Deklarata Përfundimtare nga Presidenti Hashim Thaçi

Lirim Grejçevci: Për hir të miqve tanë ndërkombëtarë, po ndaj fjalën përfundimtare të Presidentit Thaçi në anglisht, të dhënë në përfundim të gjyqit të tij në Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë:

Deklarata Përfundimtare nga Presidenti Hashim Thaçi

Dhomat e Specializuara të Kosovës

Hagë, 18 shkurt 2026

I nderuar Kryetar i Trupit Gjykues Z. Smith,

Të nderuar,

Dje, populli i Kosovës festoi 18-vjetorin e Pavarësisë së Republikës së Kosovës.

Më 17 shkurt 2008, duke ndjerë rrahjet e zemrës së paraardhësve tanë, ne shpallëm Kosovën shtet të pavarur dhe demokratik. Nga këtu, dëshiroj t'u përcjell urimet e mia më të ngrohta të gjithë qytetarëve të Kosovës për këtë festë madhështore.

Zotërinj të nderuar,

Për gati tre vjet në këtë sallë gjyqi, keni dëgjuar akuzat e Prokurorisë dhe argumentet e Mbrojtjes.

Ju i keni parë faktet. Ju e keni dëgjuar të vërtetën.

Ka vetëm një të vërtetë: se akuzat nuk qëndrojnë.

Unë jam plotësisht i pafajshëm.

Por e kam thënë, dhe e them përsëri, me bindje të plotë: Unë simpatizoj dhe shpreh keqardhje për të gjitha viktimat që vuajtën në Kosovë, pavarësisht nga prejardhja e tyre etnike.

Zotërinj të nderuar,

Në kohën e masakrave në Qirez, Likoshan dhe Prekaz, në fillim të vitit 1998, isha student në Universitetin e Cyrihut.

Nuk po bëja plane për të marrë kontrollin në Kosovë.

Po bëja plane për t'u përgatitur për provimet e mia.

I vetmi person që bënte plane të tmerrshme ishte Slobodan Milosheviçi.

Plane për një gjenocid tjetër, këtë herë në Kosovë.

Si shumë qytetarë të tjerë, edhe unë u detyrova të largohesha nga Kosova.

Sepse regjimi i Millosheviqit po më ndiqte.

Më kishte dënuar në mungesë, duke më akuzuar për shkelje të ligjeve të tij diskriminuese.

Më vonë, i njëjti regjim do të dënonte në mungesë Presidentin Clinton, Sekretaren Albright, Kryeministrin Blair, Kancelarin Schröder, Presidentin Chirac, Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s, Solanën dhe të tjerë.

Duke parë masakrat kundër popullit tim, unë, si shumë të tjerë, nuk mund të qëndroja indiferent.

Vendosa të kthehesha në Kosovë. Ky ishte një vendim krejtësisht personal nga ana ime.

Sepse nuk mund të qëndroja mënjanë ndërsa familja ime dhe populli im përballeshin me shfarosjen.

Bëra atë që do të bënte secili prej jush nëse vendi juaj do të ishte në rrezik.

Për këtë, jam krenar dhe nuk pendohem kurrë.

Zotërinj të nderuar,

Prokuroria pretendon se qëllimi ishte të fitonte dhe të ushtronte kontrollin e Kosovës.

Kjo nuk është vetëm plotësisht e pavërtetë dhe plotësisht absurde, por edhe thellësisht fyese.

Është një fyerje për kujtimin e mijëra heronjve që dhanë jetën e tyre për liri.

Është një fyerje për dhjetëra mijëra viktima të pafajshme që u vranë dhe u masakruan.

Është një fyerje ndaj përpjekjeve të NATO-s dhe aleancës perëndimore, me të cilat kam punuar ngushtë, për të shpëtuar popullin e Kosovës nga gjenocidi.

Më lejoni të përsëris një të vërtetë të përjetshme: kundërshtari im i vetëm, kundërshtari i popullit të Kosovës dhe i botës demokratike, ishte Slobodan Millosheviçi dhe regjimi i tij.

Është e dhimbshme të dëgjosh këtë akuzë.

Sidomos kur, gjatë luftës, nuk e dija nëse do të isha gjallë nga një ditë në tjetrën.

Nuk isha i sigurt nëse do ta shihja përsëri familjen time, gruan time.

Apo ta mbaja përsëri djalin tim të porsalindur në krahë.

E lëre më të ëndërroja të ushtroja kontroll në një Kosovë që ishte plotësisht e pushtuar.

Fakti që disa prej nesh janë gjallë sot është thjesht çështje rastësie.

Nuk u ktheva për të rrezikuar jetën time për kontroll dhe pushtet.

U ktheva në atdheun tim, duke rrezikuar jetën time për liri dhe paqe.

Pyetja është: të marr kontrollin nga kush?

E vërteta është se i gjithë kontrolli dhe pushteti ishin në grushtin e hekurt të Millosheviqit.

Shqiptarët nuk po ushtronin pushtet; ata po shtypeshin nga pushteti.

Misioni ynë si popull ishte i qartë: mbijetesa, liria dhe paqja.

Nuk kisha iluzione.

Shpresa jonë e vetme për shpëtim ishte bota demokratike: Shtetet e Bashkuara dhe NATO.

Gjatë gjithë asaj kohe, fokusi im i vetëm ishte ndërtimi dhe forcimi i kësaj aleance.

Për këtë qëllim, udhëtova në shumë kryeqytete për t'i bindur ata për kauzën tonë të drejtë: Bruksel, Londër, Berlin, Paris, Bernë, Oslo, Vjenë dhe vende të tjera.

Kudo që isha, isha në kontakt me zyrtarë të administratës amerikane.

Millosheviçi kishte filluar luftën, ndërsa ne, kosovarët, po mbroheshim.

Por vetëm NATO mund ta përfundonte luftën.

Dhe kjo është ajo që ndodhi.

Po të mos ishte ndërhyrja e NATO-s, Kosova nuk do të ishte kurrë e lirë.

Kjo Prokurori më ka dhënë shumë vlerësime, tituj dhe grada, të cilat as nuk i mbaja dhe as nuk i meritoja.

Nuk isha unë që e transportova rezistencën nga Perëndimi në Kosovë.

Unë iu bashkova asaj në Kosovë.

Kthimi im nga Perëndimi nuk ishte arsyeja pse UÇK-ja po rritej në numër.

Arsyeja ishte Millosheviçi.

Siç tha Sekretarja e Shtetit Madeleine Albright në atë kohë: "Millosheviçi, me sjelljen e tij ndaj popullit të Kosovës, është rekrutuesi më i madh për UÇK-në."

UÇK-ja nuk ishte një ushtri e një shteti.

Ishte një organizatë popullore që mbronte veten nga një shtet agresiv.

Fakti që UÇK-ja nuk ishte e organizuar në mënyrën që pretendon Prokuroria nuk e zvogëlon në asnjë mënyrë rolin e saj në lirinë e Kosovës.

Kjo nuk e bën kauzën e saj për çlirim më pak fisnike, dhe as arritjen e pavarësisë më pak historike.

Fitorja e Kosovës ishte më politike dhe diplomatike.

Suksesi më i madh për popullin e Kosovës ishte bashkëpunimi i plotë me Perëndimin.

Ata na ndihmuan pikërisht sepse dinin se kush ishim dhe cilat ishin qëllimet tona.

Në asnjë çmim dhe në asnjë rrethanë nuk do ta kisha vënë në rrezik atë aleancë për asgjë në botë.

Sepse duke vepruar kështu, do të kisha vënë në rrezik vetë lirinë e Kosovës.

Do të kisha vënë në rrezik ekzistencën tonë kolektive.

Qëllimi ishte paqja; jo lufta.

Kur bota demokratike vendosi të thërriste konferencën e paqes në Rambuje, ne iu përgjigjëm pozitivisht ftesës së tyre.

UÇK-ja ishte një nga tre grupet e përfaqësuara nga Kosova.

Megjithatë, gjatë gjithë procesit, ne punuam së bashku si një delegacion i Kosovës. Ne e pranuam marrëveshjen e paqes, edhe pse ajo nuk i plotësonte të gjitha kërkesat tona legjitime.

Ne zgjodhëm paqen dhe demokracinë; Serbia zgjodhi luftën dhe gjenocidin.

Dhe për të ndihmuar bashkësinë ndërkombëtare, ashtu siç na kërkuan, të tre grupet, LDK, UÇK dhe LBD, ranë dakord të formonin një qeveri të përbashkët.

Deri në zgjedhjet e para të lira dhe demokratike.

Ishte një marrëveshje për të bashkuar forcat për një qëllim të përbashkët: lirinë e Kosovës.

Si mund të pretendojë dikush se qëllimi ishte të fitonte kontrollin kur ne pranuam që bashkësia ndërkombëtare do të kishte fjalën e fundit në Kosovë?

Që UÇK-ja do t'ia dorëzonte armët e saj NATO-s?

Pas kapitullimit të Millosheviqit, Kosova u vu nën administrimin e Kombeve të Bashkuara.

UNMIK-u sqaroi se i gjithë pushteti ekzekutiv, legjislativ dhe gjyqësor ishte në duart e tij.

Këto ishin rrethana të reja.

Më pas, punova meUNMIK-un dhe partitë e tjera politike për të ndihmuar në zbatimin e mandatit të tij në interes të popullit të Kosovës.

Punova në struktura të përbashkëta meUNMIK-un.

Gjatë asaj kohe, e vetmja fuqi që kisha ishte fuqia e zërit tim.

Dhe, Zotërinj të nderuar, siç e keni parë gjatë gjyqit, e përdora zërin tim për të promovuar një shoqëri tolerante dhe shumëetnike në Kosovë.

U bëra thirrje serbëve vendas të qëndronin në shtëpitë e tyre dhe të ndërtonin një jetë të re së bashku me ne.

Ata, dhe pakicat e tjera, si ne, ishin viktima të Millosheviqit.

Nuk ishte aspak e lehtë për mua ta bëja këtë, pas gjithçkaje që kishte ndodhur.

Por ishte gjëja e duhur për t'u bërë.

Në Kosovë, varre të reja po hapeshin kudo për mijëra viktima.

Mijëra të zhdukur nuk po gjendeshin.

Mijëra pengje shqiptarë ishin marrë në Serbi.

Dhimbja ishte e thellë dhe kolektive.

Ajo që po bëja mund të kishte pasoja fizike dhe një kosto zgjedhore për mua.

Por Kosova ishte më e rëndësishme se fati im personal.

Pasi NATO hyri në Kosovë dhe forcat serbe u tërhoqën, qytetarët e Kosovës nuk po luftonin.

Ata po festonin. Lirinë e shumëpritur.

Gjatë nëntë viteve para pavarësisë, ne ishim qytetarë të Kombeve të Bashkuara në vendin tonë.

Gjatë asaj kohe, i bëra thirrje popullsisë të ishte e duruar, tolerante, e bashkuar dhe të kishte besim te partnerët tanë ndërkombëtarë.

Pavarësia ishte fryt i aleancës sonë me botën demokratike.

Pas pavarësisë, punova me Bashkimin Evropian dhe Shtetet e Bashkuara për të normalizuar marrëdhëniet me Serbinë.

Zotërinj të nderuar,

Ajo që u përballëm nuk ishte vetëm periudha e luftës.

Ishte një shekull shtypjeje dhe aparteidi.

Trauma kolektive shkaktoi një ndjenjë të fortë zemërimi dhe hakmarrjeje, si gjatë ashtu edhe pas luftës.

Presidenti Klinton vizitoi Kosovën dhe na tha: "Ne fituam luftën dhe ju duhet të fitoni paqen."

E mora seriozisht këtë mesazh. E përdora zërin tim për të bërë thirrje për paqe dhe unitet.

Për pjesën më të madhe të periudhës së pasluftës deri në shpalljen e pavarësisë, isha jashtë pushtetit.

Por gjatë gjithë asaj kohe, respektova normat demokratike dhe rezultatet e zgjedhjeve.

Dhe sa herë që partia ime ishte në pushtet duke fituar zgjedhje, ajo ishte gjithmonë në koalicion me LDK-në dhe parti të tjera politike jo-shqiptare.

Së bashku, e bëmë shtetin e Kosovës realitet.

Por propaganda ruse dhe serbe nuk na falte lehtë.

Pasi dështuan të delegjitimonin pavarësinë e Kosovës në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë këtu në Hagë, ata iu drejtuan Këshillit të Evropës.

Ata ringjallën akuza të tmerrshme për trafikim organesh.

Akuza që më parë ishin hetuar nga Tribunali për ish-Jugosllavinë, UNMIKU dhe EULEX.

Dhe i hodhën poshtë si të pabaza.

Sapo u publikua raporti i Dick Marty-t, si Kryeministër i Kosovës, thirra përfaqësuesit kryesorë ndërkombëtarë, ambasadat e Kuintit dhe udhëheqjen e EULEX-it.

Kërkova edhe një hetim tjetër të pavarur.

Ata premtuan se do të largonin renë e zezë mbi Kosovën.

E vërteta është se propaganda ruse dhe serbe manipuloi Dick Marty-n.

Ai u bë viktimë e fushatës së tyre.

Ata i dhanë informacione të rreme dhe, në fund, madje u përpoqën ta vrisnin për të na fajësuar.

Qëllimi ishte i qartë: të diskreditohej projekti më i suksesshëm politik dhe ushtarak i aleancës perëndimore në dekadat e fundit.

Kur votuam në Parlament për të themeluar këtë gjykatë, besuam se do t'i adresonte akuzat në raportin e Dick Marty-t.

Dhe do të vepronte në përputhje me Kushtetutën dhe ligjet e Republikës së Kosovës.

Në praktikë, asnjëra nga këto nuk ndodhi.

U kritikova ashpër në Kosovë, dhe ende kritikohem, për mbështetjen e themelimit të kësaj gjykate.

Kritikët thonë se kjo gjykatë synon të kriminalizojë luftën tonë për liri dhe idenë e pavarësisë.

Nuk e besoja këtë në kohën kur votuam.

Por shpresoj sinqerisht që koha do të vërtetojë se unë kisha të drejtë dhe kritikët gaboheshin.

Kjo Prokurori, në vend që të heqë renë e zezë mbi Kosovën, kërkon ta bllokojë diellin mbi të me një stuhi të zezë.

Me një të ashtuquajtur ndërmarrje të përbashkët kriminale.

Shumë nga akuzat që kam dëgjuar nga kjo Prokurori në këtë sallë gjyqi, i kam dëgjuar edhe gjatë fushatave zgjedhore në Kosovë.

Është vërtet e dhimbshme që kjo Prokurori përpiqet të hedhë poshtë dëshminë e zyrtarëve të lartë të NATO-s, Shteteve të Bashkuara, Mbretërisë së Bashkuar dhe Kombeve të Bashkuara në këtë gjykatë.

Të atyre dhe njerëzve të tyre që ishin me ne gjatë gjithë kohës.

Ata që ishin sytë dhe veshët e Perëndimit në Kosovë.

Edhe më keq, kjo Prokurori pretendon se i kam mashtruar ndërkombëtarët gjatë luftës.

Duket se Prokuroria më jep përsëri më shumë kredi sesa meritoj. Nga ana tjetër, ajo vlerëson provat e fabrikuara nga epoka e regjimit të Slobodan Millosheviqit.

Duke vepruar kështu, ajo injoroi vetë të vërtetën.

Zotërinj të nderuar,

Angazhimi im ndaj drejtësisë dhe ndaj viktimave ka qenë i palëkundur.

Në Rambuje, unë mbështeta një kërkesë që Tribunali për ish-Jugosllavinë të hetojë krimet e dyshuara nga të gjitha palët.

Dhe, që nga fundi i luftës, të gjitha kompetencat për hetimin e krimeve të luftës ishin në duart e ndërkombëtarëve: ICTY, UNMIK dhe EULEX.

Unë mbështeta punën e tyre.

Askush i akuzuar në Kosovë për krime lufte nuk i është shmangur drejtësisë.

Dhe asnjë dritare e vetme nuk është thyer për të kundërshtuar procedurat ligjore gjatë 25 viteve të pasluftës.

Edhe pas shpalljes së pavarësisë, kur isha Kryeministër i Kosovës, u pajtova që hetimet e pavarura për krimet e luftës duhet të mbeten në duart e EULEX-it.

Si President i Kosovës, unë angazhova ekspertë të shquar ndërkombëtarë dhe vendas nga të gjitha komunitetet për të krijuar një forum drejtësie tranzicionale për viktimat: Komisionin e së Vërtetës dhe Pajtimit.

Por e vërteta është se drejtësia për viktimat nuk mund të arrihet duke ndjekur të pafajshmit.

Pajtimi nuk mund të ndodhë përmes ndjekjeve penale selektive dhe monoetnike.

Zotërinj të nderuar,

Gjatë gjithë jetës sime, kam qëndruar me popullin në mbrojtje të lirisë, jetës dhe dinjitetit.

Gjithmonë i udhëhequr nga idealet perëndimore të demokracisë, barazisë dhe drejtësisë.

Sot, në përfundim të këtij gjyqi, kam vetëm një lutje për ju: që gjykimi juaj të udhëhiqet nga Kushtetuta e Kosovës, ligji, provat dhe drejtësia.

Dhe provat e paraqitura e bëjnë shumë të qartë se akuzat nuk qëndrojnë.

Prandaj, i vetmi vendim i drejtë është lirimi i plotë nga akuzat.

Faleminderit.