Fatmir Terziu: Ministacione për 8 Marsin...

Fatmir Terziu: GJYSHJA

Gjyshja thoshte se errësira nuk është mungesë drite. Është një dhomë më shumë në mendje. Unë nuk e kuptoja. Ajo rrinte në karrigen e ulët pranë dritares. Sytë e saj nuk shihnin. Por fytyra e saj shihte gjithçka. Të paktën kështu më dukej. Një ditë më tha të luanim një lojë.

“Fshihu”, tha. “Por mos u fshih larg.”

Unë qesha. Shtëpia ishte e vogël. Nuk kishte shumë vende për t’u fshehur. Një dollap. Një perde. Një korridor i ngushtë që gjithmonë dukej më i gjatë se sa ishte. U fsheha pas murit. Pastaj pas mendimit tim. Pastaj pas një kujtimi që nuk e kisha jetuar ende. Gjyshja nisi të më kërkonte. Hapat e saj ishin të ngadalta. Por të sigurt. Ajo nuk pyeti. Nuk thirri emrin tim. Vetëm ecte. U mendova të dilja. Por diçka më ndaloi. Mendova, se nëse nuk më gjen, atëherë jam fshehur mirë. Pastaj mendova diçka tjetër, ndoshta ajo më gjen gjithmonë, por bën sikur jo.

Shtëpia u bë më e madhe. Muret u zhvendosën pak. Korridori u zgjat. Mendimet u hapën si dhoma të reja. U fsheha më thellë. Brenda vetes. Gjyshja ndaloi pranë dritares. Aty ku kishte qenë gjithmonë. Ajo buzëqeshi.

“Po përpiqesh shumë,” tha qetë.

Unë u tremba. Nuk kisha bërë zë.

“Mos u shqetëso,” vazhdoi ajo. “Njerëzit që fshihen brenda mendimeve të tyre janë më të lehtë për t’u gjetur.”

Unë nuk dola.

Mendova për gjëra të tjera. Për gra, nëna, gjyshe që nuk ekzistonin. Për rrugë që nuk i kisha parë. Për një pemë të kuqe diku larg, ku zogjtë shkëlqenin si monedha. U mbështolla me këto mendime. Si me një mantel. Gjyshja heshti gjatë. Pastaj tha:

“Kur të lodhesh duke u fshehur, dil. Unë nuk shoh. Por gjithmonë e di kur dikush është lakuriq nga mendimet.”

Unë qëndrova aty. Dhe për herë të parë kuptova se fshehja më e mirë nuk ishte pas mureve. Ishte brenda një mendimi që askush nuk guxon ta prekë. Edhe një gjyshe e verbër.

DHURATË

U zgjova herët, por dita nuk ishte zbardhur ende. Dritarja rrinte gjysmë e hapur dhe nga jashtë vinte një dritë e zbehtë. Ngjante, sikur dikush ta kishte harruar në prag. Më dukej se dhoma më shikonte me shumë sy të vegjël, të lagësht, si qerpikët e mi kur përpiqen të mbajnë një pikë që nuk duhet të bjerë. Në dorë mbaja një buqetë. Nuk e di kur e kisha blerë. Ndoshta natën. Ndoshta në një ëndërr që nuk më përkiste. Lulet dukeshin të qeta, por mbështjellësi i tyre transparent, plasmasi dridhej lehtë, si nofulla ime kur përpiqem të them diçka që nuk duhet thënë.

Mendova për ty. Ti gjithmonë i ke parë gjërat më thellë se të tjerët. Madje edhe errësirën. Sikur të kishe sy të mjaftueshëm për ta mbuluar deri në fund. Unë, përkundrazi, vetëm rrudh vetullat dhe hesht. Nuk më pëlqen ta bëj, por ndodh. Njeriu shtyhet ngadalë brenda vetes, pa e kuptuar. Si një udhëtar që hyn në një korridor pa dritë dhe zbulon se korridori është vetë ai.

Ndonjëherë kam frikë se brenda nesh rritet një vrimë e zezë. Një boshllëk që kërkon të dalë jashtë. Ti përpiqesh ta mbulosh me shkëlqim. Me buzëqeshje. Me durim. Me atë qetësi që vetëm gratë e njohin. Ndërsa unë flas. Flas shumë. Ndoshta si një pijanec që nuk kërkon raki, por një arsye për të vazhduar fjalinë. I them vetes se nuk do të ndalem deri në fund, sepse heshtja është më e rëndë se çdo fjalë.

Pastaj të jap buqetën. Ti e merr. E sheh për një çast. Pastaj, me një lëvizje të qetë, heq mbështjellësin. E mban në dorë sikur të ishte vetë dhurata. Lulet mbeten mënjanë. Nuk më habit kjo. Sepse ndoshta dhurata e vërtetë nuk është lulja. As mbështjellësi. Ndoshta është ajo që mbetet mes nesh, kur asgjë nuk shpjegohet plotësisht. Dhe ndërsa dita më në fund hyn në dhomë, kuptoj se kjo është mënyra ime e çuditshme për të thënë, Gëzuar 8 Marsin. Sepse disa dhurata nuk vendosen në vazo. Ato vendosen në heshtjen që një grua di ta mbajë me dinjitet.

URIM NGA LARG

Kompartumentet ishin aq të mbushura saqë nuk dallohej më kush ishte ulur e kush ishte shtrirë. Trupi im prekte një trup tjetër, pastaj një tjetër. Në një çast mendova se po flija mbi dikë, ose dikush po flinte mbi mua. Askush nuk kërkonte shpjegim. Treni vazhdonte të lëkundej si një mendim që nuk gjen vend ku të ndalet. Zhurma e tij ishte e rregullt. Si frymëmarrja e një kafshe të madhe. Si djepi në krahët e një nëne nervoze që përpiqet të qetësojë një fëmijë që nuk e kupton pse ka lindur.

Kufijtë kalonin pa zë. Shiu i hollë i mbulonte tabelat e stacioneve. Fusha të lagura, rrëshqitje dheu, përrenj që rrëshqisnin si gjarpërinj të lodhur. Herë pas here shihja vorbulla uji që më dukeshin si sy që më ndiqnin. Pastaj një stacion i vjetër. I ngjashëm me ata që shfaqen në filmat e zverdhur nga koha. Nëna më në fund ishte qetësuar. Fëmija flinte në kraharorin e saj, ndërsa dritat e trenit fikeshin një nga një si kujtime që nuk duan të mbeten.

Zbrita. Tre figura më ndoqën me bisht të syrit. Nuk e di nëse më ndiqnin apo nëse unë po i shpikja për të mos qenë vetëm. Qyteti më priti me mace dhe taksi të verdha. Më dukej sikur macet e njihnin emrin tim, ndërsa shoferët e taksive e kishin harruar. Gjeta një dhomë të vogël. Një shtrat të ngushtë. Një dritare të hapur në mur si një plagë që nuk mbyllet. Nga larg u dëgjua një këngë që vinte nga një minare. Pastaj një tjetër zë. Pastaj një tjetër. Zërat thërrisnin njëri-tjetrin, sikur qyteti të ishte i ndarë në dy kujtesa, njëra e vjetër dhe tjetra edhe më e vjetër.

Mbi çatitë fluturonte ajo. Ajo që nuk përmendet. E qetë. E duruar. E palodhur. Ajo më ndiqte kudo ku lëvizja. Një mbrëmje u gjenda në një kështjellë me shumë mysafirë. Askush nuk më njihte, por të gjithë më përshëndetën. Në fund të sallës qëndronte një grua. Kur e pashë më erdhi të qaja. Ajo kishte fytyrën e nënës sime, por jo të nënës që njoh tani, të nënës së dikurshme, të kohës kur nuk e dija ende se njerëzit plaken. Të nesërmen trageti kaloi mes ujërave gri. Pëllumbat na ndiqnin dhe era i mbante pezull si letra të grisura.

Në breg Ishulli kishte dalë në rrugë. Parfume, ngjyra, trotuare të zhurmshme. Dukej sikur kontinenti kishte vendosur të shëtiste pas Ishullit. Në një port jetonin zogjtë e zinj. Në tjetrin zogjtë e bardhë. Asnjëri nuk kalonte tek porti i tjetrit. Pastaj hymë nën tokë. Pastaj mbi ujë. Dhe për herë të parë kuptova se nuk isha vetëm. Pranë meje, në heshtje, rrinte një ujk tullac. Nuk më shikonte. Vetëm merrte frymë. Mëngjesi erdhi me diell dhe dy ylbere. I dyti më dukej më i lodhur se i pari.

Një pulëbardhë qëndroi nën dritaren time. Të tjerat e kopesë pushonin mbi një jaht peshkimi, si roje të një sekreti që askush nuk kishte kërkuar ta dijë. Ditët kalonin pranë detit. Shi, diell, erë. Dhe gjithmonë ajo ndjesi që eci pranë diçkaje të padukshme. Ylberi nuk solli lumturi. Vetëm rrëfime të trishta, lot dhe heshtje. Natën macet mjaullinin pa pushim. Një zog, i trembur prej tyre, hyri në dhomën e ngrënies dhe përplasja e krahëve të tij më bëri të zgjohem. E kuptova se trenat nuk ekzistonin më. Dhe çuditërisht u ndjeva i lehtësuar.

Sepse tani kisha krahë. Rrija pranë dritares duke pritur momentin për të fluturuar larg. Shumë larg. E shëmtuara përpiqej të fshihej në qoshe të dhomës. Vdekja dukej sikur kishte filluar të humbte dhëmbët. Por ajo bezdisësja, ajo që më kishte ndjekur që nga treni, erdhi sërish. U ul në vendin bosh pranë meje. Më vështroi gjatë. Pastaj, pa kërkuar leje, u ul në prehrin tim. Nisi të më ritregoj ninulla… Sa ngushtë u ndjeva që nuk kisha zgjedhur lule, nuk kisha zgjedhur puthje. Më kishin mbetur vetëm urimet. Urime nga larg!