Fatmir Terziu: Një takim që erdhi përmes fjalës

Nuk e kam takuar Ibrahim Didanin. Kam qenë në Sarandë, kam shkelur në atë tokë të bukur ku deti duket sikur i ruan me kujdes kujtimet e njerëzve, por fati nuk ma solli rastin të ulesha përballë tij, t’i shtrëngoja dorën apo të bisedoja gjatë me të. Dhe megjithatë, ndonjëherë njeriu nuk ka nevojë ta takojë dikë për ta ndier pranë. Mjafton një varg, një mendim, një faqe libri, një fjali e hedhur në heshtje, që një njeri i panjohur të bëhet papritur i afërt. Dje hasa një nga krijimet e tij dhe u ndala te disa vargje: “Kur të mbërthen vetmia, / mund ta pish një gotë verë, se nga mendimet lind poezia!” Janë vargje të thjeshta në dukje, por brenda tyre ka një të vërtetë të madhe njerëzore. Vetmia, ajo hapësirë e heshtur ku njeriu mbetet vetëm me veten, nuk është gjithmonë një humbje. Për krijuesin ajo mund të bëhet një derë. Mendimi hyn nga ajo derë dhe, nëse shpirti di ta dëgjojë, del prej saj si poezi. Më pas ai shkruan: “Jetoj dhe dua të jetoj, si bir i Zotit lartësuar, / Jetoj në botën time, krah ëndrrash ndriçuar!” Dhe këtu më duket se qëndron një nga çelësat e portretit të tij krijues. Të duash të jetosh nuk është vetëm të marrësh frymë; është të ruash brenda vetes një arsye për të parë përtej ditës së zakonshme. Ëndrra është ajo dritë që njeriu ndez brenda vetes edhe atëherë kur bota përreth nuk i ofron gjithmonë dritë.

Duke lexuar për jetën dhe krijimtarinë e Ibrahim Didanit, kuptova se këto vargje nuk janë një rastësi. Lindur në Janjar të Konispolit më 1951, ai ka kaluar nëpër disa etapa të jetës shqiptare dhe të shkrimit shqiptar. Në vitet 1975–1990 botoi në shtypin periodik, me shkrime problemore, reportazhe e skica, duke u bërë pjesë e një gazetarie që kërkonte të kapte jetën në lëvizjen e saj. Për kontributin e tij krijues në ato vite, ai u nderua me Medaljen “Naim Frashëri” të Klasit të Tretë. Pas vitit 1990, fjala e tij duket se kërkoi hapësira të tjera. Poezia, tregimi, libri për fëmijë, romani, monografia, eseja dhe kujtesa u bënë pjesë e një udhëtimi të gjatë letrar. Nga Ëndrra dashurie te Rrathë dashurie, nga Udhë dhe psherëtima te Kapedan shkruar në ballë, nga Shtigje shpirtrash te Yjet e lartësisë, krijimtaria e tij dëshmon një përpjekje të vazhdueshme për të mos e lënë jetën të kalojë pa u kthyer në kujtesë dhe pa u përkthyer në fjalë. Mbi njëzet libra nuk janë thjesht një numër. Pas çdo libri ka një kohë të jetuar, një mendim të mbajtur gjatë, një shqetësim, një kujtim, një njeri, një vend, një ëndërr. Shkrimtari nuk matet vetëm me numrin e faqeve që ka shkruar, por me gjurmën që ka lënë në to. Dhe ndoshta pikërisht këtu qëndron bukuria e letërsisë: ajo e kap njeriun edhe kur nuk e njeh.

Mua më ndodhi kështu me Ibrahim Didanin. Nuk e takova në Sarandë. Por një ditë, si kjo, përmes një postimi, përmes disa vargjeve, përmes asaj fjale që del nga vetmia dhe shkon drejt dritës, ai më erdhi më pranë. Ndoshta ky është një nga takimet më të çuditshme që mund të ketë një shkrimtar me një lexues: pa dorë të shtrënguar, pa tavolinë, pa kafe, pa bisedë. Vetëm fjala mes tyre. Dhe fjala, kur është e sinqertë, di të bëjë atë që ndonjëherë nuk e bën dot as prania. Prandaj, kur mendoj për atë Sarandë ku kam qenë, por ku nuk pata rastin ta takoj, nuk e shoh më vetëm si një mundësi të humbur. E shoh si një takim të shtyrë në kohë. Sepse ka njerëz që i takon fillimisht me sy, ka të tjerë që i takon me zemër dhe ka shkrimtarë që i takon përmes asaj ure të padukshme që ndërton fjala. Ibrahim Didanin nuk e kam takuar ende në rrugën e jetës, por e kam takuar në një varg. Dhe ndoshta ky është takimi më i bukur që mund t’i bëjë një krijues një njeriu tjetër: të hyjë në shpirtin e tij pa trokitur, vetëm përmes fjalës.