15 QERSHOR 1389




ZYBA HYSEN HYSA: FRAGMENT, SHKËPUTUR NGA LIBRI “GJERGJ KASTRIOTI – SKENDERBEU” KU BEHET FJALE PER BETEJEN E KOSOVËS 15 QERSHOR 1389


***

… Vitet e fundit edhe natyra ishte kthyer kundra tyre, kishte bërë thatësirë e madhe, tokat kishin ngritur plisat si gojë të etura dhe dukeshin sikur luteshin per një pikë shi, mullinjtë dhe destilat kishin ndërprerë punën e tokat pathuaj mbetur djerrë, ndaj disa princër kishin kohë që s’e paguanin dot haraçin. Ndryshonte gjendja në krahina tjerë me burime të sigurta fitimi siç ishin ato të kriporeve, apo të porteve për çdoganimin e mallrave që kalonin nëpërmjet tyre, ndaj synimet ishin përherë drejt bregdetit, që për fat të keq, ndesheshin me një “mik” të ulur këmbëkryq në qoshenë e të zotit të shtëpisë, Venedikun! Kushdo që tentonte këto zotërime, gjëja e parë që ndodhte, shpallej heretik dhe i pritej koka.

Në këto kushte aspak të favorshme ishin dhe mjaft princër në Dardani, njëri nga princërit e kësaj treve, Milosh Klopantiku (kopiliqi)pasi kontrolloi gjithë Klopatnikun, mbi të cilat sundonte prej kohësh, u kthye në kështjellën e tij i shqetësuar. Vukosava, e shoqja, kishte ditë që s’guxonte të fliste me të, ndaj vonesa e tij e shqetësoi dhe që nga dhoma e saj, përmes frengjisë që shihte nga oborri i kështjellës, kishte kohë që priste ardhjen e tij dhe sapo ndjeu trokun e kalit që kapërceu portën e jashtme, priti me padurin të hynte në derë, por ai u drejtua nga dhoma që e përdorte për të pritur mysafirë, apo për të biseduar për probleme që s’duhet t’i dinte familja, ndaj ajo doli dhe shkoi drejt e atje, ku asnjë s’guxonte ta ndalonte, bile edhe këshilltari, sapo ajo hyri, doli dhe mbylli derën.

- Erdhe im Zot!

- …………………..

- Babai dërgoi përsëri një letër për ty… pret të shkojmë në kështjellë.

- Përse të shkoj? Të pranoj tradhëtinë ndaj Besimit e të bëhem sundimtar i gjithë Dardanisë nën sovranitetin e sulltanit! Nuk e kuptoj babanë tënd, ha bukën tonë e bën duanë e sulltanit!

- Im Zot, po fitove Dardaninë, ke fituar Besimin tënd, toka është Besimi i Perëndisë, ajo mban gjallë njerëzit, pa njerëzit si do të mbrosh Besimin? Prano, edhe babai im, e ka pranuar një gjë të tillë, kështu më tha atë ditë që ju, im zot, ikët si i xhindosur nga fjalët e tij.

- Dardania është toka jonë, moj grua, nuk është, as e serbve, as e turqve…!

- Mos shko me këtë mendje, babai im ka kohë që ha me 2 duar, edhe nga Krishterizmi, edhe

nga Islamizmi, duke shfrytëzuar shqiptarët…

- Ai e bën lehtas, moj grua, se nuk i vjen keq për popullin, gjaku i tij ka më shumë gjak barbari sesa arbnori, mua më dhemb populli im! Vërtetë unë do të jem mbret i Dardanisë, por një mbret që do e shfrytëzoj popullin dyfish, apo trifish, do i çoj thikën në palcë e kur thika prek palcën e tij, unë ndjej dhimbje e s’mund ta gëzoj mbretërinë…

- Çfarë ke fituar që ke ngritur shpatat me sulltanin, edhe në Betejën e Maricës, forcat tuaja dhe të arbnorëve u prenë kokat, serbët dhe bullgarët u bashkuan me turqit… Të gjithë janë njerëz; edhe ju, edhe ne, edhe turqit, por do i nënshrohemi më të fortit që të mbetemi ende të fortë, ndryshe i forti do të shkatërrojë!

- Ashtu siç shkatërroni ju! Ne kemi futur gjarpërin në gji!

- Mirë që e kupton këtë, im Zot, në radhë të parë jam bija e Lazarit, apo më mirë të them, e Milicës, mbase kam ndonjë pikë gjak ilir, por dejeve rrjedh më shumë ai serb, më pas jam gruaja jote, por mund të jem edhe gruaja e ndonjë tjetri, po nuk u bindët urdhërit të babait tim! Më e fituar doli Mara që u martua me Vuk Brankoviçin!

- Jashtë! - Foli ai me zemërim të tejskajshëm, ngaqë atë emër i kishte thënë të mos e përmendte kurrë.

Sapo Vukosava doli jashtë, hyri këshilltari, i cili vetëm me praninë e së shoqes s’rrinte aty dhe kur dalloi shqetësimin e tij, foli:

- Të sjell një kafe?

- Po, kafe pa sheqer, helm të jetë, mbase më shuan helmin që kam!

Kafenë e piu me tri gllënjka, si të ishte sherbet me ujë të ftohtë! As nxehtësinë s’ia ndjeu, as idhëtirën, flakë kishte në tru dhe helm në shpirt.

- Të sjell ndonjë gjë tjetër? - Foli përsëri me zë lutës këshilltari.

- Edhe një kafe! - Tha dhe u ngrit, eci nëpër dhomë e përsëri u ul tek ishte më parë.

Piu njëra pas tjetrës tri kafe dhe në mend çoi betimin që kishte bërë para kuvendit “Urdhëri i Kalorësit Dragua” ngaqë ai kishte dalë vullnetar për të vrarë sulltanin në çdo rrethanë dhe me mend parashikonte lloj - lloj rrethanash e në të gjitha këto, përqëndrohej si do ta vriste.

- S’do të shkoj tek Lazari, - i tha këshilltarit, - se Sulltani më ka dërguar disa letra dhe për çudi të gjitha këto i kishte edhe Lazari, ndaj edhe ika rrëmbimthi atë ditë nga kështjella e tij, se më luteshin për tu bërë sundimtar i Dardanisë, nën mbikqyrjen edhe të serbëve, edhe të turqve…

- Ne i kemi diskutuar gjerë e gjatë këto, unë të thashë që edhe Dardaninë nuk do e marrësh, por kjo bëhet për të shuar rrezistencën ndaj osmanllinjve…

- Jemi në pritje të caktimit të datës së luftës, ajo që kam të sigurtë sot, është, se unë s’do të kthehem gjallë nga fushë - beteja, se të atillë e kam detyrën time, ndaj të lë amanet familjen, nënën dhe babën, si dhe vëllanë, sa për gruan, atë ka kush e mbron, por unë dua të mos e ndash nga tjerët. Një natë para betejës do të shpërnguleni matanë lumit do të shkoni tek kushërinjtë e mi… mbase nuk do u gjejnë atje, aqsa të qetësohet gjendja e pas luftës.

Ai foli gjatë, thua se do ikte në atë çast dhe s’do të kthehej më...