Ali Hafiz Korça, elitë e mohuar, sot mban urdhrin “Nder i Kombit”


Vilhelme Vrana Haxhiraj

Vilhelme Vrana Haxhiraj


Më 7 janar 1957 u nda nga jeta, intelektuali i shquar që dha shumë për kombin, por u mohua.

Ali Korça është i pari shqiptar që denoncoi ideologjinë komuniste si shkatërrimtare të kombit.

Besimtari, dijetari, studiuesi, shkrimtari dhe përkthyesi Ali Hafiz Korçaështë shprehur: “Deri sa kërkoja të drejtat kombëtare si, gjuhën e traditën gjatë Perandorisë Osmane, më quanin laik dhe sekularist...e po ashtu kur kërkoja të drejtat fetare e civilizuese pas largimit të Perandorisë, më quajtën osmanofil dhe turkofil!”(A.H.K)

Hafiz Ali Korça lindi në Korçë më, 5 prill,1873 dhe vdiq në Kavajë, më 7 janar 1957. Aliu ka qenë hoxhë, hafiz, hatib, publicist dhe përkthyes i kryeveprave të letërsisë fetare e artistike orientale. Aliu ishte i biri i Iljaz efendi Kadiutnga Korça. Rrjedh nga një familje që ndër breza kishin pasur dijetarë të fesë. Mësimet fillore dhe të mesme i mori në vendlindje, në shkollën Iptidaijedhe atë Idadije. Studimet e larta i kreu në medresen "Çifte Minareli" në Stamboll. U aktivizua në lëvizjen kombëtare qysh më 1889, koha kur nisi të jepte mësime falas në shkollën shqipe të djemve në Korçë dhe pas një viti edhe në Idadijen e Korçës.

Kur mes shqiptarëve të shquar debatohej për llojin e alfabetit të gjuhës shqipe, që po shtyhej nga disa qarqe në Stamboll, ndërsa Hafiz Aliu përkrahu alfabetin latin. Mori pjesë në Kongresin e Dibrës, ku mbajti fjalën kryesore. Përkrahu Kongresin e Elbasanit, 2 shtator 1909, ku u hodhën themelet e arsimit kombëtar. Më 1916 në qeverinë e Esad pashë Toptanit,  ministri Shahin bej Dino, e emëroi  Hafiz Aliun drejtor të Arsimit për Tiranën, Durrësin, Elbasanin, Dibrën , Matin dhe Pogradecin.Ishte anëtar i Komisis Letrare të Shkodrës, ku më 1916 bëhet kryemyfti në Këshillin e Naltë të Sheriatit. I vendosur në Tiranë më 1918 gjendet në Këshillin e Naltë të Sheriatit. Ka qenë bashkëthemelues dhe mësues në Medresenë e Tiranës, ku ndërmori reforma në kurrikula dhe hartoi tekste për nxënësit, që t'u lehtësoheshin studimet edhe në shkollat e larta jashtë shtetit. Pas daljes në dritë të veprës së tij "Shtatë ëndrrat e Shqipërisë", që u bë shkak i pushimit të tij nga puna.

I pajisur me njohuri në gjuhët tradicionale të lindjes, përktheu kryeveprat fetare e letrare si "Mevludi" më 1900, "303 fjalë të Imam Aliut" botuar në Korçë më 1910. Përktheu më 1918 veprën e Sadiut,"Gjylistani dhe bostani"dhe "Rubairat" e Omar Khajamitmë 1930 nga persishtja. Për përkthimin e veprës së Omer Khajamit pati debate të gjera me Nolin, i cili e kishte përkthyer nga një variant anglisht. Hafiz Ali Korçaargumentonte se sa ka humbur nga origjinali përkthimi i bërë nga Noli, pasi ndikon në keqshqiptim krahasuar me variantin e përkthyer prej tij.

Më 1925 shkroi Bolshevizma a çkatrrim i njerëzimit” duke u shënjuar si denoncuesi i parë shqiptar i ideologjisë komuniste. Më 15 shkurt 2017 Presidenti i Republikës Bujar Nishani e vlerësoi pas vdekjes me dekoratën "Nderi i Kombit" me motivacionin:

“Për rolin dhe kontributin e tij të rëndësishëm e vetëmohues në dobi të çështjes kombëtare: si martir i kombit e kulturës shqiptare, si klerik atdhetar i shquar e veprimtar i flaktë për çlirimin e vendit nga zgjedha e huaj, si figurë e papërsëritshme intelektuale, duke u shndërruar në një nga dijetarët më të ndritur të filozofisë islame në Shqipëri”.


Hafiz Ali Korça

Hafiz Ali Korça, dijetari që nuk ia zhdukën dot as varrin dhe as emrin... i cili vetëm 61 vjet pas vdekjes, më, 2017, u dekorua me urdhrin “Nder i Kombit”.

Midis hoxhallarëve të përndjekur nga pushtuesit, nga fanatikët dhe komunizmi për idetë, pikëpamjet dhe veprimtarinë e tyre është dhe Hafiz Ali Korça. i rritur në një mjedis patriotik, fetar e kulturor korçar të pastër, ai u brumos me bindje dhe parime bazë, që e ngritën lart emrin e tij. Për këto ai, në vitin 1893, kur ishte në moshën 20 vjeçare, u internua në Sinop, sepse ndërsa udhëtonte me trenin Sofie-Stamboll, iu kapen librat shqip, që ishin të ndaluara. Më 1900, u internua në Anadoll, për veprimtarinë në mësonjëtoren e Korçës. Pas Kongresit të Dibrës ia shkatërruan shtëpinë. E gjejmë pjesëtarë në Komisinë Shqyp në Shkodër, bashkë me At Gjergj Fishtën. Më pas, Kabineti i Telat Pashës e dënoi me vdekje, por me ndërhyrje u fal. Më 1924, u përjashtua nga Këshilli i Lartë i Sheriatit. Më 1925 botoi në Tiranë pamfletin "Bolshevizma a çkatërrimi i njerëzimit". Hafiz. Ali Korça, zhvilloi një veprimtari intensive në disa drejtime dhe kryesisht në fushën e kulturës, të fesë dhe të publicistikës. 

Botimet e autorit:

Ai ka shkruar një varg veprash origjinale në prozë e poezi fetare dhe laike. Ndër to shquhen:  *Mevludi (1900).  "303 fjalë të Imam Aliut" (Botuar në Korçë më 1910).  "Historia e shenjtë dhe të katër halifetë" (Botuar në Tiranë më 1931, fq.288).  "Jusufi me Zelihanë" (Botuar në Elbasan më 1923).  "Gjylistani", përkthim nga Saadiu, (1918).  "Shtatë Ëndrrat e Shqipërisë", poezi, (Botuar në Tiranë më 1944).  "Tefsiri i Kur’anit", (mbetur dorëshkrim, me një vëllim prej 2000 faqesh, R.Z.) punuar gjatë viteve 1920-1924.  "Rubairat e Khajjam"(Hajjam, përkthim nga O. Kajami, 1930- Ribotim 1942 në Tiranë).  Një rëndësi të veçantë kanë gjithashtu edhe tekstet shkollore të përgatitura prej tij si :  "Abetare shqip" (1910).  "Fe Rrëfenjësi, morali" (1914).  "Gramatika, Syntaksa shqip—arabisht edhe fjalime", (1916).  “Rubairat” e Omar Khajamit(1930)

Përkthimet: Hafiz Ali Korça ka lënë edhe një numër të konsiderueshëm dorëshkrimesh e përkthimesh. Hafiz Ali Korça, duke përkthyer kryeveprat si "Gjylistani", "Rubairat" si dhe