Fejzulla BERISHA: Kosova nuk rrezikohet nga armiqtë e jashtëm sa nga egot politike të brendshme

Kosova nuk rrezikohet nga armiqtë e jashtëm sa nga egot politike të brendshme

Shkruan: Prof. Dr. Fejzulla BERISHA

Në teorinë moderne të shtetformimit dhe të marrëdhënieve ndërkombëtare ekziston një parim themelor: shtetet e reja dhe ato me subjektivitet ende në proces konsolidimi kanë nevojë për diplomaci aktive, të vazhdueshme dhe strategjike. Për një shtet si Republika e Kosovës, e cila ende po e forcon pozicionin e saj ndërkombëtar dhe procesin e njohjeve, diplomacia nuk është luks politik, por një nevojë ekzistenciale shtetërore.

Megjithatë, zhvillimet e fundit politike në Kosovë po dëshmojnë një fenomen shqetësues. Në vend që të dominojë një diplomaci dinamike dhe proaktive, shpeshherë skena politike karakterizohet nga përplasje të brendshme politike, rivalitete personale dhe nga ajo që mund të quhet dominimi i egove politike. Këto zhvillime jo vetëm që e dobësojnë funksionimin normal të institucioneve të brendshme, por në mënyrë indirekte e zbehin edhe prezencën dhe efektivitetin ndërkombëtar të Republikës së Kosovës.

Interesi shtetëror përballë egove politike

Në çdo demokraci të konsoliduar ekziston një dallim i qartë midis interesit shtetëror dhe interesit partiak apo personal. Kur politika e vendos interesin e shtetit mbi interesat individuale apo partiake, krijohet stabilitet institucional dhe besueshmëri ndërkombëtare. Por kur ndodh e kundërta – kur egot politike dominojnë mbi përgjegjësinë shtetërore – atëherë lindin tensione të brendshme që reflektohen drejtpërdrejt edhe në politikën e jashtme.

Kosova, si shtet i ri në sistemin ndërkombëtar, nuk mund ta përballojë luksin e krizave të vazhdueshme politike të brendshme. Çdo krizë institucionale, çdo bllokadë politike dhe çdo konflikt ndërmjet aktorëve kryesorë institucionalë prodhon pasiguri politike dhe dobëson pozicionin diplomatik të shtetit në arenën ndërkombëtare.

Diplomacia aktive – nevojë strategjike për Kosovën

Në praktikën e marrëdhënieve ndërkombëtare, shtetet e vogla dhe ato të reja zakonisht ndjekin një strategji të qartë: diplomaci aktive dhe prezencë të vazhdueshme ndërkombëtare. Kjo nënkupton komunikim të pandërprerë me aleatët strategjikë, angazhim të fuqishëm në organizata ndërkombëtare dhe një strategji të mirëfilltë për forcimin e subjektivitetit ndërkombëtar.

Për Kosovën, kjo diplomaci duhet të përqendrohet në disa drejtime themelore:forcimin e partneritetit strategjik me Shtetet e Bashkuara të Amerikës;thellimin e marrëdhënieve me Bashkimi Evropian;zgjerimin e njohjeve ndërkombëtare;dhe integrimin gradual në organizata ndërkombëtare.

Megjithatë, kur politika e brendshme dominohet nga rivalitete personale dhe përplasje për dominim politik, diplomacia shpesh mbetet në plan të dytë. Në këtë situatë krijohet një fenomen i rrezikshëm: diplomacia e heshtur ose diplomacia pasive, e cila rrallë prodhon rezultate konkrete për interesin shtetëror.

Heshtja diplomatike – strategji apo mungesë vizioni?

Në disa rrethana të caktuara, diplomacia e heshtur mund të jetë një strategji e menduar mirë për menaxhimin e situatave të ndjeshme ndërkombëtare. Por kur kjo heshtje shndërrohet në praktikë të vazhdueshme dhe kur mungon iniciativa diplomatike, ajo fillon të perceptohet si mungesë vizioni strategjik.

Kosova nuk mund të përballojë një diplomaci të pasivizuar. Çdo vakuum diplomatik krijon hapësirë për narrativat kundërshtuese dhe për aktivitetin diplomatik të atyre shteteve që e sfidojnë subjektivitetin ndërkombëtar të Kosovës.

Në këtë kontekst, mungesa e një strategjie të qartë diplomatike dhe mungesa e koordinimit ndërinstitucional mund të krijojnë perceptimin e një shteti që nuk e shfrytëzon plotësisht potencialin e tij diplomatik.

Nevoja për unitet institucional në politikën e jashtme

Në praktikën ndërkombëtare, politika e jashtme konsiderohet zakonisht politikë shtetërore, dhe jo thjesht politikë qeveritare apo partiake. Kjo do të thotë se institucionet kryesore të shtetit duhet të veprojnë në koordinim dhe harmoni për të mbrojtur interesin shtetëror.

Kur ky koordinim mungon dhe kur politika e jashtme shndërrohet në fushë rivaliteti politik të brendshëm, atëherë shteti humb koherencën dhe konsistencën në veprimin e tij ndërkombëtar.

Kosova ka nevojë për një politikë të jashtme të koordinuar dhe të konsoliduar, ku institucionet kryesore të shtetit të veprojnë në mënyrë komplementare dhe jo konkurruese.

Interesi shtetëror mbi çdo interes personal

Në fund të fundit, një shtet nuk ndërtohet mbi rivalitete personale apo mbi ambicie politike afatshkurtra. Ai ndërtohet mbi vizion strategjik, përgjegjësi institucionale dhe vendosjen e interesit të përgjithshëm mbi çdo interes tjetër.

Republika e Kosovës është një projekt historik i ndërtuar mbi sakrifica të mëdha dhe mbi aspiratën për liri dhe shtetësi. Për këtë arsye, çdo lider politik duhet të ketë parasysh se interesi i shtetit është gjithmonë më i madh se çdo ego politike.

Kosova ka nevojë për më shumë diplomaci aktive, për më shumë maturi politike dhe për më shumë përgjegjësi institucionale. Vetëm në këtë mënyrë mund të ruhet stabiliteti i brendshëm dhe të forcohet pozicioni ndërkombëtar i Republika e Kosovës.

Reflektimi i domosdoshëm politik

Në një kohë kur Republika e Kosovës ka nevojë më shumë se kurrë për diplomaci aktive dhe për një prezencë të fuqishme në arenën ndërkombëtare, skena e brendshme politike shpesh duket e zhytur në rivalitete personale dhe përplasje të panevojshme politike. Në vend që energjia institucionale të përqendrohet në forcimin e subjektivitetit ndërkombëtar të shtetit dhe në avancimin e interesave strategjike të Kosovës, ajo shpesh shpërndahet në debate të brendshme që prodhojnë tensione politike dhe paralizë institucionale.

Në këtë kontekst shtrohet një pyetje thelbësore: a po e cenojnë egot politike interesin e përgjithshëm të Republikës së Kosovës dhe a po krijohet një vakuum i rrezikshëm në diplomacinë e saj aktive?

Ky është një moment që kërkon reflektim serioz politik dhe institucional. Sepse për një shtet të ri si Kosova, diplomacia aktive nuk është vetëm instrument politik, por garanci për forcimin dhe konsolidimin e shtetësisë së saj në sistemin ndërkombëtar.