MANUSHAQJA


MANUSHAQJA


Tregim nga Fatmir Terziu


- Mami, mam…, mamkë, të keqen mamkë, pse më quajte me emrin e kësaj luleje? Mami, ma… më dëgjon? Më dëgjon… e mami moj të keqen, më thuaj? - thuajse përsëriste gati ç’do minutë refrenin e kësaj retorike atë ditë, ajo vogëlushja ledhatushe, e vetmja e Dlirës, ose “jeta e saj”, siç shprehej ajo gati përherë.

Të gjithë habiteshin me qëndrimin e Dlirës për të bijën. Kukull e kaluar kukullës. E mbante si një kone për dore. E mbante shumë pastër dhe e vishte bukur. Kur s’ia prishte për gjë. I përgjigjej në çast. Por, kjo pyetje, se si kishte ngelur pa përgjigje për “dritën e syve të saj”. As vetë s’e kuptonte pse s’i kthente një pergjigje, qoftë edhe negative, ose sa për të fishkur kuriozitetin e vajzës…

Jo! - mërmëriti prerë ajo. Jo! Kurrë…! - shtoi më pas. Unë s’do të flas për këtë emër, s’do të hap gojën? - shtoi më vete, jam betuar njëherë e përgjithmonë, ndërsa shihte vogëlushen që priste një përgjigje, drejt në sy...

Ca pika loti e tradhëtuan në çast. U mundua ta mbante veten, teksa e rroku vajzën përdore dhe filloi lojën e zakonshme mes luleve.

- E më kap? Hajde më kap? - i tha vogëlushes.

Ajo rrinte dhe me brishtësinë e saj vëzhgonte të ëmën e gati pulsonte ndryshimin e saj, nga çasti në çast.

E vogël, por djallëzore - mendoi Dlira.

- Mami…? - tentoi të fliste prapë vajza, por ajo me një të qeshur gati të papërsëritshëm e me gishtin tregues drejtuar një peme, hijesoi kërshërinë e vajzës. Aty, ndanë degëve të një peme motake, dy gushëkuqe cicëronin dhe pickëliteshin me njëra-tjetrën. Zogjtë jepnin e merrnin me të tyren. Sqepthat e tyre të vegjël e delikatë jepnin e merrnin sipas tyres. Qafoheshin e pastaj shprishnin rendin e puplave të tyre, që mahnisnin e hijeshonin nga larg. Sytë u ndritnin si dy llambushka të vockla. E kur nuk i mbanin dot as degët e qershizës kapërcenin shkitazi, siç dinë vetëm dy zogj ta bëjnë në ndonjë degëz tjetër më të fortë.

- I sheh? - nderhyri Dlira, duke ndërprerë me të qeshurën e saj tipike dhe duke treguar me gisht andej nga zogjtë. I sheh ata luajnë, qeshin e argëtohen. Nuk mërziten. Nuk pyesin. Nuk flasin. Vetëm këngë dinë ata. Ah sikur të ishte dhe me ne njerëzit kjo punë. Pse ne njerëzit jemi më shumë se papagallë? Pse ne jemi si…? Po si jemi ne vallë?

- E, mami si jemi ne vallë? - pyeti vogëlushja.

- Ah, ne jemi njerëz. Ne nuk fluturojmë. Ne nuk cicërojmë. Ne nuk dimë të luajmë si zogj. Ne…

- Po ne këndojmë o ma. - tha vajza. Ja mami, dhe me dy buzkat e vockla ia nisi:

“Manushaqe lule jete,

Manushaqe e brishtë

më bëj dhe mua si veten.

të bukur, të qeshur, jo të trishtë...”

Dhe më pas ia nisën të dyja, mëmë e bijë, si në korr:

“Je lule pranvere

pa trokitur të gjen pas dere

je lule erëmirësie

je sinjali i kësaj gjithësie…”.

Por vajza zor s’e harroi atë pyetje, që i ishte pllakosur atë ditë në mendje e që s’i hiqej dot me asnjë arsye tjetër. As me lojën e mamit, as me tregimet e saj, as me bisedat, as edhe me kërshëritë e tjera. Sërish në të sajën.

- Mami, të lutem…?

- Të lutem bijë, - ia ktheu ajo. Më mirë le të këndojmë. Ta them më vonë. Ta them …

Si thashë unë? - pyeti veten. Si thashë? E çfarë t’i them? Mos u çmenda vallë? Unë jam në vete? Dhe pastaj u përhumb teksa e bija kishte filluar të mblidhte e mblidhte tufëza të vockla manushaqesh në atë djerinë plot e përplot me lule të sapoçelura.

Atë ditë sapo kishte mbaruar provimet e lirimit në klasën e tetëvjeçares së asaj kohe. Një bluzë të bardhë. Fjongo të kuqe. Fustan me lule të çelura në të kuqërremtë e sfond bojëhiri. Sandale plastike, nga ato të “NISH Goma Durrës” dhe një çantë basmaje nën sqetull. Të gjitha enkas për atë ditë. Dhuratë sa nga njëri aq edhe nga tjetri pjesëtar i familjes. Ecte dhe kërcente. Ecte pa ndrojtje. Kaloi rrugën e Bariut dhe më tej u fut në Luginën e Manushaqeve. Fresku pranveror i luginës dhe flladi paksa shpotitës, që frynte i kishin ndarë shtegun në mes dhe ca balluke mbi ballë i jepnin një lezetim tepër joshës femëror. Ishte një yll në atë luginë të blertë që vende-vende shumëzohej tërësisht me ngjyrat pafund të stinës.

Sapo u fut mes pemëve dëgjoi ca hapa. Pastaj një shushurimë. Pastaj një hije. Pastaj pa një mëngë xhakete pas një trungu të një rrapi të moçëm. Vazhdoi rrugën. Po zhurma e ndiqte. Nuk i ndahej. Më pas nuk dëgjoi gjë. Dikush ia kishte zënë gojën nga pas. Tentoi por më kot. Më kot. Pas disa minutash gjeti forcë të lëvizte vetëm duart, ashtu e shtrirë në kurriz. Gjeti një gur dhe e goditi në kokë.

Pas goditjes shfryu që të lirohej totalisht nga ajo peshë, nga ai tmerr. Pa atë, fytyrën e atij të larë në gjak dhe sikur të ishte një drenushë nën grykën e shigjetës së gjahtarit u zhduk në luginë.

Pas disa minutash u gjet në shtëpi. Vendosi të mos fliste për çfarë i ndodhi. E mbajti sekret. Gati një muaj zgjati heshtja e saj, se pastaj shenjat e rrobave ishin ato që i sollën policinë në derën e shtëpisë. Foli e qau. Foli dhe qau me ditë e me netë…

Më pas vetë gjeti rrugën drejt spitalit. Vendosi të ..., të bënte atë qe kish dëgjuar se e kishin bërë dhjetëra gra. E ndërsa gjendej aty pranë doktoreshës, mendimet i zienin si kazan rakie në kokë. Pa debatuar me askënd, as pa sqaruar, teksa shihte mamijen që përgatiste gërshërë e ca pinca, u ngrit dhe fluturoi shkallëve.

“Jo, s'do ta bëjë këtë! Kjo është jeta ime.”, - klithi ajo dhe iku e fluturoi si era shkalllëve të spitalit.

Por kjo i kushtoi mjaft në jetën e saj. një fletërrufe sa një çarçaf u ngjit në qendër. Prindërit ia kritikuan dhe atë bashkë me familjen e internuan vite e vite larg nga ai vend. E ashtu ajo mori jetë tjetër në udhëtimin e saj jetik. Kohët ndryshuan dhe pasi bebushja e vogël doli në dritë, ajo i vuri emrin e atij vendi që i fishku lulëzimin. I vuri emrin Manushaqja. Tani e bija rritet e rritet në sytë e saj. Edhe kur ajo ishte në Universitet, i qëndronte afër thuajse përherë. Edhe tani që është bërë vetë nënë i dukej habi pse s’i ndahet shpirti prej saj. Por ende, vetë çuditet për këtë instikt, ndërsa të tjerët habiten me këtë mama.

Habiten me Dlirën, nënën e Manushaqes.


#manuashaqja #tregim #fatmir #terziu

21 views

Shkrimet e fundit