"Vajza e Gjeneralit"


Aleko Likaj, shkrimtar, gazetar, publicist

"Vajza e Gjeneralit"

roman Pjesa e shtatembedhjete.

Në fillim u shfaqën këmbët që dolën nga batanija dhe pastaj Bardhi lëvizi trupin. U mat të çohej, por kuptoi shpejt se nuk kishte ende fuqi ta përballonte qëndresën në këmbë. I duhej të shkonte deri në tualet. Nuk e dinte ekzaktësisht se sa ditë kishte kaluar në një gjendje kome dhe se si kishte udhëtuar nga ambientet e burgut deri në spitalin e tij. Kujtesa nuk i punonte më. Këtë kishte konstatuar edhe specialisti neurolog që po merrej me të. Edhe dy mjekë të tjerë që kishin ardhur posaçërisht nga qendra spitalore aty pranë. Ata kishin konstatuar edhe dëmtime të kores së trurit, shenjë kjo që kishte ardhur nga keqtrajtimet dhe tortura. Po për këtë nuk mund të flisnin. Në heshtje kishin parë njëri tjetrin, si dhe kolegun e tyre të spitalit të burgut dhe kishin ngritur supet. Nuk kishin guxuar as që edhe ta shkruanin në përshkrimin e sëmundjes të kartelës së Fatbardh Tafës. Mjekët në këto raste dinin mirë se ç’duhej të bënin. Dhe ashtu kishin ikur, në heshtje, pa thënë dot as edhe një fjalë, duke dalë në fund të korridorit që të nxjerr jashtë si dy hije që dilnin nga një botë e përtejme dhe e mistershme e ngulitur thellë nën tokë. Bardhi ishte i djersitur, edhe pse jashtë temperatura kishte zbritur në zonën e ftohtë. Në dhomë ndihej një erë e rëndë thartire. Kjo ishte ndoshta arsyeja që infermirët e turnit të pasdites nuk e shkelnin më atë ambient prej orësh për t’u gjendur tek i sëmuri. Në fillim ndjeu dhimbje në të gjithë tabanin e këmbës së djathtë, që ceku e para dyshemenë dhe pastaj iu drodh kolona. U mbajt ngadalë pas shtratit dhe tentoi të hidhte hapin, por ai iu duk sikur ishte në hapësirë të pafundme. Ndjeu dhimbje. Ngriti sytë lart dhe kuptoi që tavani nuk ishte më i bardhë dhe se bardhësia e ditës iu mek në retinën e syrit të posaçelur si një perëndim që mbyllet pas perdeve në skenë. Mbase ishte iluzion ky, por ai nuk kishte kohë që ta vriste mendjen më për këtë. U rrëzua. Nuk e mësoi se sa ndenji ashtu, sepse asnjë nuk shkeli në dhomën-qeli të spitalit. Mirëpo urina i digjte. Kërkonte të derdhej jashtë, qoftë edhe në mënyrë të pavullnetshme. Djali bëri edhe një përpjekje tjetër. Mblodhi fuqitë e doli te muri. Iu shfaq dera. E hapi ngadalë e përballë hapësirës së ngushtë të koridorit dalloi përpara tri dyerve të tualetit, në gjysmerrësirën e saj hijen e një tjetri si një masë që thithte duhan. Ai përballë në një çast hezitoi. Iu duk sikur nuk u besonte syve, ndërsa pa Bardhin. U ndie keq në atë çast. Nuk e kishte menduar asnjëherë se të birin e Meço Tafës, ish partizan me të atin në një brigadë, do ta shihte edhe atë në të njëjtin pozicion me të. Djali i kryeministrit flaku cigaren dhe u sul që ta ndihte fatkeqin. E kapi për krahësh dhe e vendosi në gjoksin e tij. E solli përpara dyerve të tualetit. E mori me mend se Bardhi ishte drejtuar për aty. - Si të kanë bërë kështu, - tha nëpër dhëmbë me një zë gati të shuar, ku ndihej një keqardhje e thellë për bashkëvuajtësin e tij.

Nuk kishin patur shoqëri më përpara, por për familjen e Bardhit dhe Meçon, u kishte folur shpesh babai. Meçon e njihte dhe e kishte parë shpesh në bllok dhe në ambientet e Komitetit Qendror. Ky kishte qenë edhe zëvëndësministër në ekipin e babait disa vite më parë. Mehmeti nuk e hiqte nga goja. Një mbrëmje i kishte treguar për betejën në Tendën e Qypit dhe marshimin e madh drejt Shqipërisë së Mesme, ku lavdëronte trimërinë e Meço Tafës. E çmonte, ndaj dhe e kishte thirrur pas vetes… Ia zbërtheu pantallonat dhe kur tjetri derdhi ujët e hollë, e çoi drejt e në shtrat. - Të dija në Francë me studime. Por me sa shoh, edhe ju e paskeni pësuar. Si ndodhi e gjithë kjo gjëmë? Edhe njeriu i mirë xha Meço? U viktimizuam nga sistemi që e ëndërruan dhe e sollën prindërit tanë… Ata ishin arkitektët e kësaj gënjeshtre që i besuan vetë, duke gënjyer vetveten në radhë të parë, pastaj të tjerët. Këtu ku mbizotëron diktatura. I vetmi pozicion që i përshtatet njeriut të ndershëm, është burgu. Po përballemi me universin e hijeve, të cilëve u mungonte koka dhe, natyrisht, edhe logjika…Eh…është një kohë e tmershme për të qenë gjallë. Në korridor i ndien hapat që nxitonin dhe që po i afroheshin derës së dhomës së Bardhit. Djali i kryeministrit u ndjeu edhe dihatjen. Ishin dy policë të shërbimit të portës së brendshme. Hapën derën me nxitim dhe iu sulën njeriut që e kishte ndihmuar viktimën. - Ç'do këtu ti? Nuk e kishe lejen kështu. Të lejuam që të pish një cigare, por jo të ndihmosh të tjerët,- tha një gjatovinë, të cilit i ra kapelja sapo e tërhiqte nga krahët birin e ish kryeministrit. -Kape, Nuz ! - urdhëroi shokun e tij. - Armiq e bij armiqsh ! - klithi tjetri, që nuk dinte se ku ta kapte thyesin e rregullit për shkak të trupit të tij të shkurtër e të trashë, ku binte në sy një bark i madh që shpërvilej mbi rripin e mesit, i cili nuk e lejonte të ngjishej pas cigarepirësit. Vuri dy duart përpara pastaj dhe e shtyu drejt derës së dhomës për të dalë. Gjatovina vazhdonte ta tërhiqte zvarrë. Kur mbritën te dera, barkfryri zgjati dorën e djathtë dhe e lëshoi drejt e në fytyrën e djalit viktimë. Ai ndjeu që t'i flakëronin sytë, por nuk nxori asnjë zë. Polici tjetër e kishte tërhequr tani në korridor. Ndërkohë edhe një polic tjetër u gjet menjëherë aty. Barkfryri u kthye në dhomën e Bardhit. - Dëgjo këtu ti, kërmë, mos lëviz herë tjetër, se për ideal të partisë, për ideal të partisë, do të shij në hu, sa muti të të shkojë litar. I thonë diktaturë e proletariatit këtu. Armik ! Në korridor i sapoardhuri në shërbim e kishte zëvndësuar kapter Nuzin. I qëllonte rregullthyesit pa ndërprerje dhe shfrynte me kraharor sikur të çante dru. Bardhi ishte nderë mbi krevat dhe ndihej tashmë i lehtësuar nga dhimbja e fundit të barkut nga zbrazja e urinës. U mundua të kuptonte se kush ishte njeriu që i kishte thënë: “Të dija në Francë me studime…”, por nuk i kujtohej asgjë. Ç’ishte kjo Francë? Nuk i kujtohej, as edhe që të kishte studiuar ndonjëherë… Mblodhi shputat e këmbëve dhe i fshehu poshtë batanijes. Dy minuta më vonë ishte përsëri në gjumë, në një gjumë të thellë.

* * * 44

Gjeneral Fransua Bonner i telefonoi së bijës pak çaste para mesditës, atëhere kur Brizhita do të nisej në një takim me komisionin shtetëror francez të mjedisit, ku do të diskutohej për problemet e centraleve atomikë në jug të vendit. - "Le Figaro" sot ka një reportazh të një gazetari të AFP-së nga Tirana, Bernard Mamerë. Ju me siguri që nuk e keni parë deri tani, por unë gjykoj, bija ime, se ngjarjet atje po rrokullisen tani me shpejtësi në favor të popullit që kërkon demokraci. Do të jetë i afërt edhe bashkimi yt me babanë e fëmijës dhe njeriut që i ke premtuar ta presësh. Kurajo. Lexoje dhe flasim sonte në shtëpi. Brizhitë Bonner i zbriti shkallët me nxitim dhe doli menjëherë në "Place Concord". Në një kioskë e gjeti dhe e mori. E futi në çantë dhe nxitoi për në metro për të kapur orarin e takimit në Ministrinë e Mjedisit. Dëshëronte që reportazhin ta lexonte pas analizës që do t'i bëhej problemit, ku do të fliste edhe ajo, duke parashtruar disa kërkesa për sigurimin e disa masave mbrojtëse sipas ligjeve të OKB-së. Por brenda në metro, ndërsa duhej të priste edhe dy minuta, e nxori përsëri revistën nga çanta, sa për t'i hedhur një sy. Kishte një padurim të çuditshëm dhe mezi po priste ta lexonte. I dukej se pas atyre rreshtave do të gjente Fatbardhin, imazhin e fytyrës së tij në mbrëmjen e fundit në aeroport, që e shihte çdo ditë. E kishte marrë malli shumë. Ndjeu se iu njomën sytë. E hapi menjëherë dhe e gjeti Shqipërinë në pesë faqet e saj. Por nuk mundi të lexonte as edhe titullin. Shkronjat befas iu deformuan dhe iu duk në çast se iu rrëzuan para fytyrës. Fshiu lotët, pastaj e palosi menjëherë revistën dhe e futi përsëri në çantë. U ngrit ndërsa pa të hapej dera e mjetit udhëtues para saj. Lëvizi dhe zuri vend në një prej stolave anësorë. Mezi priti të dilte nga ajo sallë diskutimesh. Nuk iu durua as të kthehej menjëherë në zyrën e saj në krahun e majtë të sheshit "Konkord". Zuri vend në një tavolinë poshtë në bar dhe porositi diçka nga pijet freskuese. E hapi përsëri gazetën "Le Figaro" duke e vendosur në suprinën e tavolinës dhe nxitoi ta lexonte. Iu duk se do ta përpinte pas atij titulli të reportazhit "Në Tiranë bie shi", por në çast ndaloi. Ndjeu brenda vetes një lloj pështjellimi dhe kuptoi që zemra i kishte shpeshtuar rrahjet. Mendoi se në atë gjendje nuk mund të përqendrohej dot. Mori frymë thellë dhe në një çast mbylli sytë. "Zot, më ndihmo",- pëshpëriti dhe një sumbull loti doli nga qerpikët e rrëshqiti mbi mollëzën e faqes së djathtë. Hapi menjëherë çantën dhe nxori një picetë. Fshiu të dy mollëzat dhe pastaj hodhi vështrimin në sallën e vogël ku kishte pak klientë në këtë orë të ditës, përpara se të shtrohej dreka në lokal. Ndërsa kamerierja, një vajzë me ngjyrë nga vendet e Afrikës, i solli kafen mbi tavolinë, pa emrin e gazetarit dhe i erdhi në mendje një prej figurave të masmedias franceze, i cili sillte gjithmonë probleme nga vende të nxehta. E kishte admiruar. U ndie mirë që ai këtë herë sillte Shqipërinë, vendin që e konsideronte tashmë si atdheun e saj të dytë për shkak të Fatbardhit. Disa vite më parë kur ishte ende në lice, një film e realizim francez kishte sjellë ngjarjet e Kilit, ku diktatura e Pinoçetit përmbysi Salvador Alenden. "Në Santiago bie shi". Mbase shiu në këtë rast shërbente si metaforë ndryshimesh e prag revolucioni. Në Shqipëri pritet përmbysja e diktaturës… Ishte e para herë që shtypi francez u kushtonte kaq vëmendje dhe hapësirë ngjarjeve në Shqipëri. Brizhitë Bonner priste të mësonte shumë nga vendi, që i zhduku dhe i humbi babanë e fëmijës së saj, me të cilin që prej 8 vitesh nuk kishte pasur asnjë kontakt. Ajo e dinte se diçka kishte ndodhur me Bardhin dhe shteti komunist atje, në Ballkanin e largët, në këtë rast i kishte vrarë dashurinë e saj të parë. Por nuk e mendonte asnjëherë të keqen. Fundin e tij. E shumta që mund të kishte ndodhur me djalin që i vodhi zemrën dhe që tani e kishte baba të djalit të saj, do të ishte izolimi i tij ose edhe pamundësia për të komunikuar të dy. Harresën jo. Kurrsesi. Gjë që nuk mund të ndodhte midis tyre. Me duar që instiktivisht filluan t'i dridheshin, largoi pak filxhanin e kafesë dhe e vendosi përpara syve faqen e gazetës për të qëndruar te reportazhi:

...Një rapsod anonim me një bejte të tipit lab nga një krahinë në Juglindje të këtij vendi, nën titullin "poetik", "Le të pëlcasë armiku" në fundvitin e 89 -s, nuk mund ta rikthejë dot nderin e nëpërkëmbur të një shteti, që ka hyrë në një agoni të plotë. Ramiz Alia, i zgjedhuri i Enver Hoxhës, sapo ishte kthyer nga një takim në ish uzinën e traktorëve, diku në lindje të kryeqytetit shqiptar. Në komitetet e partisë nëpër rrethe së bashku me materialin dhe fjalën e mbajtur në mes të punëtorëve ishin futur në shaptilografim edhe disa vargje të shkruara me një stil patetik për vigjilencën dhe largpamësinë e partisë së punës, të cilat duhej të hidheshin si rastësisht në popull. Kjo do t'u shërbente proletarëve si