Editorial: Kështu është kur deputetët i zgjedh lideri i partisë

Në politikën shqiptare po përsëritet një fenomen që nuk është aspak i ri: deputetë që hyjnë në Parlament jo si produkt i një gare të hapur politike, jo si përfaqësues të një baze të gjerë elektorale, por si zgjedhje personale të liderit të partisë. Dhe kur ndodh kështu, largimet, rebelimet apo ndryshimet e qëndrimeve nuk duhet të habisin askënd.

Rasti i deputetes Marjana Koçeku, e cila vendosi të largohet nga Partia Socialiste në një moment kur vendi po përballet me tensione politike dhe protesta, është një shembull që meriton reflektim. Mjafton të lexohet biografia e saj publike për të kuptuar se rrugëtimi i saj profesional dhe personal është i lidhur ngushtë me sipërmarrjen turistike familjare, zhvillimin e turizmit në Alpet shqiptare dhe promovimin e zonës së Dukagjinit.

Askush nuk mund t’i mohojë meritën për punën që ka bërë në këtë sektor. Përkundrazi, ajo ka qenë një zë i njohur për promovimin e turizmit shqiptar në mediat ndërkombëtare dhe ka ndërtuar një profil të admirueshëm si sipërmarrëse e re. Por pikërisht këtu qëndron edhe thelbi i debatit: a ishte ajo në politikë për të përfaqësuar një ideologji, një program politik dhe një vizion afatgjatë për vendin, apo për të mbrojtur dhe avancuar interesat e sektorit ku kishte investuar jetën dhe energjitë e saj?

CV-ja e saj tregon se identiteti profesional i Marjana Koçekut është formuar kryesisht rreth turizmit. Studimet, sipërmarrja, angazhimet publike dhe vetë deklarimet e saj flasin për një përkushtim të veçantë ndaj këtij sektori. Në këtë kuptim, largimi nga Partia Socialiste duket më shumë si një reagim ndaj zhvillimeve që prekin interesat dhe pritshmëritë e saj në këtë fushë sesa si një revoltë e madhe ideologjike apo një akt politik në emër të interesit kombëtar.

Kjo nuk është domosdoshmërisht një akuzë. Në demokraci secili ka të drejtë të mbrojë interesat e veta dhe të komunitetit që përfaqëson. Por qytetarët kanë po ashtu të drejtë të bëjnë dallimin mes politikanit që hyn në politikë për një kauzë të gjerë publike dhe atij që e sheh politikën si një instrument për të forcuar misionin e tij profesional.

Ngjarja ngre një pyetje më të madhe për sistemin tonë politik. Kur deputetët përzgjidhen nga kryetarët dhe jo nga një garë e vërtetë brenda partive, lidhja e tyre kryesore mbetet me liderin që i futi në listë dhe jo me elektoratin. Në këto kushte, edhe largimet bëhen po aq personale sa emërimet. Besnikëria politike zëvendësohet nga marrëdhëniet individuale, ndërsa përfaqësimi demokratik mbetet në plan të dytë.

Shqipëria ka nevojë për deputetë që fitojnë autoritet politik përmes debatit publik, përmes përballjes me votuesit dhe përmes kontributit të tyre në jetën politike të vendit. Vetëm kështu Parlamenti mund të jetë një institucion i fortë dhe jo një koleksion individësh që hyjnë dhe dalin nga partitë sipas rrethanave personale.

Rasti i Marjana Koçekut nuk është problemi. Ai është thjesht pasqyra e një problemi më të madh. Dhe ky problem ka një emër të njohur: partitë e ndërtuara rreth liderit dhe jo rreth demokracisë së brendshme.

Prandaj, kur shohim largime të tilla, ndoshta nuk duhet të pyesim pse iku deputetja. Duhet të pyesim më parë: kush e zgjodhi dhe mbi çfarë kriteresh u bë deputete?