Fatmir Terziu: “Moda Italia” zbriti nga ëndrrat e mjeshtrit Bardhul Cani

“Moda Italia” zbriti nga ëndrrat e mjeshtrit Bardhul Cani

Prof Dr Fatmir Terziu

Që në hapat e parë të ardhjes së demokracisë në Shqipëri, mjeshtri Bardhul Cani arriti t’i kthente ëndrrat e tij rinore në një realitet të prekshëm. Ai zgjodhi të ndërtonte hapësirën e tij pranë Universitetit të Elbasanit “Aleksandër Xhuvani”, pikërisht aty ku pulsi i një brezi të ri ndihej më fort dhe ku studentët, pas një kohe të gjatë izolimi, po kërkonin edhe në veshje shenjat e një jete tjetër, të një hapjeje të re dhe të një fryme që po vinte nga Europa. Ishte një zgjedhje që nuk ishte thjesht vendndodhje, por edhe vizion: Bardhuli e kuptoi se moda duhej t’i afrohej të rinjve, aty ku ata jetonin, studionin, ëndërronin dhe nisnin të ndërtonin identitetin e tyre të ri.

Në atë hapësirë nisi “Moda Italia”, me mjeshtërinë e mendjes, ideve dhe duarve të tij. Ajo që fillimisht ishte një kënd i vogël, shumë shpejt mori një emër dhe një jehonë më të gjerë, duke u kthyer në një pikë referimi për ata që kërkonin një veshje ndryshe, një model të ri dhe mbi të gjitha një shije që i largohej uniformitetit të së shkuarës. Pranë universitetit, ku çdo ditë kalonin qindra studentë, moda nuk mbeti më diçka që shihej larg, nëpër revista apo në ekranet e televizorëve; ajo u bë pjesë e jetës së përditshme dhe Bardhul Cani ishte ndër të parët që e solli këtë frymë të re në atë mjedis.

Ai ideoi dhe qepi mjaft veshje të ndryshme, duke u dhënë atyre jo vetëm formën e një modeli, por edhe karakterin e kohës që po lindte. Veshjet e realizuara prej tij nisën të ngjiteshin në skena, të shfaqeshin në ekranet televizive dhe të merrnin pjesë në veprimtari, takime e evenimente të ndryshme, deri në mitingje ndërkombëtare, konferenca e seminare. Kështu, puna e një mjeshtri që kishte nisur pranë universitetit të Elbasanit filloi të udhëtonte shumë më larg se hapësira ku ishte krijuar.

Por krijimtaria e Bardhul Canit nuk u ndal te veshja. Me të njëjtin pasion ai ristrukturoi e përshtati modele të ndryshme perdesh për shtëpitë e reja të pas viteve ’90, si edhe një sërë punimesh të tjera për ambientet e banimit, nga mbulesat e deri te elemente të ndryshme dekorative e praktike. Ishte një kohë kur edhe shtëpia shqiptare po ndryshonte pamje dhe Bardhuli e kuptoi se ndryshimi i shijes nuk duhej të ndalej te garderoba; ai duhej të hynte edhe në hapësirën ku familja jetonte.

E megjithatë, ndërsa puna e tij zgjerohej dhe emri bëhej gjithnjë e më i njohur, Bardhuli vazhdoi t’i qëndronte besnik thjeshtësisë. Nuk e kërkoi madhështinë në fjalë, por në punë; nuk e ndërtoi veten me zhurmë, por me atë që dilte nga duart e tij. Pikërisht kjo thjeshtësi, e bashkuar me mjeshtërinë, e bëri emrin e tij të qëndrueshëm në kujtesën e atyre që e njohën dhe që iu besuan punën.

Më pas Bardhuli e zgjeroi aktivitetin edhe përtej kufijve të Shqipërisë, duke e çuar mjeshtërinë e tij në Greqi, pikërisht në Athinë. Atje, në një hapësirë tjetër kulturore e profesionale, puna e tij gjeti një tjetër shtrirje dhe mjaft emra të njohur të shtetit fqinj kaluan në duart e mjeshtrit Bardhul Cani. Por rrënja mbeti ajo e para: një hapësirë pranë Universitetit të Elbasanit “Aleksandër Xhuvani”, ku një mjeshtër vendas kuptoi se demokracia nuk sillte vetëm ndryshim politik, por edhe një mënyrë të re për t’u parë, për t’u veshur dhe për ta shprehur veten.

Dhe ndoshta kjo është një nga pjesët më të bukura të rrugëtimit të tij: Bardhul Cani nuk priti që moda e re të vinte në Elbasan; ai u përpoq ta sillte atë vetë. E nisi pranë studentëve, pranë një brezi që po hapte dritaret e një kohe të re, dhe prej aty puna e tij mori udhë, duke kaluar nga një hapësirë e vogël e qytetit drejt skenave, ekraneve dhe më tej, përtej kufijve të vendit.