MARASH MIRASHI: SHËNIME RRETH LIBRIT: "BALTA QË (S) DUAM"

GAZETARI GJOVALIN GJELOSHI - OPOZITAR I PËRJETSHËM ME PUSHTETIN

Ecja e tyre u bë në kollonë për arsye se ai shteg nuk u jepte mundësi të ecnin në formacion luftarak. Duhet të ecnin njëri mbas tjetrit se ishte shumë i ngushtë dhe, nëse ndodhte rrëshqitja e ndonjërit prej tyre, al do të përfun- donte i vdekur në atë terren shkëmb i pjerrët. Ndërkohë që ushtarakët serbë, që duhet të ishin pararoja, nisën të kalonin në rresht për një dhe në njëfarë distance nga njëri-tjetri, nga prita, pesë burrat dhe një burrneshë hapën zjarr rreth 50-60 metra më lart se shtegu ku po kalonin serbët, të cilët u pozicionuan dhe përgjigja e tyre ishte shumë e fuqishme, me zjarr të përqëndruar nga vinin plumbat. Brenda një kohe të shkurtër ushtarët serbë u rrokullisën në humnerë dhe ranë në lumin e Fanit. Ushtari i fundit, meqenëse ishte pak larg nga rrezja e zjarrit, u plagos dhe duke parë se të gjithë shokët tu vranë, ngriti duart lart në shenjë dorëzimi, duke folur në gjuhën e tij: "Lele majka Burrat deshën ta vrisnin, por ndërhyri motra virgjën dhe u lut që ta falin atë ushtar, dhe ata nuk e vranë, madje e lanë që të ikte, duke ndryshuar drejtimin. I plagosuri doll nga ana tjetër e lumit të Fanit dhe mori rrugën drejt Lumit të Zi, ku u bashkua me batalionin ne marrshez e Marpjetraj, Krejt fshati i Fush-Arrèsit u alarmua për ngjarjen që ndodhi dhe, duke qenë të vetëdijshëm se serbët do të hakmerreshin, ata filluan ti braktisnin shtëpitë e tyre, duke u larguar drejt malit të Krra- bit, me përjashtim të Tuc Marka Gjegjës dhe të Gjok Jakut, që kishin qëndruar në shtëpitë e tyre. Ushtarët serb la filluan mbarë kontrollin shtëpi për shtëpi, por nuk gjetën njeri dhe filluan të plaçkisnin. Te shtëpia e Tuc Marka Gjegjës vajtën dy ushtarakë serbë. Tuci ishte brenda në shtëpinë e tij dhe herè mbas here vrojtonte se lush po vinte. Ne momentin kur pa dy ushtarët serbë në oborr, dhe pa bërë zë shtyn derën e shtëpisë, alu fsheh mbas derës me një sakicë në dorë.

Përmes

Ndërsa kemi marrë në dorë këtë libër pub- licistik të botimeve "Fishta” me një titull të çuditshëm "Balta që duam”, por që secili mund ta përceptojë atë edhe si "Balta që sduam, befas na bëhet sikur dëgjojmë vrimës së derës, al po shikonte veprimet e njërit ushtar që hyri brenda, i cili me anë të bajonetës hapi një arkë, ku gjeti ca mish të thatë dhe filloi të mbushte çantën e shpinës, tek një qyp gjeti tlynë( gjalp), që e futi në çantë, tek një arkë tjetër al gjeti ca stoli sermi për gra, që viheshin në qafë dhe gjithnje po komunikonte me ushtarin që ishte para derës së shtëpisë, si roje me automatik në dorë. Në një moment, kur ushtari serb, që ishte roje, e kishte shikimin nga oborri, duke parë se mos po vinte dikush nga shtëpitë e tjera, Tuci 1 ra me sakicë(sopaté) mbas koke, duke e lënë të vdekur në vend, pastaj e tërhoqi zvarrë deri te baraka, ku ishte furra, e mbulol me ca shkurre që kishte nxjerrë nga vathi i bagtive, derën e furrës e mbushi me hl, si dhe mbulol vazhdën e gjakut nga furra deri te dera e shtëpisë dhe iku tek shpia Gjok Jak Carës, për ta lajmëruar që të iknim, pasi kishte vrarë një ushtar serb në oborr dhe do të vinin serbët e tjerë dhe do t'i vrisnin. Ata të dy që ishin të fundit që kishin qëndru- ar në shtëpitë e tyre, u larguan me shpejtësi. Çfarë kishte ndodhur? Kur ushtari i plagosur ishte bashkuar me batalionin, ushtria serbe ishte nisur për reprezalje dhe serbët e morën mbarë të gjithë fshatin, duke plaçkitë e djegë të glitha shtëpitë në Fushë-Arrës pa përjashtim. Përpjekja e parë për të kaluar Shtegun e keq kishte dështuar. Për të kaluar aty, ata kishin organizuar më parë operacione zbulimi dhe e kishin siguruar vendin me roje. Kështu serbët mundën të kalonin, pasi e morën një mësim të mirë në Fushë Arrës. Kjo betejë për shkak të shumë rrethanave, por edhe të mungesës së vëmendjes së shkruesve të historikut të Fushë Arrësit, asnjë nuk e ka marr vëmendjen e duhur. "Gjin Tud" ka qenë edhe pjesmarres në luften Pric Vidit 1914, Eshtë moment që kjo luftë, që ndonëse simbolike u bên nder pjesëmarrësve të ndriçohet, duke gjetur emrat e formacionit luftarak shqiptar. Shteti shqiptar duhet ta njohë edhe zyrtarisht këtë qëndresë, duke vendosur një memorial përkujtimor aty, si dhe duke dekoruar pjesëmarrësit e kësaj beteje. aromën e bojës ende të patharë të shtypit, e cila për shumicën tonë këtu sot, në këtë promovim, është aroma e një dashurie për një nga profesionet me të bukura e më të respektuara, e herë-herë më të anatemuara në botë, siç është ai i gazetarit.

Profesion që e ushtruan të mëdhenjte Ernest Heminguel, George Oruell, e madje Gabriel Garcia Markes, perfaqesuesi më në zë i realizmit magjik, nobelist i famshem, thoshte për romanet e tij, se ju po lexoni librat e një gazetari. Pra gazetaria si profesion, kërkon padyshim intuitën e një shkrimtari po aq sa edhe atë të gazetarit, vetëm të atij gazetari që koha e vendos në opozite të përjetshme me pushtetin. Eshtë kënaqësi për mua të them se kolegu i talentuar Gjovalin Gjeloshi është injë prej tyre... një prej gazetarëve shqiptarë të shtypit të shkruar, ndër më të talentuarit e katër dekadave të fundit, me fokus kryesor problematikat e fshatit shqiptar, bujqësisë, pyjeve, kullotave, mjedisit, turizmit dhe zonave zonave rurale në përgjithësi. Si një gazetar me një eksperience 35 vjeçare, sa në shtypin e shkruar dhe sa ne televizionin shqiptar, mund të pohoj me bindje të plotë se gazetaria e shkruar është gjithmonë dom- inante ndaj asaj vizive, pasi ka një favor të jashtëzakonshëm dhe një epërsi të dukshme ndaj dritave dhe prozhektorève verbues të studiove televizive, të cilave nuk u shkon aspak për shtat shprehja e famshme latine: e shkruara mbetet- fjala tretet. Televizioni na mbledh të gjithëve në mbrëmje në sallon, për të ndenjur me njerëz të cilët, zor se do t'i ftonim ndonjëherë në shtëpi.

Pra televizioni herë-herë është një histeri kolek- tive, ndërkohë që akti i leximit të një gazete është një gjë krejt tjetër, ai është lexim, e leximi si i tillw nuk ka alternativë. Kjo vlen për shtypin e sidomos për kolegë të zoté si Gjovalin Gjeloshi, i cili na sjell këtë përm bledhje publicistike disa dekadëshe "Balta që s' duam, versionin e një gazetari që nuk ka bërë kompromis kurrë me profesionin e tij, duke qenë njëherësh një prej zbatuesve më rigorozë të kodit të etikës së gazetarit. Personalisht do të flisja pa u ndalur për gjithcka që ka të bëjë me zhanrin që lwvron me sukses kolegu ynë i nderuar Gjovalini, por e gjej me vend të sjell në kujtesën e të gjithëve, se Gjovalini e ka shtyrë vetë vag- onin e mundimeve të tij profesionale në një rrugë plot të tatēpjeta, siç është ajo e shtypit, GJOVALIN GJELOSHI BALTA që (s)duam PUBLICISTIKË madje duke u përballur me pushtetet, që zor se mund ta falin një gazetar që u del kundër, qoftëedhe me nje shkrim në gazetë, mjafton që shkrimi të ketë shijen e athët të lëngut të thanës, aq sapër ta bërë pushtetin të tështje me gjithë bulçinjtë në një zulëm të pashoq ndaj lirisë së fjalës. Mendoj se gazetari Gjovalin Gjeloshi e ka marrë haraçin e të qenit gazetar i përkush- tuar në dobi të shoqërisë dhe të të drejtave njerëzore dhe jo në dobi të pushteteve, sa kohë që pushtetet, cilado qofshin ato, kanë nevojë për një çetë gazetarësh servilë që paguhen me shuma të majme dhe bëjnë jetë luksi, udhëtojnë më makina të shtrenjta dhe gromësinë si për të na kujtuar se ata gjithmonë i shoqëron veç të tjerave edhe një farë "konstipacioni" profesional. Gjovalin Gjeloshi është një profesionist i kulturuar, i mirèarsimuar dhe i ditur, pasardhës i një fisi të madh, që zor se anëtarët e tij do të mund të merreshin me punë të vogla siç ble fjala, etja për më shumë fitime, përmes një profesioni, ku fitimi i vetëm është dinjiteti, apo siç herë herë na pëlqen të themi, ruajtja e cipes.

Mjafton të shfletojmë këtë libër, të cilin më parë e kemi lexuar në faqet e disa organeve të shtypit, me të cilat Gjovalini ka bashkëpunuar në dekada, që të kuptojmë se kemi të bëjmë me një gazetar i cili që në shkrimet e para u dha atyre një karakter problemor dhe investigues, çka për kohën kur ai nist të shfaqe) në faqet e shtypit qendror, ishte një risi, një diçka ndryshe një befasi për vetë kolegët më me përvojë qe e pikasen talentin e gazetarit të ri dhe hapen faqet e gazetës, (I pari drejtuesi i gazetés Bashkimi, emblema e gazetarisë shqiptare, Prof. Dr. Hamit Boriçi)- duke shënuar ashtu pa bujë ardhjen në gazetari, të një per- sonaliteti të padiskutueshëm që siç e thashë pak më lart e shtyu vagonin e mundimeve të tij profesionale vetë, duke nxjerrë nga errësira e minierës tonë sociale, mineralin e çmuar të së vërtetës. Me aq mjeshtëri sa ç'lëvron temën problemore, ky gaze- tar trajton me një zotësi për tu patur në konsideratè, edhe reportazhin, shënimet e udhëtimit, portretin njerëzor dhe mbi të gjitha aftësinë për të analizuar fakte dhe dukuri, që kanë të bëjnë me mjedisin tonë social dhe politik. Gjovalin Gjeloshi është besnik i pesë pyetjeve të famshe të gazetarisë: Kush, Çfare, Kur, Ku dhe Pse. Duke e nohur mirë stilin e këtij gazetari që nuk e fsheh e kam çmuar dhe njour që në rininë time, mund të them me plot gojën se Gjovalini eshte një gazetar i pyetjes "pse", pikërisht kjo pyetje do ta mbajë gjithnjë kolegun tonë në gazetarinė e një epoke të re, ku secili, falë botës së internetit dhe rrjeteve sociale, mund ta konsiderojë vetën një gazetar, por eshte pikërisht kjo epoke e re që po e transformon dhe po e bën më të rafinuar këtë profesion, pa té cilin shoqëritë do të degradonin në një përgjumje kolektive duke u dhënë mundési pushteteve të na sundonin më lehtë përmes sejmenève të tyre, gazetarë të mirëpaguar, të cilëve duhet t'u vëmë përballë gazetarë të tipit "Gjovalin Gjeloshi", për të cilin urojmë që të mos jetë një specie në zhdukje dhe as 1 "fundmi ! Mohikanëve të një gazetarie kurajoze, kaq të munguar në realitetin e profesionit tonë të përbashkët.

Prandaj edhe libri "Balta që (s)duam”! kolegut tonë, na fut në një botë jo thjesht nostalgjie apo krenarie për profesionin, por na vë para një përgjegjësie të re për të ridimensionuar përqasjen tonë në këtë terren gjysmëdemokraci-gjysmëdiktaturë ku këmba mund të rrëshqasë, e ndërsa 1 rrëzuari vuan pasojat, media mund të shkruajë se dikush u aksidentua duke bërë patinazh. Gazetarët duhet të jenë roje të së vertetës, ashtu siç libri i kolegut tonë Gjova- lin Gjeloshi e dëshmon qartë në të gjitha faqet e tij. Një libër që për nga mjeshtëria dhe aftësitë analitike që mbart, do t'ua reko- mandoja sė pari studentëve të gazatarisë si njé manual me mjaft vlerë, se dyti gazetarëve të rinj, si një çelës për të hyrë më thellë në profesion dhe se treti kolegëve dhe lexuesve, të cilët përmes rileximit do të udhëtojnë me gazetarin Gjovalin Gjeloshi, i cili që herët u mbajt fort tek "shkopi" i së vërtetës, në një rrugë ku gënjeshtra shpeshherë konsidero- het virtyt. I nderuar koleg dhe dashamirës Gjova- lin Gjeloshi, urime për këtë përmbledhje publicistike dhe faleminderit edhe për të gjitha botimet tuaja të meparshme, kryesisht tě zhanreve studimorë, që nuk janë fokus 1 këtij shkrimi, por që meritojnë vëmendje pa dyshim në analiza të tjera promovuese.