Fatmir Terziu: Kur kujtojmë njerëzit e thjeshtë, por me vlera

Prof. Dr. Fatmir Terziu

Reportazh – nga kujtesa, nga rrënjët, nga njerëzit që ndërtojnë heshturisht historinë

Ka njerëz që nuk bëjnë zhurmë, nuk kërkojnë dritat e skenës, nuk mbajnë tituj të mëdhenj, por që mbeten aty – gurë të palëvizshëm në themelin e një shoqërie, të një fisi, të një kujtese. Dhe pikërisht për këtë arsye, vlera e tyre është më e fortë se koha. Të tillë njerëz, kur largohen ose thjesht mbeten pas, lënë boshllëqe që koha nuk i mbush dot. Ndër ta qëndron i qetë, i thjeshtë dhe i pashlyeshëm në memorien e brezave, Shaip Nazif Kamberaj.

Kujtimet për të vijnë si dritë e butë, si zë që flet në heshtje. Vijnë bashkë me rrëfimin e rrënjëve nga ka dalë – fis i fortë, i rritur në diellin e Trebishtit të Balasë, nën hijen e pemëve aromëmira të Kasovcit. Aty ku shekujt ushqenin trungun e Kamberajve dhe ku djemtë e këtij fisi – Qemali, Murati e Shaipi – ruanin fisnikërinë sikur të ishte një amanet i shenjtë.

Udha e Shaipit – nga luhatësa e fëmijërisë te forca e jetës

Në oborrin e shtëpisë së madhe, dikur lulëzoi një pemë. Një djalosh i vogël qëndronte pranë saj dhe lidhi një luhatëse në degë. Lulesa fluturoi drejt diellit e u shndërrua në pluhur, një çast që do të ngulitej thellë në kujtesën e tij. Ishte mësimi i parë i jetës: se koha merr, se pluhuri na gëlltit të gjithëve, se njeriu duhet të ecë, të formohet, të kërkojë vendin e vet në botë.

Shaipi u nis herët në rrugën e tij, me mendjen ende tek ai pluhur, tek fati i çdo gjëje që shkëputet nga rrënjët. Nuk donte të dinte shumë për jetën në teori – donte ta prekte, ta jetonte, ta provonte me duar. Dhe kështu ndodhi.

Puna – shkolla e parë e burrërisë

Në vitet kur shkolla e mesme sapo ishte hapur në Trebisht (1976), puna ishte rruga e parë e jetësimit. Ashtu si babai i tij, xha Nazifi – gurbetçar i Selanikut – edhe Shaipi u nis në udhët e mundimit: • Në Kavajë për ndërtimin e fabrikës së xhamit; • Në fabrikën e gozhdë-bulonave; • Në Lezhë, në fabrikën e letrës; • Në Lushnje, në plastmas; • Në shumë vepra të tjera të vendit

Deri kur, një ditë të bukur, ai tha “Mjaft largimit nga shtëpia!”

Nga xha Nazifi, njerëzit e fshatit morën mësimet e para të thjshtëëisë. Ai, megjithëse pa shkollë të lartë, kishte parë votimet në Selanik, përplasjet e ideve, lirinë për të zgjedhur. Dhe këto i përcolli tek të tjerët me mençuri fshati, me qetësinë e atyre që dinë shumë e flasin pak.

Shaipi – njeriu i drejtësisë në një kohë të ndërlikuar

Edhe Shaipi u bë pjesë e kohës së vet – anëtar i vlerave, siç ishte rregulli i viteve. Por ai nuk e përdori kurrë favoret për t’i bërë keq askujt, as për përfitime, as për t’u dukur. Fshati e donte sepse ishte i drejtë. Me vetëm shkollën e mesme, posti maksimal ishte ai i brigadierit – dhe ai e mbajti me dinjitet. Drejtonte brigadën e investimeve, kujdesej për stallat e blegtorisë, dhe mbi tridhjetë punëtorë prisnin drejtimin e tij.

Por kishte edhe një brigadë tjetër – më të rëndësishmen: familjen. Së bashku me të shoqen, zonjën Kadife, sollën në jetë shtatë fëmijë – gjashtë djem e një vajzë. Sot të gjithë janë të rritur, të martuar, të integruar në emigracion – në Linc, Selanik, Itali e Slloveni – krenarë për prindërit e tyre, për vendin nga vijnë, për rrënjët që nuk i harrojnë.

Dhe Shaipi qesh – qesh me shpirt e zemër, qesh si njeri që ka ditur të ndërtojë, të sakrifikojë, të japë pa kërkuar kthim.

Dashuria që ndërtoi një trung të fortë

Udhëtimi i Shaipit e çoi te familja Ballaj – një shtëpi e respektuar, ku ai gjeti jo vetëm dashurinë, por edhe kuptimin. Vajza bukuroshe dhe e talentuar, që rritej me dy vëllezër jetimë, u bë shoqja e tij e jetës. Aty, mes dy familjeve të mëdha, u bashkuan dy tradita, dy rrënjë, dy fise që e dinin vlerën e punës, dinjitetit dhe besës.

Dashuria nuk është vetëm ëndërr; është guxim, sakrificë, barazi. Shaipi e gjeti këtë barazi dhe ndërtoi një familje model, aq sa brezat e rinj duhet ta mësojnë si shembull.

Pse kujtojmë sot Shaip Kamberajn?

Sepse disa njerëz nuk duhen harruar. Sepse vlerat e tyre janë udhërrëfyes për brezat që po rriten në një botë të trazuar. Sepse njerëzit e thjeshtë që punuan, sakrifikuan, ndërtuan e nuk u ankuan kurrë – janë heronjtë e vërtetë të një kohe. Në historinë e Trebishtit, në kujtesën e Kamberajve, Ballajve dhe gjithë atyre që e kanë njohur, Shaipi mbetet si një shkëmb i qetë, një burrë që ndërtoi jetë, familje, respekt dhe kujtime të pastra. Ndoshta brezat e rinj nuk i dinë këto histori. Ndoshta i kanë harruar. Por është detyra jonë t’i kujtojmë. Sepse kujtesa nuk është thjesht rrëfim – është trashëgimi. Dhe kur shkruan për njerëz si Shaip Nazif Kamberaj, e kupton se në këtë botë, madhështia nuk matet me tituj, por me jetën që lë pas.