Fatmir Terziu: Engjëll Musai dhe flamuri që dëshmon një rol

Për të disatën herë, flamuri amerikan ngrihet në Washington në nderim të Engjëll Musait, Drejtorit të Gazetës “Telegraf”, një ngjarje që e vendos emrin e tij në një hapësirë të veçantë të marrëdhënieve shqiptaro-amerikane dhe që, përtej ceremonialit, rikthen në vëmendje rolin e tij të gjatë si publicist, drejtues medie dhe zë i angazhimit për forcimin e lidhjeve ndërmjet Shqipërisë dhe Shteteve të Bashkuara. Në një vend ku flamuri mbart një peshë të jashtëzakonshme simbolike, përsëritja e këtij nderimi nuk mund të shihet thjesht si një moment ceremonial, por si një dëshmi që lidhet me një veprimtari të shtrirë në kohë dhe me një profil publik të ndërtuar përmes gazetarisë. Rasti i parë, më 7 mars 2016, në Kapitol Hill, erdhi me kërkesë të kongresistit amerikan Eliot Engel nga New Yorku, ndërsa nderimi lidhej me kontributin e Engjëll Musait në forcimin e marrëdhënieve shqiptaro-amerikane dhe në mbështetjen e vlerave demokratike. Në vlerësimin e atëhershëm, puna e tij përmes Gazetës “Telegraf” u lidh me demokracinë, drejtësinë, lirinë dhe barazinë. Tashmë, fakti që flamuri amerikan ngrihet sërish për të nderuar të njëjtin emër e bën më të dukshme pyetjen mbi atë që përfaqëson Engjëll Musai në jetën publike shqiptare dhe mbi arsyen pse veprimtaria e tij ka marrë këtë vëmendje përtej kufijve të vendit.

Përgjigjja gjendet para së gjithash te mënyra se si ai e ka ushtruar gazetarinë. Engjëll Musai nuk është vetëm emri i një drejtuesi gazete. Ai është një figurë e publicistikës shqiptare që e ka lidhur punën mediatike me analizën, editorialin dhe trajtimin e marrëdhënieve shqiptaro-amerikane si një temë me rëndësi të veçantë për shoqërinë shqiptare. Në faqet e “Telegraf”-it, politika amerikane, zhvillimet ndërkombëtare dhe vlerat e demokracisë amerikane kanë gjetur një hapësirë të vazhdueshme komunikimi me lexuesin shqiptar. Kjo e bën rolin e Musait më të gjerë se atë të një drejtuesi editorial. Ai ka zgjedhur ta shohë gazetën si një institucion të komunikimit publik, ku lajmi nuk qëndron i shkëputur nga konteksti dhe ku editoriali nuk është thjesht një koment i ditës, por një mënyrë për të artikuluar një qëndrim mbi shoqërinë, politikën dhe zhvillimet që ndikojnë të ardhmen e saj. Në këtë kuptim, angazhimi i tij ndaj marrëdhënieve shqiptaro-amerikane ka marrë formën e një publicistike të vazhdueshme, ku Amerika nuk paraqitet vetëm si fuqi politike, por edhe përmes vlerave demokratike që ajo mishëron në jetën institucionale dhe publike. Është kjo prani e vazhdueshme në fjalën e shkruar që e shpjegon më mirë edhe simbolikën e flamurit. Sepse një marrëdhënie ndërmjet dy vendeve nuk ndërtohet vetëm në tryezat diplomatike, në marrëveshjet shtetërore apo në vizitat zyrtare. Ajo ndërtohet edhe në hapësirën e medias, në mënyrën se si një shoqëri e njeh tjetrën, në mënyrën se si përcillen idetë dhe në mënyrën se si krijohet një kulturë komunikimi. Në këtë hapësirë, Engjëll Musai ka kërkuar të luajë rolin e një ure.

Gazeta “Telegraf” është, në këtë kuptim, pjesë e kësaj historie. Nën drejtimin e Musait, ajo ka krijuar një profil ku editoriali, analiza dhe komentet mbi zhvillimet politike zënë një vend të rëndësishëm, ndërsa marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara janë trajtuar në mënyrë të vazhdueshme. Për lexuesin shqiptar, kjo ka nënkuptuar jo vetëm informacion mbi atë që ndodh në Washington, por edhe një përpjekje për të kuptuar më mirë parimet mbi të cilat mbështeten demokracia, liria, drejtësia dhe barazia. Kështu, figura e Engjëll Musait mund të lexohet përmes një tipologjie të veçantë të gazetarit: gazetari që e konsideron median jo vetëm si pasqyrë të realitetit, por edhe si pjesë të ndërtimit të kulturës publike. Në rastin e tij, kjo kulturë është lidhur dukshëm me marrëdhëniet shqiptaro-amerikane dhe me përpjekjen për t'i mbajtur ato të pranishme në ndërgjegjen publike shqiptare. Ngritja e dytë e flamurit amerikan e rikthen këtë rol në vëmendje me një gjuhë që nuk ka nevojë për shumë shpjegime. Flamuri është simbol, ndërsa pas simbolit qëndron një emër dhe pas emrit qëndron një veprimtari. Në rastin e Engjëll Musait, ajo veprimtari lidhet me vite pune në gazetari, me drejtimin e një organi mediatik dhe me një angazhim të dukshëm në promovimin e miqësisë shqiptaro-amerikane.

Në fund, ajo që mbetet më shumë se vetë ceremonia është marrëdhënia ndërmjet një njeriu dhe fjalës së tij publike. Engjëll Musai ka zgjedhur gazetën si mjet të këtij komunikimi dhe “Telegraf”-in si hapësirën ku ky vizion është shprehur në mënyrë të vazhdueshme. Flamuri amerikan, i ngritur për të dytën herë në Washington, bëhet kështu jo vetëm një nderim për një individ, por edhe një shenjë që e rikthen në vëmendje rolin e gazetarisë shqiptare në ndërtimin e urave të komunikimit me Shtetet e Bashkuara. Nga faqet e “Telegraf”-it deri te flamuri në Washington, rruga e Engjëll Musait është, mbi të gjitha, rruga e një publicisti që e ka vendosur fjalën në shërbim të komunikimit, vlerave demokratike dhe miqësisë shqiptaro-amerikane.