Fatmir Terziu: Ballakumja e fatit

Ballakumja e fatit

Në mëngjeset e hershme të marsit, kur drita hyn në shtëpi si një mysafire e turpshme dhe prek vetëm qoshet e tavolinës, duart e nënës zgjohen përpara të gjithëve. Nuk bëjnë zhurmë. Asnjëherë nuk kanë bërë. Ato thjesht fillojnë të lëvizin, sikur e dinë rrugën e tyre në këtë botë që para se të lindnin fjalët. Në mes të tryezës qëndron sita. Nëna hedh miellin brenda dhe e tund ngadalë. Grimcat e bardha bien si një dëborë e butë, një dëborë që nuk ftoh, por premton bukë, ëmbëlsi dhe jetë. Unë gjithmonë e kam menduar se mielli, para se të bëhet brumë, është si shpresa: i lehtë, i shpërndarë, pa formë, por i mbushur me mundësi.

Duart e nënës e sitin miellin sikur po ndajnë të dukshmen nga e padukshmja. Ajo që mbetet sipër sitës është e rëndë, e panevojshme; ajo që bie poshtë është e butë, e pastër, gati për t’u bërë diçka tjetër. Ndoshta edhe jeta është kështu, kam menduar shpesh: një sitë e madhe ku koha na shkund, derisa të mbetet vetëm ajo që ia vlen.

Ndërsa sita lëkundet, buzët e nënës lëvizin lehtë. Nuk është një lutje e zëshme. Është më shumë një pëshpëritje që i përket kohërave të vjetra, atyre kohërave kur njerëzit besonin se gjërat e mira duhen thirrur me përulësi.

- Le të vijë fati me këtë ballakume, - thoshte ajo ngadalë.

- Le të vijë dashuria.

- Dhe jeta le të mbetet e ëmbël.

Pastaj mielli bëhet brumë. Uji dhe gjalpi përzihen me të, vezët hapen si diellë të vegjël mbi bardhësinë e tij. Duart e nënës futen në brumë dhe fillojnë ta punojnë me një përqendrim të qetë, si dikush që rregullon një sekret të madh të botës. Brumi fillon të marrë frymë. Në çdo shtypje të duarve, në çdo përkulje të brumit, duket sikur koha vetë përkulet përpara një tradite që nuk e ka humbur kurrë rrugën e saj. Nënat e kanë bërë këtë para nënës sime. Dhe para tyre, nënat e tjera. Breza të tërë kanë përzier miellin me shpresën, sikur të ishte përbërësi më i domosdoshëm i jetës. Nëna nuk e shikon brumin si një recetë. Ajo e shikon si një lutje që merr formë, sepse ballakumja nuk është vetëm një ëmbëlsirë. Ajo është një mënyrë për t’i thënë botës, ne ende besojmë te mirësia. Ende besojmë se fati mund të trokasë në një shtëpi ku duart punojnë dhe zemrat luten.

Kur brumi është gati, nëna e ndan në copa të vogla. I rrumbullakos me kujdes dhe i vendos në tepsi, njëra pranë tjetrës, si yje të vegjël që presin të lindin. Aty, në atë çast të heshtur, ku furra ende nuk është ndezur dhe aroma ende nuk ka mbushur shtëpinë, ndodh diçka që nuk shihet. Shpresa merr formë. Dhe ndoshta kjo është arsyeja pse njerëzit kanë bërë gjithmonë bukë dhe ëmbëlsira, jo vetëm për të ushqyer trupin, por për t’i dhënë zemrës një arsye për të besuar. Kur ballakumet dalin nga furra, të arta dhe të ngrohta, nëna i vendos mbi tavolinë dhe buzëqesh me atë buzëqeshje që vetëm nënat e dinë. Një buzëqeshje që thotë se lutjet, edhe kur nuk dëgjohen, e gjejnë gjithmonë rrugën e tyre.

Unë marr një copë. Është e butë. Është e ëmbël. Dhe për një çast të shkurtër, më duket se gjithë jeta mund të jetë pikërisht kështu, një grusht miell që sita e kohës e pastron, dy duar nëne që e kthejnë në brumë, dhe një lutje e thjeshtë që shpreson që ballakumja e fatit ta bëjë botën pak më të ëmbël.