Fatmir Terziu: A do ta paguajë keq haraçin e protestave Edi Rama?

Në politikë ka një ligj të pashkruar. Çdo pushtet, sado i fortë të duket, herët a vonë përballet me faturën e vendimeve të veta. Kjo faturë nuk vjen gjithmonë në kutinë e votimit. Ndonjëherë ajo mbërrin në sheshe, në rrugë, në heshtjen e qytetarëve ose në zërin e protestës. Dhe pikërisht këtu lind pyetja, a do ta paguajë Edi Rama haraçin politik të protestave që kanë tronditur Shqipërinë? Protestat nuk janë vetëm një akt kundërshtimi. Ato janë një termometër i marrëdhënies mes qeverisë dhe qytetarëve. Kur numri i njerëzve që zgjedhin rrugën bëhet i konsiderueshëm, nuk ka më rëndësi vetëm sa veta protestojnë, por pse protestojnë. Nëse pushteti i lexon protestat vetëm si një përplasje politike, ai rrezikon të humbasë thelbin e mesazhit që vjen nga shoqëria. Në javët e fundit, protestat në Shqipëri janë shoqëruar me kërkesa që shkojnë përtej një çështjeje të vetme. Ato kanë prekur tema si transparenca, mjedisi, mënyra e qeverisjes dhe besimi ndaj institucioneve. Në raportimet ndërkombëtare është vënë re se pakënaqësia ka kaluar kufijtë e debatit mbi projekte të caktuara dhe është shndërruar në një diskutim më të gjerë mbi përgjegjësinë politike dhe mënyrën e ushtrimit të pushtetit. 

Megjithatë, politika nuk matet vetëm me protestat. Historia ka treguar se ka qeveri që kanë mbijetuar pas valësh të forta demonstratash dhe të tjera që janë rrëzuar nga protesta shumë më të vogla. Diferencën nuk e bën vetëm numri i protestuesve, por aftësia e pushtetit për të dëgjuar, për të reflektuar dhe për të korrigjuar kursin. Edi Rama ka ndërtuar për vite me radhë një profil politik të bazuar mbi vendimmarrjen e fortë dhe komunikimin e drejtpërdrejtë. Për mbështetësit e tij, kjo është shenjë vendosmërie. Për kritikët, është shprehje e një qeverisjeje që shpesh nuk lë hapësirë për dialog të mjaftueshëm. Pikërisht këtu qëndron sfida e tij më e madhe: jo vetëm të fitojë debatin politik, por të rikthejë besimin publik.

Në demokraci, haraçi më i rëndë nuk është ai elektoral. Haraçi më i kushtueshëm është humbja graduale e besimit. Një qeveri mund të fitojë zgjedhje edhe me një opozitë të dobët, por është shumë më e vështirë të qeverisë një shoqëri që nuk beson më te motivet dhe transparenca e saj. Nga ana tjetër, edhe protestat mbartin përgjegjësinë e tyre. Ato fitojnë forcë vetëm kur mbeten qytetare, paqësore dhe të orientuara drejt interesit publik. Nëse instrumentalizohen nga interesat e momentit, ato rrezikojnë të humbasin legjitimitetin moral që i bën të fuqishme.

Prandaj, pyetja nuk është vetëm nëse Edi Rama do ta paguajë haraçin politik të protestave. Pyetja është nëse ai do ta kuptojë në kohë se pushteti nuk konsumohet vetëm nga kundërshtarët, por edhe nga mosdëgjimi. Sepse protestat nuk janë gjithmonë fundi i një qeverie, ato mund të jenë fillimi i reflektimit të saj. Kurse nëse çdo zë kundërshtues trajtohet si armik dhe jo si sinjal, atëherë fatura politike nuk vonon. Duke konkluduar, demokracia nuk e dënon një qeveri sepse protestohet. Ajo e gjykon nga mënyra se si reagon ndaj protestës. Dhe pikërisht aty do të përcaktohet nëse haraçi që Edi Rama do të paguajë do të jetë një kosto e përkohshme politike apo një çmim historik që do të mbetet gjatë në kujtesën e shqiptarëve.