Fatmir Terziu: Drita Ademi u vlerësua me Çmimin Letrar “Azem Shkreli” 2024 për poezi

Drita Ademi u vlerësua me Çmimin Letrar “Azem Shkreli” 2024 për poezi

Drita Ademi është një nga zërat më të përmbajtur, më reflektues dhe më të qëndrueshëm të poezisë bashkëkohore shqiptare në diasporë. Në Konkursin Letrar për Mërgatë “Azem Shkreli”, organizuar nga Lidhja e Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptarë në Gjermani, libri i saj me poezi “Me kënd fola” u vlerësua me Çmimin Letrar “Azem Shkreli” 2024 për poezi, duke konfirmuar një rrugëtim krijues që prej vitesh ndërtohet mbi ndjeshmëri të thellë, maturi artistike dhe një dialog të vazhdueshëm me qenien njerëzore. Ky çmim përfaqëson jo vetëm një arritje personale për autoren, por edhe një dëshmi të gjallë të forcës së poezisë shqipe në mërgatë, e cila vazhdon të prodhojë vepra me peshë estetike dhe përmbajtësore.

Libri “Me kënd fola” është një vëllim poetik që shpaloset si një rrëfim i brendshëm, ku fjala poetike shndërrohet në pyetje, në dëshmi dhe në përballje me vetveten dhe botën. Poezia e Drita Ademit nuk kërkon zhurmë, por depërton qetë, duke komunikuar me heshtjen, kujtesën, mungesën dhe përkatësinë. Ajo flet me njeriun e sotëm, të shpërndarë mes rrënjëve dhe realitetit të ri, mes gjuhës së origjinës dhe përvojës së migrimit, duke krijuar një poezi të ndërtuar mbi sinqeritetin shpirtëror dhe pastërtinë e shprehjes. Lidhja e Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptarë në Gjermani e ka falënderuar Drita Ademin për konkurrimin dhe kontributin e saj letrar, duke i uruar suksese të mëtejshme në krijimtari. Ky vlerësim u përcoll me respekt nga kryesia e Lidhjes, me kryetar Dibran Demaku dhe sekretar Pal Sokoli, duke theksuar rëndësinë e ruajtjes dhe zhvillimit të letërsisë shqipe në diasporë përmes autorëve me profil të konsoliduar artistik. Drita Ademi – Beqiri ka lindur në Prishtinë dhe jeton me familjen e saj në Zvicër. Ajo është autore e dy vëllimeve poetike “Placebo”, botuar në Londër më 2011, dhe “Andrra e Gjethe”, botuar nga shtëpia botuese TOENA në Tiranë më 2018. Poezia e saj është përfshirë në disa antologji gjermane dhe është botuar në platforma dhe botime të njohura si Frankfurter Bibliothek, myStories dhe Deutsche Gedichte, si dhe në revista të ndryshme shqiptare. Vargjet e saj janë përkthyer në anglisht dhe frëngjisht, duke dëshmuar për universalitetin e ndjeshmërisë poetike që ajo përcjell. Në vitin 2018, ajo u përzgjodh ndër poetet më të mira të librit të vitit, Jahresbuch 2018, përkrah autorëve gjermanofolës nga Gjermania, Zvicra dhe Austria, një arritje që e vendos krijimtarinë e saj në një hapësirë më të gjerë evropiane. Përveç poezisë, Drita Ademi ka botuar edhe romanin “Dritë e burgosur”, duke treguar se fjala e saj artistike shtrihet me të njëjtën forcë edhe në prozë.

Çmimi Letrar “Azem Shkreli” 2024 për librin “Me kënd fola” vjen si një kurorëzim i natyrshëm i kësaj rruge krijuese dhe si një dëshmi se poezia e Drita Ademit mbetet një poezi e dialogut të thellë njerëzor, e heshtur në formë, por e fuqishme në përmbajtje, një poezi që flet edhe atëherë kur duket se hesht.

dhe pikërisht në këtë heshtje të ndërtuar me vetëdije, poezia e Drita Ademit gjen forcën e saj më të madhe, sepse ajo nuk imponon, por fton, nuk shpjegon, por hap shtigje leximi ku secili mund të gjejë një copëz të vetes. Në vargjet e “Me kënd fola” ndihet një maturi estetike e fituar me kohë, një përvojë jetësore që është shndërruar në poezi pa bujë, por me një peshë të brendshme që mbetet gjatë. Fjala e saj është e kursyer, por e saktë, e ngjeshur në kuptim dhe e lirë në interpretim, duke e bërë lexuesin pjesë të dialogut që autorja hap me botën dhe me ndërgjegjen njerëzore.

Në këtë vëllim, poezia nuk është vetëm formë artistike, por akt kujtese dhe qëndrimi, një mënyrë për të ruajtur identitetin përtej kufijve gjeografikë dhe për të ndërtuar ura mes vendlindjes dhe hapësirës së re ku jeta vazhdon. Drita Ademi e njeh mirë realitetin e mërgimit, por ajo nuk e trajton atë si temë të drejtpërdrejtë patetike; përkundrazi, e shndërron në gjendje shpirtërore, në ndjesi të përhershme që depërton natyrshëm në poezi. Kjo e bën krijimtarinë e saj të komunikueshme jo vetëm për lexuesin shqiptar, por edhe për atë evropian, sepse flet për përvoja universale si vetmia, kërkimi, dashuria, mungesa dhe shpresa. Rëndësia e Çmimit Letrar “Azem Shkreli” 2024 për librin “Me kënd fola” qëndron edhe në faktin se ky vlerësim mban emrin e një poeti të madh të poezisë shqipe, i cili vetë e ndërtoi veprën mbi thellësinë mendimore dhe fuqinë e fjalës së përmbajtur. Në këtë kuptim, poezia e Drita Ademit dialogon natyrshëm me frymën e Azem Shkrelit, duke dëshmuar se trashëgimia poetike nuk është vetëm kujtesë, por vazhdimësi krijuese. Ky çmim e vendos librin “Me kënd fola” në një hapësirë të merituar të vëmendjes letrare dhe e afirmon autoren si një zë të konsoliduar në letërsinë shqipe bashkëkohore.

Krijimtaria e Drita Ademit, e shtrirë mes poezisë dhe prozës, dëshmon për një autorësi që nuk ndalet, por zhvillohet, duke ruajtur gjithnjë besnikërinë ndaj fjalës së ndershme dhe kërkesës së brendshme artistike. Ajo i përket atij brezi krijuesish që e shohin letërsinë jo si dekor, por si përgjegjësi morale dhe shpirtërore, si një mënyrë për të dëshmuar kohën dhe njeriun brenda saj. Prandaj, “Me kënd fola” mbetet një libër që nuk mbyllet me leximin e fundit, por vazhdon të flasë, qetë e thellë, me këdo që është gati ta dëgjojë. Krijimtaria e Drita Ademit shquhet për një vijë të qëndrueshme estetike dhe për një zhvillim të natyrshëm nga libri në libër, ku poezia nuk ndryshon për hir të formës, por thellohet përmes përvojës jetësore dhe pjekurisë shpirtërore. Që nga vëllimi i parë “Placebo”, botuar në Londër më 2011, ajo u shfaq si një zë i veçantë, introspektiv dhe i përmbajtur, me një poezi që eksploron boshllëkun, iluzionin, dhimbjen e heshtur dhe përpjekjen për të kuptuar vetveten në një realitet të fragmentuar. Ky libër shënoi hyrjen e saj në letërsinë shqipe me një qasje moderne, ku fjala poetike nuk është zbukurim, por mjet për të shprehur gjendje ekzistenciale.

Me vëllimin “Andrra e Gjethe”, botuar nga TOENA në Tiranë më 2018, krijimtaria e saj poetike fitoi një dimension më të gjerë simbolik dhe më të pjekur artistikisht. Në këtë libër, poezia e Drita Ademit ndërtohet mbi imazhe të pastra, mbi natyrën si metaforë e jetës dhe mbi raportin e njeriut me kohën, kujtesën dhe humbjen. Vargu bëhet më i qetë, më i përmbledhur dhe më i ngarkuar me kuptime të shumëfishta, duke dëshmuar një autore që e zotëron gjuhën poetike dhe e përdor atë me vetëdije të plotë artistike. Libri “Me kënd fola”, i vlerësuar me Çmimin Letrar “Azem Shkreli” 2024, përfaqëson një fazë kulmore të këtij rrugëtimi krijues. Në të, poezia shndërrohet në dialog të hapur me tjetrin dhe me veten, ku subjekti lirik nuk kërkon përgjigje të gatshme, por ndërton pyetje që mbeten pezull në mendjen e lexuesit. Kjo poezi është më e zhveshur nga çdo tepri, më e thellë në mendim dhe më e ndjeshme në përmbajtje, duke e vendosur Drita Ademin në një profil të qartë të poetes së reflektimit dhe të përjetimit të brendshëm.

Paralelisht me poezinë, Drita Ademi ka dëshmuar aftësinë e saj krijuese edhe në prozë përmes romanit “Dritë e burgosur”, ku temat e lirisë, izolimit dhe identitetit trajtohen me të njëjtën ndjeshmëri dhe përqendrim psikologjik që e karakterizon poezinë e saj. Edhe këtu, fjala është e kursyer, por domethënëse, dhe rrëfimi ndërtohet mbi tensionin e brendshëm të personazheve dhe jo mbi ngjarjen e jashtme. Pjesëmarrja e saj në antologji gjermane, botimet në Frankfurter Bibliothek, myStories dhe Deutsche Gedichte, si dhe përkthimet në anglisht dhe frëngjisht, dëshmojnë se krijimtaria e Drita Ademit e kapërcen kufirin gjuhësor dhe kulturor, duke komunikuar natyrshëm me lexues të ndryshëm. Përzgjedhja e saj ndër poetet më të mira të “Jahresbuch 2018” e konfirmon këtë dimension ndërkombëtar dhe e vendos veprën e saj në një dialog të drejtpërdrejtë me poezinë bashkëkohore evropiane. Në tërësinë e saj, krijimtaria e Drita Ademit përfaqëson një poezi të heshtur, por të fortë, një poezi që nuk kërkon vëmendje të menjëhershme, por që mbetet, rritet dhe thellohet me çdo lexim, duke e bërë autoren një prani të qëndrueshme dhe të besueshme në letërsinë shqipe të ditëve tona.