Romani me 90 faqe, nga S. Cvajg


Illo Foto

Per romancierin, Cvajg kam shkruar , ne “FL “ , kur kam folur per librin e tij te famshem “Zh. Fushe” , sot i adresohem nje problemi tjeter , per kete gjeni te prozes se gjate, kryesisht jetshkrimore . Cvajg e ka zhvilluar veprimtarine , kryesisht ne shekullin 20 , kur kemi parasysh faktin , qe ka vdekur ne vitin 1942 . Si romancier i ketij shekulli , paraflet , qe t’i perkasi prozes se gjate . Keshtu ka ndodhur me kete romancier te famshem , por ky shekull shenon nje nisme , per te zhvilluar prozen e shkurter . U zhvilluan gjeresisht tregimi , novela, proza poetike , skeci dhe gjini te tjera , qe i perkasin prozes se shkurter .

Ne kete hulli , u perzie dhe Cvajgu . Provoi te behej novator , ne hartimin e romanit te shkurter . Prej natyre dhe teknikes shkrimore , romani i perket prozes me te gjate , qe njifet , madje per ta thelluar nismen e prozes se gjate , jane shkruar Saga , qe jane me shume se dy romane , me te njejtet personazhe dhe me zgjidhje , ne sejcilen liber . Sa me afer shekullit te 21 , aq me e thuket u be kerkesa , jo thjesht , per proze te shkurter , por edhe per romane te shkurter .

Nje roman i tille eshte romani Cvajgut , “ Pershtjellim ndjenjash “ dhe me nen titull , “Roman per veten , nje burre dhe nje grua .” Kete roman e ka prure ne shqip , Sokol Dodani . Eshte botuar nga “Globe “ , ne vitin 1992 . simbas ketij botimi , libri nominon 92 faqe , por duke respektuar standardet e germave , ky roman ka me pak se 90 faqe . Nuk kemi hasur romane te kesaj madhesie fizike . Cvajgu ja ka dale , te na japi nje roman te tille te ngjeshur dhe me nje proze te rrjedheshme , qe vetem nga veshtiresia e perkthimit , nuk quhet proze poetike . Besoj ne orgjinal , keshtu citohet .Cvajgu ishte dhe mbete romancier enigmatik . Per nje krijus , pergjegjesia me e madhe eshte , kur shkruan , ne kopertine , fjalen , “Roman “ . Nje kritik ekzigjent , me ka treguar se romane e brendise , jane ne dispropocion me romanet e sasise aritmetike . Mund te jete roman i shkruar me qindra faqe dhe te japi informacion sa nje tregim . Kur them tregim , novela perjashtohet .

Personazhet e romanit jane tre : Profesori i shkencave anglikene , R.deG, Nusja e tij, pa emer specifik dhe studenti Ronald . Ngjarjet shvillohen ne Berlin dhe ne rrethinat e tij . Ka pak personazhe epizodike , ndoshta , dicka me shume se sa mbulojne personazhet kryesore . Romani eshte shkruar rreth viteve 1940 ? . Me kaq pak personazhe , edhe nje tregim mesatar , nuk do te quhej i plotesuar , po keshtu dhe nje novele .

Faktikisht kemi te bejme me nje roman ne kuptimin e plote te fjales . Nuk e cilesoj une te tille , por vete autori dhe shtepija botuse . Mua , si lexus dhe ju , qe me lexoni , me ben pershtypje volumi sasior dhe cilesor i ketij romani . Ke quaj cilesor ? Sasine e personazheve , menyren e natyrshem te diallogjeve dhe diapazonin kohor te zhvillimit narativ

Nder kohe , kemi mesuar se romani eshte nje gur kilometrik ne peridhen historike , qe zhvillohet . A eshte i tille romani i Cvajgut ? Po. Edhe kete kusht e ploteson romani ne fjale

Romani pershkruan nje profesor me karakter dukshem te semure , familjen e tij , qe i ngjan teresisht karekterit te profesorit dhe nje studenti , si te gjithe studentet , me boten e çthurur , por dhe vendimit , per te formuar karakterin e shendoshe dhe te mirearsimuar . Nusja e profesorit eshte nje bashkeshorte tipike e gruas te perkushtuar ndaj bashkeshorit dhe familjes . Te tilla jane shumica e grave , qe mendojne sigurisht , per familjen dhe te arthmen . Kerkesa per t’u bere nene , eshte mani femerore . Bashkeshortit te kesaj nuseje , kjo deshire e bashkeshortes Madje sakrifikojne , qe bashkeshorti te largohet nga veset , karakteri i semure dhe te lozi rolin specifik si kryefamilar i devotshem . Duke qene kaq pergjithesus personazhet e romanit , vete romani behet perfaqsus tipik i shoqerise , qe pershkruan .

Me keto tre cilesi , romani i Cvajgut ze vendin e merituar , ne romanistiken e kohes se vet dhe ne te arthmen, po thuaj pa kufi . C’dua te them me fjalen e fundit? Vete Cvajgu i dha fund jetes ne menyre te ndergjegjeshme , por u thellua ne menyre skrupuloze ne jetet e njerzve te shquar . Shkroi jetshkrime : per Marie Stuart , per Tolstoin , per Dostojevskin , per Kafken , per Fushene , per Frojdin . Jetshkrimet e rendesishme te ketyre burrave , kane lene vrage te thella ne jeten e tij krijuse . Ne kete veshtrim , biografet e tij pohojne se Cvajg eshte mjeshter i dashurive te cmendura dhe i konfuzionit te ndjenjave , i exseseve te pasionit , i thellesise te emocioneve .

Ai vete shkruan : “ disa gjendje psikollogjike , kane pushtet shqetesus mbi mua . Me duhet deshire ezjarrte , per t’i kaluar lehte” . Faktikisht nuk i kaloi lehte . U vetsakrifikua , bashke me bashkeshorten , ne pronen e Babait te vet , ne Brazil, ne moshen 60 vjec , energjik dhe ne mundesi te tjera , per prodhimtari letrare .

I perserita keto te dhena biografike te Cvajgut , sepse romani , i shkurter , qe kemi ne studim , eshte roman i ngarkuar me gjendje psiko-emocionale te pa njohura , ne ndonje veper letrare , per intesitetin e depertimit te ketyre ndjenjave , ne mardheniet intime dhe shoqerore te njerzve , sic nuk i kemi gjetur ne ndonje shkrimtar tjeter . Kjo na ben te besojme se ne keta personazhe , Cvajgu ka kontribuar me personalitetin e tij moral dhe me fuqine depertuse te vepres .Sejcili nga keto personalitete perfaqeson nje bote te brendeshme te madhe dhe te komlikuar , qe pasi ka kaluar ne doren mjeshterore te Cvajgut , perben nje model te personazheve , qe jetojne jeten ne sherbim te njerezve . Vete Cvajgu , eshte brenda jeteve te tyre dhe shumicen e ketyre pervojave , ua ka transmentuar lexusve , nepermjet veprave origjinale , njera prej te cilave , eshte romani i shkurter , qe po analizojme .

Romanin e shkurter e kerkonte koha . Jo kushdo mund te merrte nismen , per ta konceptuar ate . Ai eshte i shkurter nga ana sasiore , por eshte normal , nga problematika dhe mesazhet , qe i percjell te arthmes njerezore . Cila eshte permbajtja e shkurter e romanit “ Peshtjellim ndjenjash“ ?

Petagogu i universitetit , ka mbi 20 vjet , ne kete detyre te rendesishme , sa shteterore dhe humane . Njifet petagog strikt ndaj detyres , qe e ploteson me c’do student , te marre vecmas . Pervoja e tij , njifet jo vetem nga astudentet , por dhe nga familjet e tyre . Leksionet e tij jane te ngarkuara me literature shtese , mbi programet e rektoratit . Eshte i martuar me nje nuse te bukur , besnike dhe te perkushtuar ndaj bashkeshortit . Eshte anvise e ndergjegjshme dhe me kulture profesionale .Eshte qytetare e ndrojtur . nuk Ne aparence , ngjan me grate e burkes dhe te ferexhese , por afrohet me to , ne raportet , qe luan gruaja ne familje .

Rolando eshte nje student , qe filloi studimet ne nje universitet tjeter larg universitetit te RdeG , si dhe larg fshatit te lindjes se tij . Studenti Ronald , cperdoroi besimin e familjes dhe parate , por nuk dha asnje provim . Ju perkushtua jetes se cthurur te alkolit dhe femrave extraordinere . Familja nuk mund ta duronte kete gjendje te dyzuar familjare . Babai i Ronaldit , vajti ne interrnatin , ku banonte djali i tij dhe pa nga afer jeten e cthurur te djalit , qe ka cperdoruar besimin dhe kursimet familjare . Ronald mbeti i befasuar nga vizita e pa paralajmeruar e Babait . U ndodh perpara nje cgenjimi te rende dhe ishte gati te pranonte c’do ndeshkim .

Babai , si te gjithe baballaret , i propozoi zgjidhjen me optimale , qe mund te ekzistoi . I dha urdher djalit te nderpriste jeten ne kete qytetet dhe te shkonte te takonte petagogun e famshem , ne nje qytet te periferise . Djali vajti per ta takuar profesorin , por ky i la takim , ne auditorin , ku jepte leksion . Dukej si njeri shume i zene me pune , deri ne konfuz . Biseden me Ronaldon e kreu pasi mbaroi leksionin , qe e degjoi dhe Ronaldo, qe nuk kishte asnje interes , per leksionin e nxjerre nga arshivat e ndryshkura anglikane .

Profesori u tregua shume miqesor , i rekomandoi nje apartament ngjitur me apartamentin e vet dhe dite pas dite , u miqesua dhe me gruan e Profesorit . Jetonin si ne nje familje , perfshire dhe vaktet e ushqimit , qe i conte gruaja , ne zyren e petagogut dhe i konsumonin te dy . Miqesia u sherbente te tre paleve . Petagogu , filloi nje preokupim , qe e lidhte me familjen , Ronaldo , merte leksione dhe bente jeten e studentit , pa asnje teperim te moshes . Nusja shifte se burri i saj filloi nje preokupim , qe e lidhte me familjen .

Perpara se te preokupohej me Ronaldin petagogu rreshqiste nga binaret dhe largohej nga shtepia , duke u futur ne grupet etnike , qe benin jeten cigane . Jetonte midis tyre , duke bere clodhjen nga puna e mbyllur ne studjo dhe ne auditor . Nje prej diteve , Ronald e pyet , sa vepra kishte botuar petagogu i tij dhe cila ishte vepra e profesatures . Kete veper profesori e pat braktisur , per shume kohe , thjesht pe