Anjeza Musollari: Katër fjalë që turpërojnë një shoqëri

"Gruan time vrava…" – Katër fjalë që turpërojnë një shoqëri

Ka ngjarje që nuk të lënë të shkruash si gazetar. Të detyrojnë të shkruash si njeri.

Ka lajme që nuk lexohen. Të ngelen në fyt.

Dhe ka fjali që nuk mund të harrohen kurrë.

"Gruan time vrava."

Katër fjalë. Katër fjalë të thëna me një qetësi që të rrëqeth. Katër fjalë që nuk tregojnë vetëm fundin e një jete, por zbulojnë plagën e një shoqërie që prej vitesh vazhdon të humbasë betejën me dhunën ndaj grave.

Një grua tjetër u vra. Një tjetër nënë, vajzë, motër, bijë. Një tjetër emër që do të shtohet në statistikat e zymta, derisa ngjarja e radhës ta zëvendësojë në ekranet tona.

Kaq shpejt harrojmë. Kaq shpejt kalojmë te lajmi tjetër. Por familja e saj nuk do ta harrojë kurrë.

As fëmijët, nëse ka lënë pas. As nëna që e solli në jetë. As vendi ku ajo jetoi. 

Më tronditëse se vetë rrëfimi është fjala "ime".

"Gruan time..." Sa shumë peshë ka kjo fjalë.

Në një familje normale, ajo do të duhej të ishte sinonim i dashurisë, respektit, mbështetjes dhe partneritetit.

Por në mendësinë e sëmurë të dhunuesit, "ime" nuk do të thotë bashkëshorte.

Do të thotë pronë.

Do të thotë se ai beson se ka të drejtë të vendosë për jetën e saj.

Madje edhe për fundin e saj.

Këtu fillon tragjedia.

Jo ditën e vrasjes.

Shumë më herët. Fillon atëherë kur një djalë rritet duke dëgjuar se burri duhet të komandojë. Kur vajza mësohet të heshtë. Kur xhelozia quhet dashuri. Kur kontrolli quhet kujdes. Kur shuplaka quhet "nervozizëm". Kur dhuna quhet "punë familjeje".

Sa herë kemi dëgjuar njerëz të thonë: "Kanë pasur debate." "Ishte njeri i qetë."

"Nuk e prisnim." Thuajse gjithmonë vrasësi përshkruhet si "i mirë".

Ndërsa viktima gjykohet. Pse nuk iku? Pse nuk e denoncoi? Pse u kthye?

Pse duroi?

 Rrallëherë pyesim: Pse vrau? Pse mendoi se kishte të drejtë të vriste? Pse një burrë arrin në bindjen se jeta e gruas që ka në krah i përket atij?

Sepse për shumë kohë, kemi toleruar një kulturë ku pushteti i burrit mbi gruan është parë si diçka normale.

 Nuk ka femicid që lind brenda një minute.

 Ai ndërtohet ngadalë.

Me fyerje.

Me izolim.

Me kontroll.

Me kërcënime.

Me frikë.

Me heshtje.

 Çdo grua e vrarë ka pasur, në shumicën e rasteve, një histori dhune përpara fundit tragjik.

Dikush e ka ditur.

Dikush e ka dëgjuar.

Dikush e ka parë.

Por shpesh askush nuk ka ndërhyrë.

Sepse ende jetojmë me mendësinë se dera e shtëpisë mbyll edhe përgjegjësinë e shoqërisë.

 Jo.

Dhuna nuk është çështje private.

Ajo bëhet çështje publike në momentin që rrezikon jetën e një njeriu.

Institucionet kanë barrën më të madhe. Ligji duhet të jetë më i shpejtë se dhunuesi. Policia duhet të dëgjojë gruan që kërkon ndihmë. Drejtësia duhet ta mbrojë përpara se të jetë vonë. Shërbimet sociale duhet të jenë pranë saj.

Por ligjet, sado të mira të jenë, nuk mjaftojnë. Asnjë ligj nuk mund të zëvendësojë edukimin. Asnjë dënim nuk mund të zhbëjë një jetë të marrë. Beteja më e madhe fillon në familje.

Në shkollë.

Në mënyrën si flasim për gratë. Në mënyrën si rrisim djemtë tanë. Duhet t'u mësojmë se forca nuk është dhunë. Se burrëria nuk matet me kontrollin mbi një grua. Se dashuria nuk ka asnjë lidhje me frikën.

Çdo herë që një grua vritet, ne nuk humbasim vetëm një jetë. Humbasim një copë njerëzie. Një copë qytetërimi. Një copë besimi se mund të jetojmë në një shoqëri ku askush nuk vritet nga ai që i ka premtuar dashuri.

Dhe pikërisht për këtë, nuk mjafton të vendosim një tufë me lule. Nuk mjafton të shkruajmë "ngushëllime". Nuk mjafton të zemërohemi për një ditë.

Duhet të ndryshojmë.

Duhet të reagojmë. Duhet të edukojmë. Duhet të mbrojmë. Sepse çdo heshtje e sotme mund të bëhet kronika e zezë e nesërme.

Në fund mbeten vetëm katër fjalë. "Gruan time vrava."

Por ato nuk janë vetëm rrëfimi i një vrasësi. Janë aktakuza më e rëndë ndaj një shoqërie që ende nuk ka mësuar se dashuria nuk zotëron, nuk poshtëron, nuk dhunon dhe kurrë, në asnjë rrethanë, nuk vret.

Një grua nuk është pronë. Nuk është objekt. Nuk është nderi i askujt. Ajo është jetë. Dhe çdo jetë e marrë nga dhuna është një kambanë që bie për të gjithë ne.

Pyetja nuk është vetëm se kush e vrau atë grua. Pyetja që duhet të na mundojë është shumë më e rëndë: Sa herë do të vazhdojmë të shkruajmë editoriale për gra të vrara, në vend që të shkruajmë histori për gra që jetojnë të lira, të sigurta dhe të respektuara?