Fatmir Terziu: Baleti i Maceve

Baleti i Maceve

Tregim

I Madhi u zgjua menjëherë. Ishte një natë e turbullt për të, ndonëse ende s'e kuptonte pse. Gjumi e kishte mbërthyer keq pas asaj fame të Njëmbëdhjetës, ku ëndrra i kishte rënë mbi trup si një Traktat i prerë, i mbushur me vrer. Sa u zgjua, nisi të tregonte me gisht diku, por ai diku mbeti pezull, pa vend dhe pa emër, si një urdhër i harruar në gjysmë…

… Macja kërcente tango në mes të dhomës. Habia e syve vigjilentë ishte mbyllur mbi një dysheme që nuk ishte më dysheme.

Ore, më dëgjoni, e më mbani vesh, … a, … u … ngjante si një regjistër i vjetër ankthesh. Madje fare i shkelur, e krejt i rishkelur. Bishti i saj vizatonte harqe të rregullta. Macja përdridhej macërisht. Dhe thuhej, andej, se sipas një vëzhgimi të ftohtë synor, sikur dikush po firmoste një vendim që nuk i përkiste askujt.

- A. më dëgjuat? Bërtiti i Madhi.

Veshëngriturit e ndiqnin kokëmbledhur. Secili detyrëbërës mbante shënim nga qoshet e veta, me aq mundësi sa kishin për të mos kuptuar. Syleshtët përplasnin duart pa ritëm, të gëzuar që më në fund po ndodhte diçka që nuk kërkonte shikim të qartë.

Dhe i Madhi me gishtin e drejtuar diku, vazhdoi…

… Macja, e veshur me një pallto gri, kërcente një vals të panjohur. Gjithnjë një hap prapa e dy përpara, si një procedurë që përsëritej pa arritur kurrë në fund. Askush nuk e dinte kush ishte kompozitori. Ndoshta vetë heshtja. Ndoshta një gabim. Ndoshta një planifikim i panjohur në librin e orëve plankrijuese.

I Madhi u përfjet, por gishti i mbeti i drejtuar diku, ashtu diku…

“Baleti i Maceve?” pyeti dikush me zë të ulët, si të kërkonte leje për të mos marrë pjesë. Pyetja ra në dysheme dhe atyre iu duk sikur u shndërrua në një mi të vogël, që askush nuk u përpoq ta kapte. Sepse, në fund, askujt nuk i hynte në punë baleti. As macja. As muzika. Përveç faktit të thjeshtë se i Madhi po flinte, dhe vallëzimi vazhdonte, dhe kjo ishte e vetmja rregullore që zbatohej me përpikëri.

Macja ndaloi për një çast. U shkund, jo sepse muzika mbaroi, por sepse pauza ishte pjesë e koreografisë. I Madhi kishte gurdulisur sytë.

Veshëngriturit gati u ngrinë në pozicionet e tyre. Ngrirja e tyre mbeti si dosje të hapura që prisnin firmën e munguar. Syleshtët vazhduan të duartrokasin edhe në heshtje, të bindur se ritmi i vërtetë nuk dëgjohej. Ishte thjesht të zbatohej.

Edhe macja e donte këtë. Ajo u përkul lehtë, sikur të kërkonte falje për vonesën e vet të përhershme, dhe pastaj nga diku, u dha urdhër të rifillonte valsi, këtë herë në drejtim të kundërt. Hapat fshinin gjurmët e mëparshme. Dukej sikur po shkundnin kujtesën. Kompozitori mbeti anonim. Çdo përpjekje për ta emërtuar prodhoi vetëm një tjetër orë muri.  Orë, që trokiste, pa akrepa. I Madhi u zgjua. Foli përçartë. “Baleti i Maceve” u shpall zyrtarisht i detyrueshëm. Njoftimi u lexua pa zë dhe të gjithë e kuptuan. Askush nuk e dinte çfarë detyrimi përmbushte, por secili ndjeu një lehtësim të çuditshëm, për sa kohë macja kërcente, askush nuk duhej të shpjegonte pse ishte aty. Fundja i Madhi e dinte më mirë. Por kur ishte i përfjetuar ama. Se pastaj…, pastaj kur panë sërrish gishtin e tij të drejtuar diku. Ama ku?

Pastaj erdhën pëshpëritjet. Të quajtura zyrtarisht “pëshpëritje”, u shumuan aq shumë sa humbën funksionin e tyre fillestar dhe u kthyen në mjet shqetësimi. Me to u çanë muret, mure që pëlcisnin nga teprica e fshehtësisë. Gurët ranë pa zhurmë, të bindur se po kryenin një detyrë jo të zakonshme.

Dikush, i paidentifikuar si gjithmonë, tha se kompozitori ishte Maçoku Laraman. Se kishte ardhur natën, për gjithë natën, nga andej matanë, aty ku ora ecën vetëm kur nuk e sheh njeri. Lajmi u shpërnda me kujdes, nga goja në vesh, që të mos bëhej fakt. Po ku ishte parë ndonjëherë maçok laraman? Regjistrat ishin të pastër. Librat e zoologjisë e përmendnin vetëm në fusnota të grisura. Disa betoheshin se laramanëria ishte thjesht një defekt drite, një mashtrim i syrit nën dritën e rojeve.

E megjithatë, vendi ishte i rrethuar me tela me gjemba, me rregullore të shumta dhe hyrje të pakta që s’të çonin askund. Askush nuk e shpjegoi si kishte kaluar. U supozua se telat ishin ngritur për njerëzit, jo për legjendat. Ose, se Maçoku nuk kishte kaluar fare, kishte qenë gjithmonë brenda, duke pritur që dikush ta quante kompozitor.

I Madhi duartrokiti për herë të parë. Ai ka qenë gjithmonë brenda. - tha i Madhi, duke treguar me gisht diku.

Në atë çast, macja që kërcente tango hapi sytë. Për një moment, leshi i saj mori ngjyra të paqarta. Po tmerroheshin. Të gjithë bënë sikur e kuptuan, pa guxuar ta thonë me zë.

E dini se telat me gjemba nuk rrethojnë atë që nuk kërkon leje për të ekzistuar? – foli i Madhi. Dhe ata mbetën tek pyetja e fundit, më e rënda. Si do t’ia thoshin këtë të Madhit? Si do t’ia shpjegonin, kur ai ende tregonte me gisht diku, dhe diku vazhdonte të ishte pikërisht këtu.