Fatmir Terziu: Dail Halilaj – Mësuesi i vlerave

Dail Halilaj – Mësuesi i vlerave

Në historinë arsimore dhe kulturore të Gollobordës, pak figura janë kaq të rrënjosura në kujtesën kolektive sa Dail Halilaj (1941-2014). I lindur në fshatin Lladomericë, në një familje të thjeshtë por të pasur në tradita, ai u ngrit mbi sfidat e kohës dhe u shndërrua në një nga emrat më të respektuar të trevës. Jeta e tij është një shembull se si përkushtimi, dijet e fituara dhe dashuria për vendlindjen mund të prodhojnë ndikim të qëndrueshëm, shumë përtej kufijve të një klasë mësimore. Dail Halilaj, një njeri që përfaqësoi më të mirën e brezit të vet, mësues, shkrimtar, gazetar, artist, drejtues dhe qytetar i përkushtuar. Dail Halilaj ishte gjithashtu një zë i fuqishëm i gazetarisë dhe letërsisë, korrespondent aktiv i gazetave më me ndikim të kohës si Zëri i Popullit, Ushtima e Maleve dhe Golloborda. Shkrimet e tij flisnin për jetën, sfidat dhe krenarinë e njerëzve të thjeshtë, me një gjuhë të kthjellët dhe shpirt qytetar të thellë, ndërsa dorëshkrimet e tij dalloheshin për elegancën e kalligrafisë dhe mjeshtërinë e një arti të veçantë. Ai ishte një nga bashkautorët e librit Heronjtë e Heshtur, një vepër që përkujton figurat e shqiptarë të heshtur, por heroikë, që sakrifikuan për vendin e tyre. Përveç shkrimeve, Dail Halilaj kontribuoi edhe në ruajtjen e trashëgimisë historike të vendit, duke marrë pjesë në ekspedita arkeologjike në Butrint dhe duke publikuar gjetjet e tij në revista shkencore si Monumentet në vitin 1971.

Fillimet dhe formimi arsimor

 Dail Halilaj kreu arsimin pedagogjik në një periudhë kur mundësitë ishin të kufizuara, por vullneti dhe dëshira për t’u arsimuar ishin të mëdha. Ai zgjodhi rrugën e mësuesisë jo thjesht si profesion, por si mision jetësor. Formimi i tij multidisiplinor i dha mundësi të kontribuonte në shumë fusha, duke u bërë një nga mësuesit më të gjithanshëm të brezit të tij. Formimin e tij pedagogjik e mori në Shkollën Pedagogjike të Shkodrës, dhe më pas e shtriu misionin e tij të dijes në disa shkolla të rëndësishme të qarkut të Dibrës, duke filluar nga Peshkopi, Shupenzë, Zerqan, Tuçep dhe përfundimisht Trebisht, ku shërbeu me devotshmëri deri në pension dhe qëndroi aty deri në fund të jetës. Për përkushtimin e tij të veçantë, u certifikua si Mësues i Dalluar me Kontribut të Veçantë në Arsim dhe u nderua me Medaljen “Naim Frashëri”, duke lënë një gjurmë të pashlyeshme në edukimin e brezave.

Kontributi në shkollën “10 Dëshmorët”, Trebisht

Gjatë shumë viteve në shkollën “10 Dëshmorët” të Trebishtit, Dail Halilaj u dallua si mësues i lëndëve artistike: vizatim, muzikë dhe disa të tjera që kërkonin prirje të veçanta. Ai e shikonte artin si një dritare që i hapte fëmijët drejt botës shpirtërore, ndaj nuk kursente as kohën, as energjinë për të krijuar mjedise të bukura mësimore.

Në muzikë, Daili ishte më shumë se mësues  ishte artist. Talentin e tij në fizarmonikë e përdorte për t’u mësuar nxënësve ritmin, harmoninë, por edhe emocionin e artit. Ai krijoi tekste këngësh për Grupin Artistik të shkollës, duke sjellë këngë me motive lokale, historike e identitare. Nën drejtimin e tij, grupet artistike të shkollës fituan çmime në konkurse të shumta dhe u bënë përfaqësuese dinjitoze të kulturës së Trebishtit. Asnjë aktivitet kulturor nuk konceptohej pa praninë e tij herë si organizator, herë si udhëheqës i ansambleve, herë si instrumentist. Ai dinte t’i mbushte skenat me dritë, ashtu siç dinte të mbushte zemrat e nxënësve me dashuri për artin.

Ruajtësi i identitetit arbëror

Një nga rolet më me rëndësi që Dail Halilaj mori përsipër me vetëdije ishte ai i mbrojtësit të identitetit arbëror të zonës. Ai ishte i ndërgjegjshëm për vlerat e Gollobordës gjuhën, zakonet, këngët, veshjet, historinë e lashtë të banorëve të saj dhe veproi në çdo hap për t’i ruajtur ato. Në hulumtimet e tij të shumta, ai mblodhi materiale, dëshmi dhe histori të trevës, duke kontribuar në ruajtjen e kujtesës historike të zonës. Shpesh, në biseda e në tryeza kulturore, ai shfaqte një qëndrim të qartë: identiteti arbëror i Gollobordës ishte pasuri e paçmuar që duhej mbrojtur dhe trasheguar. Ai ishte një artist i plotë, piktor i talentuar, muzikant që i binte fizarmonikës dhe themelues i ansamblit të këngëve dhe valleve të shkollës, me të cilin fitoi disa herë çmime të para në qarkun e Dibrës. Me angazhimin e tij në kulturë, Dail Halilaj kultivoi frymën e artit dhe krenarisë lokale tek brezat e rinj, duke e bërë secilin mësim dhe aktivitet artistik një mundësi për të ndikuar pozitivisht në komunitet. Për shumë vite, ai shërbeu si kryetar i Këshillit të Popullit në Trebisht, duke qenë një zë drejtues i respektuar dhe i matur, ndërsa në familje ishte shtylla dhe frymëzimi i saj. Si baba i shtatë fëmijëve, pesë djem dhe dy vajza, Dail Halilaj i rriti me dashuri, edukatë dhe shembull personal, duke i dhënë secilit prej tyre një model të fortë morali dhe përgjegjësie.

 Mësues, edukator dhe patriot i përkushtuar

Për kolegët, Dail Halilaj ishte shembull korrektësie dhe disipline. Për nxënësit një model frymëzimi. Për komunitetin  një shtyllë e qëndrueshme kulture dhe morali. Me sjelljen e tij të matur dhe me parimet e tij të forta, ai u bë pjesë e pandashme e jetës qytetare dhe kulturore të Trebishtit. Familja e tij mbetet një dëshmi e qartë e vlerave që ai kultivoi. Djemtë e edukuar, të respektuar dhe të lidhur ngushtë me traditat, janë pasqyra më e pastër e punës së tij edukative brenda shtëpisë.

Trashëgimia dhe ndikimi i tij

Vitet e punës së Dail Halilajt e bënë emër të rëndësishëm të zonës. Ai dha shumë fitore shkollës në konkurse kulturoro–artistike, spartakiada muzikore dhe aktivitete të tjera, duke ndërtuar një reputacion që ende mbahet mend me respekt. Por mbi të gjitha, trashëgimia e tij jeton në brezat që ai edukoi. Shumë nga ish-nxënësit e tij sot janë profesionistë të formuar, prindër të devotshëm dhe qytetarë të përgjegjshëm, duke mbartur në zemrat e tyre diçka nga mësimet e tij.

Konkluzion

Dail Halilaj i përket atij lloji njerëzish që nuk kërkojnë famë, por që lënë gjurmë. Ai punoi me heshtje, me modesti dhe me përkushtim të thellë. Ai ishte një mësues që nuk u mjaftua me mësimdhënie, por u bë krijues, edukator, studiues, artist dhe patriot. Figura e tij qëndron sot si një dritë e qetë, por e fortë, një kujtesë se sa shumë mund të ndryshojë një njeri kur i shërben komunitetit me zemër, me shpirt dhe me dashuri të vërtetë. Trashëgimia e Dail Halilajt nuk matet në tituj apo medalje, por në ndikimin e tij të përjetshëm: në kujtimet e nxënësve të tij, në faqet e librave dhe gazetave që mbajnë shkrimet e tij, në ngjyrat e pikturave, në melodinë e fizarmonikës dhe në zemrat e fëmijëve e nipërve që e ndjekin me krenari. Ai ishte dhe mbetet një shembull i rrallë i njeriut që e bëri dijen art dhe shërbimin për atdhe me shpirt të bardhë dhe përkushtim të pakufi.