Fatmir Terziu: Kosova me President

Një mik i imi në Kosovë më tha këto ditë një fjali që, në pamje të parë, dukej si një parashikim politik, por që më pas më bëri të mendoj më gjatë: “Bekim Sejdiu është figura më e goditur e së ardhmes së Kosovës.” E dëgjova dhe nuk nxitova t’i përgjigjem. Në politikë, sidomos në Kosovë, emrat shpesh vijnë e shkojnë me shpejtësinë e marrëveshjeve, koalicioneve dhe krizave institucionale. Por këtë herë fjalia e mikut tim kishte diçka tjetër. Nuk fliste vetëm për një kandidat. Fliste për një nevojë. Ndoshta Kosova nuk ka më nevojë thjesht të gjejë një njeri për të mbushur postin e Presidentit. Ndoshta ka nevojë të gjejë një figurë që mund t'i japë vetë postit një kuptim më të gjerë, sepse Presidenti i një Republike nuk duhet të jetë vetëm rezultati i një marrëveshjeje politike. Ai duhet të jetë, mbi të gjitha, rezultat i një kulture politike që ka mësuar të dallojë shtetin nga partia. Dhe pikërisht këtu merr rëndësi zhvillimi i fundit politik. Lumir Abdixhiku dhe Albin Kurti janë dakorduar që Bekim Sejdiu të jetë kandidati për President të Kosovës. Marrëveshja vjen pas një periudhe të gjatë përplasjesh dhe ngërçesh politike, në të cilat edhe vetë institucioni i shtetit ka mbetur shpesh peng i matematikës parlamentare.

Por emri i Sejdiut sjell në tryezë një pyetje më të madhe se vetë kandidatura. A po kërkon Kosova më në fund një President të partive, apo një President të Republikës? Nëse shohim modelet më të konsoliduara demokratike, dallimet kushtetuese midis shteteve janë të mëdha. Në disa vende Presidenti ka kompetenca të fuqishme ekzekutive; në të tjera roli i tij është kryesisht përfaqësues dhe garantues i rendit kushtetues. Por pavarësisht modelit, një parim mbetet i rëndësishëm: institucioni presidencial duhet të jetë më i madh se interesat e ditës. Presidenti duhet të jetë në gjendje të flasë edhe kur partia e tij do të preferonte heshtjen. Duhet të mund të kundërshtojë edhe kur shumica politike nuk e dëshiron kundërshtimin. Dhe duhet të mund të përfaqësojë edhe ata që nuk e kanë votuar. Kjo është pesha e vërtetë e një posti presidencial.

Bekim Sejdiu, të paktën nga profili i tij publik, nuk është një emër i zakonshëm i karrierës partiake. Ai vjen nga bota akademike dhe juridike dhe ka përvojë në institucionet më të rëndësishme të shtetit dhe në diplomacinë e Kosovës. Pikërisht ky kombinim, ligji, akademia, diplomacia, e bën kandidaturën e tij të dallojë. Por një biografi e mirë nuk është garanci për një President të mirë. Presidentin nuk e përcakton vetëm ajo që ka bërë përpara se të hyjë në Presidencë. E përcakton ajo që do të bëjë pasi të ulet në karrigen e Presidentit. Këtu qëndron edhe shqetësimi i shprehur publikisht nga Avdullah Hoti, i cili ka deklaruar se nuk e mbështet kandidaturën e Sejdiut, ndonëse ajo doli nga negociatat mes Abdixhikut dhe Kurtit. Kundërshtimi i Hotit nuk duhet të anashkalohet. Demokracia nuk ka nevojë për heshtje artificiale. Ajo ka nevojë për debat. Por debati demokratik ka edhe rregulla.

Kuvendi i LDK-së i 31 korrikut 2026, ku Lumir Abdixhiku u rikonfirmua kryetar, përcaktoi se anëtarët, zyrtarët, përfaqësuesit dhe të zgjedhurit e partisë janë të obliguar të respektojnë dhe zbatojnë vendimet e organeve kompetente të saj. Në të njëjtën kohë, dokumenti njeh të drejtën e debatit, mendimit ndryshe dhe kundërshtimit politik brenda organeve dhe procedurave statutare. Këtu është një nga sprovat e vërteta të një partie demokratike: të ruajë unitetin pa e vrarë mendimin ndryshe, sepse një parti që nuk pranon kundërshtim është e dobët. Por edhe një parti ku çdo vendim kolektiv rrëzohet publikisht nga individët që nuk pajtohen me të, e ka të vështirë të funksionojë si forcë politike.

Në fund, megjithatë, kjo është një çështje që i takon LDK-së. Çështja e Presidentit i takon Kosovës. Dhe Kosova duhet të bëjë një zgjedhje që shkon përtej interesave të momentit, sepse një shtet i ri nuk matet vetëm me numrin e institucioneve që ka krijuar. Matet me cilësinë e njerëzve që i vendos në krye të tyre. Presidenti nuk është dekor kushtetues. Nuk është medalje politike. Nuk është shpërblim për një koalicion. Është një përgjegjësi. Dhe në rastin e Kosovës, është një përgjegjësi që lidhet edhe me mënyrën se si Republika dëshiron të shihet jashtë kufijve të saj. Një vend që kërkon të konsolidojë shtetin ligjor, të thellojë demokracinë dhe të ecë drejt strukturave euroatlantike duhet të tregojë se di të prodhojë institucione të besueshme. Një President me profil juridik, akademik dhe diplomatik mund të jetë një mundësi për këtë.

Por vetëm nëse ai arrin të bëhet President i të gjithëve. Kjo është ajo që duhet të kërkojë Kosova. Jo një President që pyet: “Kush më votoi?” Por një President që pyet: “Çfarë i duhet Republikës?”

Ndoshta, pra, miku im në Kosovë nuk e kishte gabim kur më tha se Bekim Sejdiu mund të jetë “figura më e goditur e së ardhmes së Kosovës”. Por këtë nuk do ta vendosë marrëveshja e sotme. As vota e nesërme. As duartrokitjet e partive. Do ta vendosë koha. Do ta vendosë Kushtetuta. Do ta vendosë sjellja e tij përballë pushtetit, opozitës dhe qytetarit të zakonshëm, sepse një President i vërtetë fillon të ekzistojë pikërisht në çastin kur nuk është më kandidati i askujt. Ai bëhet President i Republikës. Dhe ndoshta kjo është ajo që i duhet sot Kosovës më shumë se çdo gjë tjetër, jo thjesht një President për Kosovën, por një Kosovë që di të ketë President.