Anjeza Musoollari: FJALA QË NDËRTON ...

Anjeza Musoollari: FJALA QË NDËRTON NJERIUN DHE SHOQËRINË

Nga një shprehje e urtë lind një filozofi e tërë jete.

Jetojmë në kohën kur informacioni qarkullon me shpejtësinë e dritës, kur rrjetet sociale janë kthyer në tribunën e çdo mendimi dhe kur fjalët shpesh paraprijnë arsyen, katër këshillat e thjeshta të Dalai Lamës tingëllojnë më aktuale se kurrë: "Nëse nuk është e jotja, mos e merr. Nëse nuk është e drejtë, mos e bëj. Nëse nuk është e vërtetë, mos e thuaj. Nëse nuk di gjë, rri urtë dhe mos fol."

Kodi moral nuk i përket vetëm një kulture apo një feje. Ai i përket njerëzimit. Është thirrje për ndërgjegje, për vetëkontroll dhe për përgjegjësi. Nëse këto katër parime do të zbatoheshin në jetën e përditshme, ndoshta bota do të ishte shumë më e drejtë, më e qetë dhe më njerëzore.

Mos merr atë që nuk është e jotja

Historia e njerëzimit është mbushur me konflikte që kanë lindur nga lakmia. Pasuria, pushteti, prona, privilegjet shpesh janë kërkuar duke cenuar të drejtat e tjetrit.

Por vjedhja nuk fillon vetëm kur dikush merr një send. Ajo nis edhe kur merret padrejtësisht mundi i një njeriu, kur përvetësohet puna e tij, kur mohohen të drejtat, kur uzurpohet dinjiteti.

Një shoqëri ku secili respekton atë që i përket tjetrit ndërton besim.

Besimi është kapitali më i madh që mund të ketë një komb. Kur ai humbet, humbet edhe siguria, bashkëjetesa dhe drejtësia.

Në fund të fundit, njeriu nuk pasurohet nga ajo që merr padrejtësisht, por nga ajo që fiton me ndershmëri.

Mos bëj atë që nuk është e drejtë

Drejtësia nuk është vetëm çështje ligjesh. Është mbi të gjitha çështje ndërgjegjeje. Shpesh ligji mund të vonojë, por ndërgjegjja flet menjëherë. Sa herë kemi parë njerëz që justifikojnë veprime të padrejta vetëm sepse "kështu bëjnë të gjithë"? Por e keqja nuk bëhet e mirë vetëm sepse përsëritet shumë herë. Një vend nuk ndërtohet vetëm me institucione të forta. Ai ndërtohet me qytetarë që refuzojnë padrejtësinë edhe kur askush nuk i sheh. Drejtësia fillon nga vendimet më të vogla të jetës sonë.

Mos thuaj atë që nuk është e vërtetë

Fjala është arma më e fuqishme që ka njeriu. Ajo mund të ngrejë një jetë, por edhe ta shkatërrojë atë. Sot jetojmë në epokën e informacionit, por paradoksalisht edhe në epokën e dezinformimit. Një lajm i pavërtetë përhapet brenda sekondave. Një shpifje mund të njollosë reputacionin e një njeriu për gjithë jetën. Një gënjeshtër mund të ndezë konflikte që zgjasin me vite. Prandaj përgjegjësia për të folur me të vërtetën nuk është vetëm detyrë e gazetarëve, historianëve apo studiuesve. Është detyrë e çdo qytetari. Shoqëria ka nevojë për njerëz që verifikojnë përpara se të flasin, që dëgjojnë përpara se të gjykojnë dhe që mendojnë përpara se të shpërndajnë një informacion. E vërteta ndonjëherë ecën ngadalë. Por ajo mbërrin gjithmonë.

Kur nuk di, hesht

Kjo është ndoshta këshilla më e vështirë për t'u zbatuar në kohën tonë. Sot secili ndihet i detyruar të japë mendim për gjithçka. Pa njohuri. Pa informacion. Pa përgjegjësi. Heshtja nuk është dobësi. Ajo është mençuri. Njeriu i ditur nuk flet për të treguar sa di. Ai flet vetëm kur ka diçka me vlerë për të thënë. Sa debate do të shmangeshin sikur njerëzit të pranonin me qetësi fjalën: "Nuk e di." Pranimi i padijes është hapi i parë drejt dijes.

Një mësim për kohën tonë

Në një botë ku polarizimi po rritet, ku gjuha e urrejtjes po zë vendin e dialogut dhe ku shpesh zhurma mbizotëron mbi arsyen, këto fjali janë një manual i shkurtër i qytetarisë.

Nuk është rastësi që mësime të ngjashme gjenden në traditën shqiptare. Të parët tanë thoshin: "Fjala peshon më shumë se guri." Ata e dinin se karakteri i një njeriu nuk matet me pasurinë që ka, por me mënyrën si sillet me të tjerët.

Një mesazh që nuk plaket

Nuk ka rëndësi nëse këto fjalë vijnë nga Lindja apo Perëndimi. Ato flasin gjuhën universale të moralit. Një fëmijë që rritet me këto parime bëhet qytetar i mirë. Një mësues që i zbaton edukon breza më të drejtë. Një gazetar që i respekton mbron të vërtetën. Një gjyqtar që jeton me to forcon besimin te drejtësia. Një politikan që i ndjek fiton respektin, jo vetëm pushtetin. Një popull që i kthen në mënyrë jetese ndërton një shtet më të fortë.

Njeriu nuk kujtohet për atë që ka grumbulluar, por për atë që ka lënë pas. Pasuria humbet, pushteti kalon, fama venitet, por ndershmëria, drejtësia dhe e vërteta mbeten trashëgimia më e çmuar.

Nëse secili prej nesh do të ndalonte për një çast përpara se të merrte atë që nuk i përket, përpara se të bënte një padrejtësi, përpara se të thoshte një gënjeshtër ose përpara se të fliste pa ditur, ndoshta do të kishim më pak konflikte, më shumë besim dhe më shumë paqe.

Qytetërimi nuk matet me ndërtesat që ngremë, por me vlerat që mbrojmë. Dhe shprehja "Nëse nuk është e jotja, mos e merr. Nëse nuk është e drejtë, mos e bëj. Nëse nuk është e vërtetë, mos e thuaj. Nëse nuk di gjë, rri urtë dhe mos fol." është shtyllat mbi të cilat mund të ndërtohet jo vetëm karakteri i një njeriu të mirë, por edhe e ardhmja e një shoqërie të drejtë.

Nuk kam synuar thjesht të sjell ngjarje historike apo të dokumentoj fakte, por të përcjell te lexuesi mesazhin se vlerat njerëzore janë themeli mbi të cilin ndërtohet karakteri i individit dhe forca e një kombi. Besoj se ndershmëria, respekti, përgjegjësia, e vërteta dhe dashuria për Atdheun nuk janë nocione të vjetra që u përkasin vetëm librave të historisë. Ato janë vlera të përhershme, të cilat duhet të shoqërojnë çdo njeri në jetën e tij të përditshme. Vetëm një njeri që rritet me këto parime mund të bëhet një qytetar i denjë, i aftë të japë kontribut në familje, në komunitet, në institucionet ku punon dhe në zhvillimin e vendit.

Nëse brezat e rinj do të edukohen me bindjen se suksesi nuk ndërtohet mbi mashtrimin, se dinjiteti nuk blihet me pushtet dhe se respekti fitohet me punë e integritet, atëherë edhe shoqëria jonë do të jetë më e drejtë dhe më e fortë. Kjo është arsyeja pse në shkrimet e mia kam zgjedhur gjithmonë të evidentoj modelet pozitive, figurat që kanë shërbyer me përkushtim dhe historitë që frymëzojnë.

Jam e bindur se çdo autor ka një përgjegjësi përpara lexuesit. Fjala e shkruar nuk duhet të shërbejë për të nxitur përçarje apo urrejtje, por për të ndërtuar ndërgjegje, për të kultivuar kulturën e dialogut dhe për të forcuar besimin te vlerat që e bëjnë njeriun më të mirë.

Pasuria më e madhe që mund t'u lëmë brezave nuk janë vetëm librat që shkruajmë, por mesazhet që mbjellim përmes tyre. Nëse qoftë edhe një i ri, pas leximit të një shkrimi, zgjedh të jetë më i ndershëm, më i drejtë, më i përgjegjshëm dhe më i përkushtuar ndaj shoqërisë, atëherë pena ka përmbushur misionin e saj më fisnik.

Për mua, ky ka qenë dhe do të mbetet motivimi kryesor i çdo shkrimi që kam botuar.