Fatmir Terziu: Kur flet „Ura e Bashkimit“

Kanë kaluar disa muaj nga ajo mbrëmje londineze që u pagëzua simbolikisht “Ura e Bashkimit”. Megjithatë, edhe sot ajo duket sikur vazhdon të flasë. Jo si një kujtim i zakonshëm i një aktiviteti komunitar, por si një dëshmi se diaspora, kur gjen gjuhën e përbashkët, mund të bëhet një urë e fortë mes vendlindjes dhe së ardhmes. Në atë takim, që mblodhi shumë hasjanë të Londrës, u ndje qartë se përtej festës kishte një dëshirë për t’u afruar më shumë me njëri-tjetrin dhe me vendin nga vijnë. Organizimi i përkushtuar nga Ilir Nabolli, Mentor Bokçiu, Misin Dajçi, Ermal Karakushi, Alfred Ferizolli, Fatmir Kastrati dhe Petrit Kabashi tregoi se kur disa njerëz marrin nismën, komuniteti gjen energjinë për t’u bashkuar.

Mbrëmja u hap me një reflektim të Shefqet Krajës mbi simbolikën e 28 Nëntorit, një datë që për shqiptarët mbart histori, sakrificë dhe krenari. Nën moderimin e Merita Isufit dhe Sokol Cahanit, atmosfera mori menjëherë një ton solemn me Himnin e Flamurit, duke krijuar ndjesinë e një takimi që nuk ishte vetëm për të festuar, por edhe për të kujtuar. Prania e ambasadorëve Uran Ferizi dhe Ilir Kapiti, si dhe e kryetarit të Bashkisë Has, Miftar Dauti, e forcoi më tej idenë se diaspora është një pjesë e rëndësishme e jetës kombëtare. Por, mbi të gjitha, zëri i komunitetit ishte ai që i dha kuptim mbrëmjes. Edmir Dida foli për rëndësinë e arsimit dhe për ndihmën konkrete që diaspora mund të japë për vendlindjen. Ervin Mulaj kujtoi rrugëtimin e emigrimit dhe nevojën që brezat e rinj të mos humbin lidhjen me rrënjët. Ndërsa Misin Dajçi e pa këtë takim si një hap drejt një bashkësie më të organizuar, që nuk mjaftohet vetëm me kujtime, por kërkon të veprojë. Në skenë u ngjitën edhe fjalët poetike të Servet Bytyçit, ndërsa fëmijët, nën kujdesin e Adelina Morinës dhe Alketa Bokçiut, sollën një program plot dashuri për flamurin dhe gjuhën shqipe. Një moment frymëzues ishte edhe takimi i të rinjve me futbollistin Armend Muslika, që ndau me ta rrugën e tij drejt sportit profesionist. Mbrëmja mori më pas ritmin e muzikës dhe traditës. Interpretimet e Mustaf Ahmatit, Sokol Laçit, Bylbyl Ahmatit, Gezim Morinës, Ylli Shutisë, Egzon Didës, Lulzim Bratit, Nebi Lushës, Besmir Fazlisë, Qamil Ngjeçit, Alfred Mariqit dhe Ismail Qunit krijuan një atmosferë ku kënga dhe instrumentet tradicionale u bënë gjuhë e përbashkët emocioni. Kulmi artistik erdhi me Ansamblin “Pjetër Bogdani” nga Hasi, nën drejtimin e Flutura Aliaj, ku vallet dhe këngët popullore sollën në Londër një copëz të gjallë të traditës.

Shefqet Kraja, Ilir Nabolli, Mentor Bokçiu, Misin Dajçi, Ermal Karakushi, Fatmir Kastrati, Mustaf Ahmati dhe Alfred Ferizolli.

Por disa muaj pas kësaj mbrëmjeje, “Ura e Bashkimit” duket se ka marrë edhe një kuptim tjetër. Diaspora hasjane në Mbretërinë e Bashkuar ka ngritur zërin për një çështje që prek drejtpërdrejt të ardhmen e vendlindjes: ruajtjen e Bashkisë Has si një entitet i vetëm administrativ. Në këtë kuadër, përfaqësues të komunitetit zhvilluan një takim të rëndësishëm me Ambasadorin e Shqipërisë në Londër, Dr. Uran Ferizi. Në takim morën pjesë figura të njohura të diasporës si Shefqet Kraja, Ilir Nabolli, Mentor Bokçiu, Misin Dajçi, Ermal Karakushi, Fatmir Kastrati, Mustaf Ahmati dhe Alfred Ferizolli. Ata shprehën shqetësimin e thellë për mundësinë e ndarjes së Hasit në disa njësi të reja administrative në kuadër të reformës territoriale. Gjatë bisedës u theksua se Hasi është një rajon me identitet të qartë historik dhe shoqëror dhe se ruajtja e bashkisë si një njësi e pandarë është thelbësore për stabilitetin dhe zhvillimin e zonës. Përfaqësuesit e diasporës sollën në vëmendje kontributin historik të kësaj treve, që nga mbështetja për Bajram Currin dhe Fan Nolin në Revolucionin e Qershorit 1924, deri te roli i saj jetik gjatë luftës së Kosovës, kur Hasi u bë strehë për mijëra refugjatë dhe një mbështetje e rëndësishme për Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës.

Takimi në Ambasadë me logon e Diaspora Hasjane

Një tjetër argument i fortë ishte lidhja e pandashme që Hasi ka me krahinën e Hasit në Kosovë. Marrëdhëniet familjare, ekonomike dhe tregtare mes dy anëve të kufirit janë pjesë e përditshmërisë së banorëve dhe çdo ndarje artificiale administrative do të krijonte vështirësi dhe do të shpërfillte realitetin e kësaj bashkësie. Diaspora theksoi gjithashtu se emigracioni drejt Britanisë së Madhe ka sjellë investime dhe remitanca të rëndësishme për Hasin. Lidhja e fortë me vendlindjen është motivi që i shtyn hasjanët në mërgim të kontribuojnë për zhvillimin e saj. Një copëtim administrativ, sipas tyre, rrezikon të dobësojë këtë ndjenjë përkatësie dhe të përshpejtojë procesin e shpopullimit. Në përfundim të takimit, përfaqësuesit e diasporës kërkuan që çdo vendim për të ardhmen administrative të Hasit të merret vetëm pas një konsultimi të gjerë me banorët dhe komunitetin jashtë vendit. Ata theksuan se çështje të tilla lidhen drejtpërdrejt me zhvillimin ekonomik, investimet, arsimin, shëndetësinë dhe menaxhimin e burimeve natyrore të zonës. Takimi përfundoi me një mirëkuptim të përbashkët për rëndësinë e ruajtjes së Bashkisë Has, ndërsa përfaqësuesit e diasporës pritet të zhvillojnë edhe takime të tjera me institucione shqiptare dhe përfaqësues ndërkombëtarë për të mbrojtur këtë qëndrim.

Në këtë mënyrë, ajo që nisi si një mbrëmje bashkimi në Londër duket se po shndërrohet në një zë të qartë të diasporës për vendlindjen. “Ura e Bashkimit” nuk mbeti vetëm një simbol festiv, por një kujtesë se komuniteti në mërgim mund të bëhet edhe një mbrojtës i fortë i identitetit dhe i interesave të Hasit. Sot, kur ajo mbrëmje është tashmë pjesë e kujtesës, “Ura e Bashkimit” duket se ka lënë një mesazh të thjeshtë: diaspora nuk është vetëm largësi gjeografike. Ajo është një hapësirë ku kujtesa, identiteti dhe dëshira për të bërë diçka së bashku mund të ndërtojnë ura që zgjasin më shumë se një mbrëmje. Dhe ndoshta kjo është arsyeja pse ajo vazhdon të kujtohet, sepse bashkimi nuk ishte vetëm një titull, por një ndjenjë e përbashkët.