Neki Lulaj: A JEMI NE?

“Në Hagë”, poezia merr trajtën e një akti rezistence morale. Figura e acarit, e lyshtërave dhe e “plafit të zi” ndërton një ikonografi të errësimit të drejtësisë, ndërsa gjykimi i UÇK-së shndërrohet në simbol të përmbysjes së vlerave. Këtu prania poetike është prani e dhimbjes së vetëdijshme: fjala nuk thërret vetëm indinjatë, por qartësi etike, duke e vendosur subjektin lirik në një marrëdhënie të drejtpërdrejtë me padrejtësinë historike. Poezia shërben si hapësirë e kujtesës aktive, ku shërimi fillon nga emërtimi i plagës. Poezia tjetwr “Pasqyrë shpirti” e zhvendos theksin nga historia e jashtme drejt topografisë së brendshme. Pasqyra, lumi i territ, hëna dhe vesa krijojnë një sistem metaforik të vetëvëzhgimit dhe të përpjekjes për qartësi. Këtu reflektimi nuk është ikje, por një proces i thellë i rindërtimit të vetes përmes kujtesës së fisit dhe vazhdimësisë brezore. Poezia siguron një hapësirë meditimi, ku mençuria lind nga përballja me errësirën, jo nga mohimi i saj. Tek dy poezitw nw vazhdim, “Shtegu i thinjur” dhe “A jemi ne?”, potenciali filozofik i ciklit bëhet më i dukshëm. Pyetja identitare shtrihet midis mitikes dhe njerëzores, midis tokës dhe pavdekësisë. Thinjtë, shtegu, shkallët e pavdekësisë janë shenja të një udhëtimi ekzistencial ku poezia kërkon kuptim në një shekull të trazuar. Këtu prania poetike është prani kërkuese: një përpjekje për të çarë perdet e verbimit dhe për të rimarrë dritën morale të njeriut. Poezitw e pwrkushtuara dashurisë, si “E dashur” dhe “Kur ti vjen”, nuk janë thjesht lirika intime, por akte bashkimi shpirtëror që sfidojnë ndarjet gjeografike e historike. Dashuria shfaqet si forcë shëruese dhe si potencial i ribashkimit kombëtar e njerëzor. Ajo krijon një kundër-peshë ndaj dhimbjes politike, duke ofruar qetësi, butësi dhe shpresë. Tek poezia e fundit me titullin, “Heshtja”, vetw heshtja si nocion filozofik, sintetizon gjithë ciklin. Heshtja mbetet si prani e rëndë, por edhe si mundësi zgjimi. Në këtë poezi, heshtja nuk është boshësi, por hapësirë ku fjala po përgatitet të rilindë. Është pikërisht kjo heshtje e përpunuar poetikisht që i jep ciklit forcën e tij shëruese dhe qartësuese. Në tërësi, poezitë e prura nga Neki Lulaj, ndërtojnë një univers ku fjala poetike bëhet mjet për mençuri, shërim dhe rritje shpirtërore. Ato ofrojnë një përvojë leximi që i reziston zhurmës së kohës, duke e rikthyer poezinë në funksionin e saj thelbësor: si akt pranie, si reflektim i thellë dhe si potencial për transformim të brendshëm e kolektiv. (F. Terziu)

NË HAGË

Po fërshëllejnë acare mbi fytyrat e ndritura

Heroizmi dhe sakrificat e dëshmorëve  po zbehet

Po  mbulohen me lyshtër dhe me plaf të zi

Moj plakë e zgjebosur, ne gjithmonë qemë bonjakë

Apo hithra livadhi nën blirin e skëterrës.

Më ushqen kureshtja ta mësoj misterin e fshehtë.

Por drejtësia dhe e vërteta moti kanë ngordhur.

Në këtë kohë pa kohë po fryn sqotë bore nga Perëndimi.

UÇK-ja që mbrojti  nga agresori pragun  e nderin

Po gjykohet si dorë e krimit me pa të drejtë.

Është turp e mizori kjo çka po ndodh me herojt

E ky trishtim  futet si thikë mbi shpatulla shqipes

Zemra më është bërë mështeknë brengosëse

Nën këmbë po na gërryejnë  si urithi nëpër vrima

Armiqët puthadorë gjithandaj po gropojnë.

Ne puthëm shkurre e përqafuam murriza në kohëra

Mbi rrasën e kohës u mprehën ditët e padrejtësitë.

Hingëlluam prapa kalit tek avull nxirrte avull nga goja

Hënës ia ofruam gjoks e putra

E ju na i zhvleftësuat luftëtarë e  Lirisë tonë

PASQYRË SHPIRTI

Mbi samarin e jetës shoh si arnë një rreze dielli

Në leqet e vetvetes në lundrim pasqyrat pushtojnë kalanë

Kjo valë pellgu i shpirtit ky shekull plotë dallgë

Me cilin çarçaf u mbështoll hëna që ndrin botën mbarë

Ky lum terri ma rrënon muranën e degët e lisave

Me vesë i laka, e zogjtë me flatrat e veta engjëllore

Po bartin gjurmët e fërkimet e nata po gërhet

Si një plakë e lodhur që ecën përmbi pllaka

Me parmendë në dorë.

O pasqyrë e shpirtit tim

Me lër te mos harroj ashtin e fisit

Qe ne breza ardhmërinë ma rilind

Për ditët e reja të rizgjimit

Eci mbi samarët në stanët e pafund të jetës

E shtrëngoj leqet e shpirtit në lundrim

O,më trishtonky shekull me dallgë kërleshur

Që valë të reja më zgjoka në shpirt

E kërkoj çarçafë që të mbledh me duar hënën

Po lumi i territ po më bën udhën si murranë

Në degët e lisave mbledh vesën e  ëndërruar

E zogut ia prek flatrën e imtë e të bardhë

E mbaj me duar gjurmë të shumta fërkimi

E natën  si një qen tinza e dëboj

O moj kohë vrastare që vjen me shtigje verbimi

Mos u mplak me parmendë në dorë.

SHTEGU I THINJUR

Ajo vjen me buzë të purpura, të mbledhura.

Merr guximin e kalon shtegun që të thinj.

Në gjoks ka një det  dëshirash të ndezura

Perdet e shpirtit pëlcasin qiellin, kaltërsinë.

Ballin   e prek me ledhatime si  shurdhmemec.

Lëshojnë xixa stralli mes dremitjesh

Sikur bredhin kuajt në lamë, në udhën e shkretë.

Ne mes të oborrit shkurre mes moçalishtesh

Në dhomat e qiellit sërish terr,  brengë

Ta gjej shtegun në mes të vetëtimës

Të  ngjitem në majë të shkretëtirës së nxehtë 

Botën e mykur ta hedhim mes luginës.

Në odën e zemrave shoh qiri të ndezur

E për rreth një botë te shurdhër në jerm.

T’i shqyejmë perdet e pendimit të egër

E buzëve të nxjerrin mjaltë e jo helm.

A  JEMI NE?

 A jemi ne

Shtegtarët e tokës me shkopij druri?

Apo zogjtë e qiellit me flatra që fluturojnë në qiell?

A jemi krijesat e ketij shekulli

Të spërkatur me pluhur meteorësh

Që kemi në krye thinja me  plotë dritë ?      

A jemi ne

Të ngrohur në dimrin e thinjur me acar

Apo të ftohur me rreze maji me diell

Kur lulet sërish kanë rilindur?

A jemi ne

Njerëzit  me të dashurit e Zeusit

Dëshmitarët që i mallkuam gozhduesit e mjerë .

A ikëm  ne me vrap

Nga moçalet me shkarpa

E  bashkë u ngjitëm lart me stola qielli

Shkallëve të pavdeksisë

Në prehërin e tokës kokën e vumë në gurin e varrit

Ish jasteku i Nënë Lokës, i ngrohtë, i shtrenjtë.

Qe të jetojmë sa dheu i keësaj toke.

E DASHUR

 E dashur, sonte po rrimë pranë e pranë.

 Aromën e njëri-tjetrit me afsh po shijojmë.

 Të bëhemi të dy si pëllumba të bardhë

 Ti në Çamëri e unë në Ujman.

 Flokët gështenjë po t’i merr era

Uji i akullt ëmbël ma freskon zemrën.

Të jetojmë bashkë se na iku jeta

Ti në atë bokë e unë në këtë shteg.

Rrugëve të Çamërisë ecë ti si e dëbuar

 Vala e detit ta shton ngrohtësinë e nurin

Ulem aty mbi kalldrëmin e përmalluar

 Lulja e dashurisë po e shpon  gurin.

 Sa i dua i dua t´gjith njerëzit që  i ka mbi toka .

 Të gjithëve dua t`ua dhuroj një testament.

 Te kelithim se Çamëria është e jona.

 E të gjykojmë pse na ndau bota?

 Ikën vitet larg e larg në brigje kohe

 Shtiza e orës kurrë s`pushoi.

 Dua të lundroj gjatë n` Ujmanin ton

 Të prqafohm bashk në Çamërinë që na fton.

KUR TI VJEN

Më erdhe me natën e qetë

Kur ajo kish rritur shtatin

Si ketri këmbëlehtë

Derën ngadalë e hape

Atë natë unë akoma s`kisha fjetë.

Isha thelluar në heshtjen time sublime

Si në kllapi ndijeva hapat e tua të lehtë.

Diçka befas më shpurpurisi mijëra kujtime.

Sa ndieva mallin që më zbukuronte këtë jetë.

Më erdhe si vetëtimë qielli

Që lumturojnë natyrën.

Me erdhe befas  te unë në këtë natë shenjtërie

Ti gëzimi i pashuar, ti shqiponja ime.

Ti erdhe natën në terr.

Por si Neon lëshoje dritë

Gjatë e pritëm njëri-tjetrin

Ti nga unë e unë nga ti

Kurrë s`kemi për të ikur në përjetësi.

HESHTJA

Heshtja ecën me mua.

Heshtja lëviz si lokomotivë

Ma pushton trurin

Ushton në kokën time të trazuar.

Si stuhi rërë mbi shkretetirë.

Pas meje

Një mjegull vjeshte….

Gjethet me erën ikën pa adresë..

 Nga batica e saj

Ylberi rrit shtatin sa maja sa bregu

E Dielli ma rritë hijën

Ne mëngjesin e mbarë.

Ylberin s`munda kurrë me e zenë

Qe zbret mbi degë si zhurmë e pashkrua

Zgjon detin e fjetur si  një uragan

E bota po  bota pse vall është

Kaq shumë e trazuar?

Nuk dua t’i mbyll buzët e mia.

Të lodhura nga heshtje e tepruar.

E vitet po ikin si mjegulla mes lugine

Deri sa të shoh  dashurinë e kthyer

Dhe botën duke u përqafuar.