Çaush Kullafi: Një testament i dijes, kulturës dhe identitetit librazhdas

Dhurata e Prof. Pëllumb Kurtit,  Një testament i dijes, kulturës dhe identitetit librazhdas

Nga Çaush Kullafi

Profesor Pëllumb Kurti jetën e tij  e ka ndërtuar si një shtëpi të bukur, me themele të forta dhe dritare të hapura drejt së ardhmes, dhe  përmes punës, përkushtimit dhe dashurisë për vendlindjen, është bërë  vetë një pjesë e historisë së trevës ku ka lindur e jetuar. 

 Prof. Pëllumb Qamil Kurti, njeriu që për 42 vjet ia kushtoi jetën arsimit, dijes dhe shërbimit publik, duke lënë gjurmë të çmuara në jetën arsimore, kulturore dhe shoqërore të Librazhdit.

I lindur më 30 korrik 1949 në Stranik, ai e nisi rrugëtimin e tij drejt dijes me ëndrrat e një të riu që besonte se arsimi është çelësi që hap dyert e së ardhmes. Shkolla pedagogjike “Petro Nini Luarasi” në Korçë dhe studimet universitare për Gjuhë Shqipe dhe Letërsi në Universitetin e Tiranës u bënë shkallët e para të një karriere të gjatë e të përkushtuar.

Rruga e tij profesionale kaloi nëpër shkolla, zyra arsimore dhe institucione të pushtetit lokal. Në Stranik, Farret, Stravaj, Përrenjas e Karkavec, ai  ishte një  mësues që përcillte njohuritë e librave, dhe një mbjellës i dijes në mendjet e brezave. Për rreth nëntë vjet, si mësues i letërsisë në shkollën e mesme të Karkavecit, u përpoq të ngjallte te nxënësit dashurinë për gjuhën shqipe, librin dhe kulturën.Si inspektor arsimi për rreth tetë vjet dhe Drejtor i Drejtorisë Arsimore të Librazhdit për tre vjet, ai e pa arsimin jo vetëm nga banka e mësuesit, por edhe nga këndvështrimi i përgjegjësisë drejtuese. Për 42 vite, në role të ndryshme arsimore dhe drejtuese të pushtetit lokal, shërbeu në një fushë ku çdo përpjekje e sotme bëhet një gur themeli për të nesërmen.

Sepse arsimi është si një pemë që kërkon vite për t’u rritur, por që një ditë u jep hije e fryte shumë brezave. Dhe mësuesit e përkushtuar janë rrënjët e saj të padukshme, pa të cilat asnjë degë nuk mund të ngrihet drejt qiellit.

Por Prof. Pëllumb Kurti nuk e mbylli udhëtimin e tij te dera e shkollës. Ai e kuptoi se dija është një pasuri që duhet jo vetëm të fitohet, por edhe të ruhet e t’u përcillet të tjerëve. Prandaj, krahas mësimdhënies dhe drejtimit, iu përkushtua studimeve, shkrimeve dhe botimeve, duke e kthyer penën në një urë që lidh brezat me gjuhën, kulturën dhe historinë e vendlindjes.

Një moment i veçantë për mua, si mësues, gazetar, shkrimtar dhe bir i kësaj treve, ishte dhurata e çmuar që më bëri profesori: librat e tij “Reflektime”, “Fjalurta” dhe “Veshjet popullore të Librazhdit”. Ishte një dhuratë që peshonte shumë më tepër se faqet e shtypura. Ishte një copëz e jetës së tij, një pasuri mendimi dhe një dëshmi e dashurisë për vendlindjen, që ai zgjodhi të ma besonte mua.

Kur hapa faqet e librit  “Reflektime”, m’u duk sikur po hyja në një kopsht ku çdo pemë kishte historinë e vet dhe çdo degë mbante një mësim jete. Përmes mendimeve të tij, mësova më shumë për punën, përkushtimin, përgjegjësinë dhe dashurinë për vendlindjen. Por një vend të veçantë në këtë libër zë familja, ajo vatër e ngrohtë ku njeriu gjen forcën për të përballuar udhëtimet e gjata të jetës. Në faqet e këtij libri, familja e profesorit shfaqet si një burim i rëndësishëm dashurie dhe mbështetjeje. Bashkëshortja Vasilika, fëmijët Armiri, Arbana, Enkela dhe Ermali janë pjesë e kësaj bote të çmuar familjare. Nëse puna e tij në arsim ishte një dritë për brezat, familja është ajo dritë që e shoqëron profesorin në jetën e përditshme, edhe kur duart lodhen dhe vitet rëndojnë mbi supe.

Familja është si një lis me rrënjë të thella: prindërit janë trungu që mban peshën e viteve, ndërsa fëmijët janë degët që shtrihen drejt së ardhmes. Ajo është shkolla e parë e njeriut, ku mësohen dashuria, respekti, përgjegjësia dhe mirënjohja. Është streha ku njeriu gjen ngrohtësi pas një dite të lodhshme dhe krahët ku mbështetet kur jeta bëhet e vështirë.

Për një njeri që ka kaluar 42 vite në shërbim të arsimit dhe të komunitetit, familja është jo vetëm mbështetje, por edhe një nga frytet më të bukura të jetës. Sepse vërtet  suksesi  matet me me detyrat që kemi kryer apo titujt që kemi fituar, por  dhe me dashurinë që kemi mbjellë në zemrat e njerëzve tanë.

Duke  lexuar librat e prof. Pëllumbit kupton se njeriu ndien se fjalët  janë    mjete për të komunikuar, dhe pasqyra ku shfaqet karakteri i një populli. Bukuria dhe dashuria, besa dhe bujaria, mirënjohja dhe mosmirënjohja, zgjuarsia, dituria e mençuria, e vërteta dhe gënjeshtra, të gjitha marrin jetë përmes pasurisë së gjuhës sonë ku autori e ka pasqyruar me mjeshtëri..

Në këtë botë fjalësh, familja shfaqet si një vatër ku lindin e rriten vlerat njerëzore, ndërsa morali është busulla që i tregon njeriut drejtimin e duhur. Besa bëhet gur  themeli i besimit, bujaria hap dyert e zemrës, mirënjohja ruan lidhjet mes njerëzve, ndërsa mençuria na mëson të dallojmë të vërtetën nga gënjeshtra.

“Fjalurta”, libri tjetër i autorit është si një arkë e vjetër plot thesare, ku fjalët e bukura nuk janë pluhurosur nga koha, por kanë ruajtur shkëlqimin e tyre. Ajo na kujton se gjuha është pasaporta e identitetit tonë dhe se ruajtja e saj është një detyrë që i përket çdo brezi.

Që në faqet e para të librit "Veshjet e Librazhdit"  një vend të veçantë zë Çermenika, kjo trevë e pasur me histori, zakone dhe tradita të trashëguara ndër breza. Veshja e saj popullore paraqitet nga autori si një mozaik ngjyrash e motivesh, ku çdo pjesë plotëson tjetrën dhe së bashku formojnë një pamje të veçantë të identitetit çermenikas.

Veshja tradicionale e Çermenikës përfshin elemente të tilla si këmisha, jeleku, përparësja, brezi dhe mbulesat e kokës, ndërsa në veshjen e burrave dallohen tirqit, brezi, jeleku dhe kapelja. Në veshjet e grave, qëndisjet dhe zbukurimet kanë një bukuri të veçantë, duke shprehur jo vetëm mjeshtërinë e duarve, por edhe shijen estetike të grave të kësaj treve. Elementet dhe mënyra e veshjes ndryshojnë sipas fshatit, kohës dhe rastit, duke e bërë këtë trashëgimi edhe më të pasur.

Më tej, profesori na shëtit nëpër luginën e Shkumbinit dhe malësitë e Sopotit, ku veshjet mbartin tiparet e tyre karakteristike. Ai ndalet në fushën e Domosdovës, duke e shoqëruar përshkrimin e veshjeve me foto e  vargje këngësh popullore, të cilat janë si një jehonë e kohëve të shkuara. Edhe Stravaj, vendlindja e tij, zë një vend të rëndësishëm në këtë udhëtim kulturor, duke dëshmuar se çdo fshat ka mënyrën e vet për të ruajtur dhe përcjellë traditën.

Ky libër është një dëshmi se veshjet popullore nuk duhen parë si relike të së kaluarës, por si pjesë e gjallë e identitetit tonë. Ato janë si fijet e një sixhadeje të madhe, ku çdo krahinë sjell ngjyrën e vet dhe së bashku krijojnë tablonë e bukur të kulturës së Librazhdit.

Nëse mësuesi mbolli farën e dijes në mendjet e nxënësve, studiuesi e mbolli atë në faqet e librave, që të mund ta gjenin edhe brezat e ardhshëm. Në këtë mënyrë, prof Pëllumbi me librat e tij u bë një urë lidhëse mes së shkuarës dhe së ardhmes, mes kujtesës së të moshuarve dhe kureshtjes së të rinjve.

Për kontributin e tij, është vlerësuar me dekoratë nga Presidiumi i Kuvendit Popullor, është shpallur Qytetar Nderi i Komunës Stravaj dhe ka marrë çertifikata mirënjohjeje nga Bashkia Librazhd, Bashkia Përrenjas dhe Zyra Arsimore Librazhd.

Por, përtej titujve dhe vlerësimeve, trashëgimia e tij më e çmuar mbetet ajo që nuk mund të matet me dekorata: drita e ndezur në mendjet e nxënësve, kujtimet e kolegëve, përkushtimi ndaj vendlindjes dhe librat që do të vazhdojnë  të flasin edhe kur zëri i autorit të heshtë.

Një jetë që u bë pjesë e historisë së Librazhdit

Duke shkruar për Prof. Pëllumb Kurtin, nuk mund të mos ndiej respektin që lind nga njohja e një njeriu që e ka kthyer punën në mision dhe dijen në shërbim të shoqërisë.

Për mua, dhurata e librave të tij mbetet një kujtim i veçantë dhe një shenjë e bukur e miqësisë intelektuale. Ato  libra  zënë vend në bibliotekën time, dhe hapin një dritare në horizonte të reja dhe më ftojnë të njoh më mirë gjuhën, traditën, familjen dhe vlerat njerëzore.

Nëse Librazhdi është një pemë e madhe me degë të shumta, mësuesit, studiuesit dhe njerëzit e përkushtuar janë rrënjët që e mbajnë atë të fort. Pëllumb Kurti është një prej atyre rrënjëve që i kanë dhënë qëndrueshmëri pemës  arsimit dhe kulturës librazhdase.

Vitet kalojnë, brezat ndërrohen, shkollat ndryshojnë, por gjurma e një mësuesi të mirë mbetet si një burim që nuk shteron. Ajo rrjedh në kujtimet e nxënësve, në fjalët e kolegëve dhe në faqet e librave që u lihen pasardhësve.

Prandaj, Prof. Pëllumb Kurti meriton të kujtohet jo vetëm si një mësues, drejtues arsimi dhe studiues, por si një njeri që për 42 vite e vuri dijen në shërbim të shoqërisë dhe e ktheu dashurinë për vendlindjen në një vepër të shkruar.

Sepse njeriu që i shërben dijes i ngjan një pishtari: sa më shumë dritë u jep të tjerëve, aq më gjatë jeton në kujtesën e tyre.

Tiranë, 15 Shtator 2026