FATMIR TERZIU: LULJA E ÇAMËRISË …

(STUDIM MBI POEZINË E POETES ARJANA FETAHU GABA)

Poezia, sikurse mjaft lidhje të përafërta aestetike me të, është konsideruar gjithmonë si refleksion që pasqyron mesazhin dhe vlerën e çdo trajtimi artistik, dhe për formalistët, poezia është vetë-refleksive. Në këtë kontekst është vetë ajo që përcillet e qartë dhe e saktë në [oezinë e poetes Arjana Fetahu Gaba, e që në thelb është dashuria për vendin dhe tokën amtare. Dashuria për vendin dhe tokën amtare është në thelb superiore ndaj të gjitha ndjenjave të tjera, veçanërisht gjatë migrimit dhe jetës së poetes jashtë Atdheut. Nga njëra anë, familja, për shkak të rolit të saj qendror në çështjet frymëzuese dhe tërësisë si grua, nënë dhe aktiviste e kësaj kauze, gëzon një famë të madhe për emocionet patriotike dhe reagimet nacionaliste. Nga ana tjetër, origjina e saj nga Çamëria (një nga krahinat me vlera të radha aestetike dhe patriotike) ka bërë përpjekje të tepërta për të arritur një sublimitet vlerash, pasi kjo zonë ende mbetet me një ndikim të madh nëntekstor dhe historik për vetë fatet e saj.

Pra, studimi synon të krahasojë imazhet e ndryshme poetike që përdoren në të dyja rastet e ndërlidhura me poeten dhe krijimtarinë e saj, dhe për të shprehur të njëjtat ndjenja dhe reagime nacionaliste ndaj atdheut në situatën e theksuar, të cilat përfshijnë themelet që frymëzuan dhe vlerat që inkurajuan moralin entuziast të shkruante tema patriotike, duke përfshirë lirinë, dashurinë për atdheun. Studimi diskuton stilet e poezive të zgjedhura patriotike, si për të zbuluar mënyrat se si ato shfaqin koncepte nacionaliste, duke krahasuar vargje të zgjedhura prej tyre, për të gjetur imazhe poetike të ngjashme dhe të ndryshme në përshkrimin e këtyre temave, duke përdorur fjalë, shprehje, aludime, fjalë të urta, peizazhe, skena gjeografike, heronj dhe elementë e figura të tjera të lidhura me to. Studimi përbëhet nga pesë pjesë dhe përdor modelet e metodave krahasuese, dhe përfundon me një përfundim të shkurtër që shfaq mjete të dallueshme për të nxjerrë patriotizmin, si dhe listën e poezive të cituara.

I.               Dashuria për Vendin (Tokën):

Poetë të ndryshëm zgjedhin tema dhe imazhe të ndryshme për të përshkruar dashurinë e tyre për atdheun e tyre. Disa përshkruajnë natyrën duke përfshirë malet, lumenjtë, luginat dhe peizazhe të tjera, sikurse ndodh që nga poeti ynë i madh, Naim Frashëri e deri tek brezat e ndryshëm të poetëve, nga Çamëria, si Bilal Xhaferri, Namik Ibrahim Selmani, Nexhi Hasani, Yldije Xhemali, Pranvera Belba Fusha, Agim Bajrami, Fatime Kulli, Ahmet Mehmeti, e mjaft e mjaft të tjerë. Ndërsa të tjerë i krahasojnë vendet e tyre si të bukura për organet e trupit të tyre fizik, zemrat, në mendjet dhe sytë e tyre. Gjithashtu, një grup prej tyre, njësoj si poetja Arjana Fetahu Gaba, e cila jetoj, punon dhe angazhohet në SHBA, janë emigrantë dhe njësoj thuajse e konsiderojnë atë po aq të shenjtë sa vendet e shenjta si parajsa, dhe disa shprehin krenarinë e tyre të tepruar për kulturën dhe traditat e saj, dhe duke e krahasuar me vendet dhe rajonet e tjera në pjesën tjetër të botës duke u dhënë epërsi vendeve të tyre. Në këtë seksion, studimi përpiqet të tregojë se si poetët nga të dyja radhët tregojnë dashurinë dhe mirënjohjen e tyre për vendlindjen e tyre dhe shprehin entuziazmin e tyre nacionalist.

Çamëria plagë e pashëruar, sikurse edhe pjesët e tjera të coptuara shqiptare nëpër kabinete kabinetarësh, të cilët patën, e kanë edhe më tutje fatin e kësaj pjese të degdisur të etnisë janë të vetmuara, të përlotura, të shkelura, të ngopura me padrejtësi të natyrave të ndryshme në çdo sferë të jetës shoqërore ekonomike, politike dhe kulturore dhe si të tilla në zemrat tona pasqyrojnë dhembje emocionale, të cilat vazhdojnë edhe më tutje të trokasin në zemër dhe në shpirtrat tanë e sidomos në shpirtrat e atyre që përmes vargjeve qoftë poetike, qoftë edhe në shkrime të karaktereve të ndryshme këto dhembje t’i paraqesin emocionalisht si përkushtim shpirtëror për këtë pjesë të këtij nënqielli që flet shqip.

Këto trajtesa poetike të dashurisë për vendlindjen ashtu sikurse i kanë paraqitur nëpër kohë dhe situate të ndryshme duke i shkruar kështu kësaj pjese shqiptare vargje dhembjeje për vëllezërit e tyre jashtë sinoreve të shtetit natyral shqiptar, por edhe poetët çam siç është poeti i madh Bilal Xhaferri, mandej brezat tjerë të poetëve me origjinë çame si Fatime Kulli, Arben Kondi, Bedri Myftari, Agim Bajrami, Ahmet Mehmeti, Namik Selmani etj., i ka shprehur edhe poetja Arjana Fetahu Gaba, dhe të gjitha në tërsinë e tyre japin një pasqyrë panoramike për vendin e tyre, për vendlindjet e ndara me gurëzinj e me kufij ndarës e përçarës.

SË SHPEJTI….