Fatmir Terziu: Ajo mbetet shqiptare në origjinë

Me rastin e 10-vjetorit të Shenjtërimit të bijës më të njohur të Kombit Shqiptar – 4 shtator 2016

Prof. Dr. Gëzim Alpion është ndër studiuesit akademikë më të njohur për jetën, veprën dhe ndikimin e Shën Terezës.

Disa data kthehen në pika referimi të kujtesës njerëzore, në çaste kur një figurë, një emër dhe një vepër marrin një kuptim më të gjerë se koha në të cilën u krijuan. 4 shtatori i vitit 2016 është një prej këtyre datave. Atë ditë, në Sheshin e Shën Pjetrit në Vatikan, Papa Françesku shpalli shenjtore Nënë Terezën e Kalkutës, Gonxhe Bojaxhiun, bijën shqiptare që e shndërroi dhembshurinë ndaj njeriut në një mision universal. Sot, në dhjetëvjetorin e këtij shenjtërimi, emri i Nënë Terezës vazhdon të mbartë një peshë të jashtëzakonshme. Ajo nuk është vetëm një figurë e historisë së Kishës Katolike, as vetëm një humaniste e njohur në mbarë botën. Ajo është shndërruar në një nga simbolet më të fuqishme të shekullit XX për përkushtimin ndaj të varfërve, të braktisurve, të sëmurëve dhe atyre që shoqëria i kishte lënë në skajet e saj.

Në këtë përmasë, studimet e Prof. Dr. Gëzim Alpion kanë një rëndësi të veçantë. Alpion është ndër studiuesit akademikë shqiptarë që i është përkushtuar në mënyrë të thelluar figurës së Nënë Terezës, duke e trajtuar atë përtej ikonës së krijuar nga fama, publiciteti apo admirimi i zakonshëm. Në veprën e tij akademike, Nënë Tereza shfaqet si një figurë komplekse, e cila duhet kuptuar përmes historisë, identitetit, besimit, kulturës, politikës dhe marrëdhënies së saj me botën moderne. Kjo qasje është e rëndësishme sepse madhështia e Nënë Terezës nuk qëndron vetëm tek fakti se ajo u bë e njohur në të gjithë botën. Madhështia e saj qëndron në mënyrën se si ajo arriti të krijojë një gjuhë universale të humanizmit, pa humbur lidhjen me rrënjët e veta.

• 

• 

• 

Dhe pikërisht këtu rikthehet një nga pyetjet më të rëndësishme që shoqëron figurën e saj: Nga erdhi Nënë Tereza? Për shqiptarët, përgjigjja është e qartë. Ajo erdhi nga një familje shqiptare, nga një traditë dhe një hapësirë kulturore shqiptare, për t'u bërë më pas një qytetare shpirtërore e të gjithë njerëzimit. Jeta e saj është një nga ato histori ku identiteti nuk zhduket kur njeriu kalon kufijtë; përkundrazi, ai bëhet pjesë e një komunikimi më të gjerë me botën. Nënë Tereza e kaloi pjesën më të madhe të jetës larg vendlindjes së saj, por Shqipëria dhe shqiptarët mbetën një pjesë e rëndësishme e kujtesës së saj. Pikërisht kjo e bën figurën e saj veçanërisht të çmuar për kombin shqiptar: një bijë e këtij kombi u bë një nga emrat më të njohur të njerëzimit.

Në vitin 1979, kur iu dha Çmimi Nobel për Paqen, bota nuk nderoi vetëm një murgeshë që kujdesej për të varfrit. Nderoi një mënyrë të tërë të të menduarit mbi dinjitetin njerëzor. Nënë Tereza kishte zgjedhur të ishte pranë atyre që nuk kishin zë, pranë njerëzve që shpesh nuk shfaqeshin në statistikat e suksesit, por që përbënin provën më të vështirë të ndërgjegjes njerëzore. Në këtë kuptim, shenjtërimi i saj më 4 shtator 2016 ishte një tjetër kapitull në një histori që kishte nisur shumë më herët. Ai nuk krijoi figurën e Nënë Terezës; vetëm e vendosi atë në një tjetër dimension simbolik e shpirtëror. Dhjetë vjet më pas, sfida është të mos e kthejmë Nënë Terezën vetëm në një emër ceremonish, monumentesh, rrugësh apo përvjetorësh. Sfida është të kuptojmë mesazhin e saj, sepse Nënë Tereza nuk na la thjesht një emër për t'u krenuar. Na la një pyetje: çfarë bëjmë ne për njeriun që kemi pranë? Kjo pyetje është po aq aktuale sot sa ishte gjatë jetës së saj. Në një botë të përfshirë nga luftërat, varfëria, emigrimi, vetmia, pabarazitë dhe krizat e solidaritetit njerëzor, figura e saj vazhdon të na rikthejë te një e vërtetë e thjeshtë: dinjiteti i njeriut nuk matet me pasurinë, pushtetin apo statusin e tij.

Ndoshta kjo është edhe arsyeja pse Nënë Tereza vazhdon të jetë objekt studimi akademik. Një figurë që ka prekur kaq shumë fusha të jetës njerëzore nuk mund të mbyllet brenda një interpretimi të vetëm. Ajo është njëkohësisht histori, besim, identitet, humanizëm, komunikim, simbol kulturor dhe fenomen botëror.

Në këtë panoramë, puna e Prof. Dr. Gëzim Alpion merr një rëndësi të veçantë, sepse na ndihmon ta shohim Nënë Terezën jo vetëm përmes emocionit të admirimit, por edhe përmes kërkimit, analizës dhe debatit akademik. Dhjetë vjet pas shenjtërimit, emri Gonxhe Bojaxhiu – Nënë Tereza vazhdon të udhëtojë përtej kufijve shqiptarë, përtej kufijve fetarë dhe përtej kufijve të një epoke. Ajo mbetet shqiptare në origjinë, universale në mesazh dhe njerëzore në thelbin e saj.

Dhe ndoshta kjo është mënyra më e bukur për ta kujtuar këtë dhjetëvjetor: jo thjesht duke thënë se një shqiptare u bë shenjtore, por duke kuptuar se një bijë e kombit shqiptar arriti t'i flasë gjithë njerëzimit në gjuhën më të vjetër dhe më të nevojshme të botës, gjuhën e dashurisë, mëshirës dhe dinjitetit njerëzor.