Fatmir Terzu: Një bisedë letrare e nisur vite më parë në Sarandë...

Fatmir Terzu: Një bisedë letrare e nisur vite më parë në Sarandë, kujtesë dhe dritë edhe për Vitin e Ri 2026

Mbrëmja në Sarandë kishte rënë butë, si një varg i pahapur ende. Deti mbante një qetësi të thellë, thuajse meditative. Ishte hera e parë që Visar Zhiti, Vilhelme Vrana Haxhiraj dhe Fatmir Terziu uleshin bashkë si treshe, pas një eventi poetik ku fjala kishte gjetur strehë te dëgjimi i vërtetë.

Visar Zhiti e theu heshtjen i pari, me atë tonin e tij që gjithmonë bart kujtesë:

- Letërsia nuk më la vetëm as në burg. Edhe kur fjala ndalohej, ajo gjente mënyra të mbijetonte brenda njeriut. Koha e diktaturës ishte një plagë, por edhe një provë: a do të mundte shpirti të ruante dritën?

Vilhelme Vrana Haxhiraj buzëqeshi lehtë, me një përzierje dhembjeje dhe force:

- Unë e ruajta fjalën brenda vetes për dekada. Nuk m’u lejua të shkruaj, por nuk reshta së menduari si shkrimtare. Pas ’90-ës, kur fjala u çlirua, ajo doli me vrull, si një borxh ndaj kohës së humbur. Nganjëherë mendoj se heshtja ime e gjatë ishte edhe një formë rezistence.

Fatmir Terziu, i qetë dhe reflektiv, e lidhi bisedën me të tashmen:

- Koha sot na jep liri, por na kërkon përgjegjësi. Letërsia bashkëkohore nuk duhet të jetë vetëm pasqyrë e çastit, por urë mes përvojës dhe vlerës. Ne kemi detyrën të mos e lejojmë zhurmën të mbysë kuptimin.

Një pauzë e shkurtër, si për të dëgjuar detin.

Zhiti:

- Viti i Ri … do të doja që shkrimtarët e rinj të mos kenë frikë nga e vërteta. Të shkruajnë me ndershmëri, edhe kur dhemb. Letërsia nuk është luks, është dëshmi.

Vrana-Haxhiraj:

- Unë uroj që fjala e shkruar të mos humbasë shpirtin. Teknologjia ndryshon gjithçka, por njeriu mbetet i njëjtë në thelb: kërkon dashuri, drejtësi, kuptim. Poezia duhet të mbetet një strehë njerëzore.

Terziu:

- Mesazhi im edhe për Vitin e Ri dhe më tej është bashkëudhëtimi i kohës me vlerat krijuese. Të mos e shohim modernitetin si shkëputje nga rrënjët, por si zgjerim të tyre. Kritika, analiza, poezia dhe proza duhet të dialogojnë, jo të përjashtojnë njëra-tjetrën.

Në fund, asokohe, para disa viteve, ata ranë dakord pa pasur nevojë për deklarata solemne: letërsia mbijeton kur kujtesa, liria dhe përgjegjësia ecin bashkë.

Saranda mbeti pas si vendi i një takimi të parë, por fjala e tyre, si çdo fjalë e vërtetë, vazhdoi udhën, edhe si një urim drejt Vitit të Ri 2026 dhe më tej, aty ku koha ka nevojë për dritë krijuese.