Fatmir Terziu: Kavanozi

Kavanozi

Tregim

Në një cep të errët të zyrës, mbi një raft që s’e mbante mend as pluhuri se kur ishte fshirë për herë të fundit, qëndronte kavanozi. Ishte i çarë përgjatë një vije të hollë. Ngjante më shumë  si një damar i nxirë që përshkonte qelqin nga gryka deri në fund. Brenda tij, mjalti kishte marrë ngjyrën e diçkaje më të rëndë se ari. Endej midis një të verdhe që të jepte ndjesinë e fajit. E kisha dëgjuar që gota e thyer nuk ngjitet më. Kështu thoshin të vjetrit në odat e bisedave të dimrit, kur flisnin për nderin, për besën, për fjalën që s’duhej shkelur. Por për kavanozin? Ai ishte tjetër gjë.

“Kavanozi i thyer ka brenda djallin”, pëshpëritej dikur, si një paralajmërim që s’duhej provuar.

Nuk e di si përfundoi në zyrën time. Ndoshta ma sollën bashkë me dosjet e reja, kur më emëruan në këtë institucion që quhej thjesht “Drejtoria”. Askush nuk e dinte çfarë drejtonte saktësisht, por të gjithë hynin me kokën ulur dhe dilnin me një formular në dorë. Formularët mbanin erë mjalti.

Në ditën e parë, një koleg më tha me zë të ulët:

- Mos e hap.

- Çfarë? - e pyeta.

Ai nuk tregoi me gisht. Thjesht e ktheu kokën nga rafti. E kuptova. Natën e parë që mbeta vetëm, dëgjova një zhurmë të lehtë, si lëpirje. U afrova. Çarja në qelq dukej sikur ishte zgjeruar pak. Mjalti ishte ulur një centimetër më poshtë.

“Avullon”, i thashë vetes.

Por mjalti nuk avullon. Ditët kalonin dhe kavanozi zbrazej ngadalë. Në zyrë vinin njerëz me dosje, me ankesa, me lutje. Secili prej tyre hidhte sytë nga rafti me një lloj përulësie të çuditshme. Disa madje buzëqeshnin, sikur të përshëndesnin dikë të njohur. Një mëngjes, gjeta një gjurmë gishti mbi mjaltë. Nuk ishte i imi. Nuk ishte as i kolegut. Gjurmë të tjera pasuan. Dikush po hante nga brenda, por askush nuk e hapte kavanozin. Më në fund, nuk durova më. E mora në duar. Qelqi më preu lehtë pëllëmbën, por gjaku nuk më doli. Ishte sikur edhe ai kishte frikë të përzihej me mjaltin.

- Nëse gota e thyer nuk ngjitet, - pëshpërita, - ndoshta kavanozi i thyer duhet zbrazur.

Në atë çast, dëgjova një zë. Nuk vinte nga jashtë. Ishte i trashë, i ëmbël, i ngjitur.

- Mos, - tha. - Unë vetëm ha atë që më lini.

E lashë kavanozin në vend. Të nesërmen, në zyrë erdhi një njoftim.

“Për shkak të ristrukturimit, të gjithë punonjësit do të vlerësohen sipas kontributit.”

Kontributi matej me peshë. Çuditërisht, sa më shumë zbrazej kavanozi, aq më shumë rritej paga ime. Fillova ta kuptoj. Djalli nuk ishte brenda kavanozit. Ai ishte çarja. Ishte ajo vijë e hollë ku nderi ndahej nga përfitimi, ku fjala ndahej nga firma, ku mjalti ndahej nga duart. Një mbrëmje, kur mjalti kishte mbetur vetëm në fund si një kujtim i trashë, pashë në qelq pasqyrimin tim. Fytyra ime dukej e shtrembëruar, e përthyer nga çarja. M’u duk sikur brenda nuk kishte më asgjë. Të nesërmen, kavanozi ishte bosh. Në raft nuk kishte më as çarje, as mjaltë. Vetëm një formular i ri, i verdhë si ai. E hapa. Në krye shkruhej: “Kavanozi jeni ju.” Dhe në fund, shkruhej me shkrim të imët.

“Gota e thyer nuk ngjitet. Por, kavanozi i thyer mésonet tè jetojé me djallin“. (kavanozi i thyer mësohet të jetojë me djallin.)