë. E kishte në familje. E kishte në përkushtim. E kishte në besim. E kishte te Zoti. Dhe ndoshta këtu qëndron një nga të vërtetat më të heshtura të jetës së tij: nëntoka nuk e mbylli. Ajo e mësoi të kërkonte dritën. Për familjen ishte bashkëshorti që nuk u largua kur erdhën sëmundjet; për fëmijët, babai që e mbajti shtëpinë me atë forcë të heshtur që nuk kërkon dëshmitarë, për ne, ishte xhaxhai që mbeti gjithnjë i lidhur me kujtesën e babait tim. Dashnori, Maksuti, Erjoni, Dhurata dhe Zizija nuk humbën vetëm babanë e tyre. Humbën një pjesë të pemës prej së cilës kishin marrë hije. Por pemët nuk vdesin të gjitha kur bie një degë. Ato vazhdojnë të flasin nëpër rrënjë. Prandaj, katër vite pas ikjes së tij, unë nuk dua ta kujtoj xhaxha Rexhepin vetëm në ditën e vdekjes. Dua ta kujtoj në ditët kur punonte, në ato vite kur zbriste në nëntokë, në fjalët që thoshte, në heshtjet që linte pas, në mënyrën si e mbante familjen pranë vetes dhe, mbi të gjitha, në besimin që nuk e largoi nga goja. Ai e dinte, ndoshta më shumë se ne, se jeta është një udhë me shumë dyer. Disa hapen mbi tokë. Disa poshtë saj. Dhe njëra, më e fundit, hapet drejt asaj që besimtari e quan Parajsë.
Në mëngjesin e 17 shtatorit 2022, Rexhepi kaloi nëpër atë derë. Këtë herë nuk zbriti nëntokë. Këtë herë u ngrit drejt dritës. Dhe unë, katër vite më pas, ende e dëgjoj pyetjen e tij: „E di kush punon nëntokë?“
Sot do t'i përgjigjesha ndryshe. Po, xhaxha. E di. Punon ai që nuk trembet nga errësira. Punon ai që kërkon diçka të çmuar aty ku të tjerët shohin vetëm gur. Punon ai që, edhe kur errësira i hyn në trup, ruan një dritë brenda shpirtit. Ti e bëre këtë gjithë jetën. Dhe tani, pas katër vitesh, kuptoj se ndoshta nëntoka nuk ishte fundi i udhës sate. Ishte vetëm prova. Udha jote e vërtetë ishte ajo që e kishe mbajtur gjithnjë në zemër: drejt Zotit.
Qoftë i Parajsës, Rexhep Terziu. Dhe kujtimi yt mos u bëftë vetëm një datë në kalendarin tonë familjar, por një dritë që vazhdon të ecë nëpër ne.
Comments