Fatmir Terziu: Busti

Busti

Tregim

Skulptor, pse ke luftuar kaq shumë vite vetëm me këtë bust, pa e ditur kush e lindi, pa e ditur pse u edukua, pa e ditur nëse është bir i kësaj toke, apo një trup i mbetur në mes të një fushe pa emër?

Të kam pyetur shpesh, por gjithnjë më ke kthyer të njëjtin vështrim, atë vështrim që nuk kërkon përgjigje, por durim.

Dikur më the: “Ky bust është dashuria ime. Duhet ta dekoroj që më shumë njerëz të vijnë dhe ta shijojnë, të lënë rrjedhat e tyre këtu, të thonë fjalë miradie për të afërmit e tyre dhe ndoshta edhe të këndojnë. Të gjithë kanë kohë në këtë jetë për të pikturuar vetëm një bust.”

Pastaj u zotove ta mbaroje deri në natën e madhe. Por kanë kaluar shumë netë. Netë që nuk i mban mend askush, as yjet. Më gënjeve, ose ndoshta gënjeve veten.

Më vonë më the: “Nuk kam parë kurrë një bust të përfunduar. Busti është si parajsa. A mund ta pikturosh të gjithin?”

Tani, kur të shikoj, e kuptoj sa vjeç je. Thonjtë e këmbëve të janë zgjatur si rrënjë, flokët janë zbardhur deri në tejdukshmëri, dhe trupi yt është shkrirë si qiri që digjet pa altar. Megjithatë, çdo mëngjes të shoh duke bluar lëvore qepësh për qymyr, duke nxjerrë okër nga kockat e dhive, duke përzier të zezën me baltë, si të ishte një lutje e vjetër. Me duar të dridhura mjeshtëron syrin e bustit, sikur aty të ketë mbetur një portë nga e cila fantazmat presin të dalin.

Hyn në studio në majë të gishtave sapo bie rrezja e parë e diellit, sikur të mos doje ta zgjoje bustin. Pastaj ngjitesh në kupolë dhe rri gjithë ditën atje lart. Nuk zbret as për ujë, as për bukë. Natën, kur kthehesh në dhomën tënde, që e quan shtëpi, vetëm sytë të shkëlqejnë. Gjithçka tjetër është zhdukur. Ti e quan bustin dashuri. E quan ujë, zjarr, dhe Komb. Thua se të gjithë duhet të pikturojnë bustin e tyre. Se nëse dikush do t’i ndihmonte, bubullima do ta godiste, një lumë do ta merrte tutje, dhe pastaj do të vinte shperfillja, shkatërrimi, ikja, braktisja. Humbja e një Kombi.

Dhe unë të dëgjoj, por nuk guxoj të të them se busti nuk ka më fytyrë. Ai ka vetëm pritje. Një pritje të rëndë, që ka filluar të ngjajë me gjykim. Ndoshta busti nuk pret të përfundohet, por të të përfundojë ty. Prandaj nuk e mbaron kurrë. Prandaj nata e madhe nuk vjen. Sepse pa Komb, më the njëherë në një zë që mezi dëgjohej, sa kushton një skulptor? Dhe unë e kuptova me vonesë se pyetja nuk ishte për mua. Ishte për bustin. Ishte për ty. Ishte për gjithçka që ende qëndron, e papërfunduar, në mes të kësaj fushe që e quajmë jetë.