Fatmir Terziu: Arti dhe Artisti Vangjel Agora paralel me librin

Arti dhe artisti Vangjel Agora shfaqen paralel me librin “Atje ku shkëndija e artit skenik bëri strehë”. E kam njohur nga afër në Sarandë. Që në takimet e para e kupton se Vangjel Agora nuk është thjesht një artist. Ai është një botë më vete. Një njeri që jeton me skenën dhe për skenën. Vangjel Agora ka lindur në Sarandë më 16 mars 1955. Që herët arti u bë pjesë e jetës së tij. Në vitin 1977 përfundoi Akademinë e Arteve në Tiranë me rezultate të larta. Menjëherë pas diplomimit u emërua aktor në trupën e Estradës Profesioniste të Sarandës. Ishte fillimi i një rruge të gjatë artistike. Në skenë ai solli mbi njëqind role. Publiku e duartrokiti në shumë shfaqje, sidomos në komeditë muzikore “Me plot dëshirë”, “Alarm në postkomandë” dhe “Flokë dëbore në prill”. Loja e tij ishte e natyrshme. Humori i tij ishte i pastër dhe i hollë. Ai dinte të krijonte situata që të bënin të qeshje pa banalitet.

Por Vangjel Agora nuk u ndal vetëm si aktor. Ai u bë edhe regjisor. Vuri në skenë dhjetëra premiera estrade dhe pjesë dramatike. Punoi me pasion dhe kërkoi gjithmonë cilësi. Në vitet e vështira të tranzicionit, në vitin 1991, ai u emërua regjisor dhe drejtor i Estradës dhe i Shtëpisë së Kulturës në Sarandë. Ishte një kohë kur arti kishte nevojë për njerëz që të mos e linin të shuhej. Dhe ai ishte një nga ata. Në vitet 1998–1999 ai u specializua për regji në Akademinë e Arteve të Bukura “Jon Luka Karanxhale” në Bukuresht. Pas kësaj periudhe realizoi mbi 40 projekte regjisoriale në teatër dhe estradë. Çdo shfaqje mbante vulën e tij artistike.

Publiku shqiptar e ka parë edhe në ekran. Ai interpretoi në disa filma artistikë të Kinostudios “Shqipëria e Re” dhe të Televizionit Shqiptar, si “Në fillim të verës”, “Dy herë mat”, “Misioni përtej detit”, “Kërcënimi”, “Melodi e pandërprerë”, “Dritat e qytëzës” dhe filmin televiziv “Zambakët e bardhë”.

Një kapitull tjetër i veprimtarisë së tij lidhet me median. Për më shumë se pesëmbëdhjetë vjet ai ka qenë një figurë e njohur në ekranin e “Saranda Televizion”. Aty punoi si gazetar, regjisor dhe moderator i edicioneve të lajmeve. Realizoi reportazhe, dokumentarë dhe programe televizive. Ndër to spikat edhe cikli “Humor nëpër Sarandë”. Për kontributin e tij në skenë dhe në ekran, në prill të vitit 2012 u dekorua nga Presidenti i Republikës së Shqipërisë me medaljen “Naim Frashëri i Artë”. Një vlerësim që i takon një artisti që ia kushtoi jetën kulturës. Pas daljes në pension, Vangjel Agora zgjodhi një tjetër mënyrë për të komunikuar me publikun. Ai filloi të shkruajë. Reflektoi për jetën artistike, për njerëzit e skenës dhe për figurat që historia e vogël shpesh i harron. Në vitin 2021 botoi librin “Aroma e një kohe që po ikën”. Tani ai vjen me librin e ri “Atje ku shkëndija e artit skenik bëri strehë”.

Promovimi i këtij libri u zhvillua në Sarandë, në mjediset e lokalit “Lindi”, tashmë i njohur si një hapësirë miqësore për aktivitetet kulturore. Në këtë takim morën pjesë intelektualë, artistë dhe dashamirës të artit. U shfaq edhe një montazh kushtuar figurave të teatrit që kanë dalë nga gjimnazi “Hasan Tahsini”, si Vangjel Agora, Zef Mosi, Kostaq Nika, Luiza Xhuvani, Laert Vasili dhe Albano Bogdo. Libri hedh dritë mbi jetën kulturore të këtij gjimnazi para dhe pas viteve ’90. Ai mbështetet në dokumente, fotografi, dëshmi dhe kujtime. Një ndihmë të çmuar në këtë punë ka dhënë profesori Xhorxhi Vasili, i cili vuri në dispozicion materialet e muzeut të shkollës. Në faqet e këtij libri shfaqet një histori e gjallë. Historia e një shkolle që u bë vatër arti. Historia e nxënësve që dolën për herë të parë në skenë. Historia e duartrokitjes së parë. Nga kjo shkollë dolën shumë të rinj që më pas u bënë aktorë, regjisorë, muzikantë dhe këngëtarë. Një vend të veçantë zënë edhe olimpiadat teatrore të shkollave të mesme të rrethit. Në ato vite, kur mundësitë për argëtim ishin të pakta, këto aktivitete krijonin një atmosferë të gjallë kulturore. Sallat e provave mbusheshin me nxënës. Skena e shkollës bëhej vendi ku lindnin pasionet dhe ëndrrat. Libri është një përpjekje për të ruajtur kujtesën e kësaj tradite. Ai është një homazh për ata që i dhanë jetë artit në Sarandë. Por është edhe një mesazh për brezat e rinj. Një kujtesë se arti lind nga pasioni, nga përkushtimi dhe nga dashuria për skenën.

“Arti që nuk shkruhet rrezikon të harrohet”, thotë Vangjel Agora. Prandaj ky libër është më shumë se një botim. Është një dëshmi. Një dëshmi se edhe në bankat e një shkolle mund të ndizet një shkëndijë arti. Dhe kur ajo shkëndijë gjen strehë, ajo vazhdon të ndriçojë për shumë breza.